Introductie

Op 1 mei 2010 ging het promotieonderzoek "De Hollandsche Schouwburg als lieu de mémoire" van start. Dit is een samenwerking tussen de Universiteit van Amsterdam (UvA) en het Joods Historisch Museum (JHM) en maakt deel uit van de NWO-onderzoekslijn "Dynamiek van de Herinnering." Mijn promotores zijn prof. dr. Frank van Vree en prof. dr. Rob van der Laarse.

Onderzoeksproject

Mijn onderzoek richt zich op de naoorlogse ontwikkeling van de Hollandsche Schouwburg binnen het raamwerk van een theoretische en internationale discussie over de inrichting en monumentalisering van vergelijkbare plaatsen van terreur. Naast deze academische doelstelling zal het een bijdrage leveren aan de huidige renovatie plannen van dit hybride 'memorial museum' (Paul Williams, 2007).

Publieksbundel 

Naast mijn proefschrift heb ik aan een publieksbundel gewerkt over de geschiedenis van deze plek in samenwerking met verschillende auteurs, onder hoofdredactie van Frank van Vree en in samenwerking met het Joods Historisch Museum. Dit boek wordt uitgegeven door AUP en is op 19 november 2013 aan minister Bussemaker overhandigd. Ik gaf een kort radio-interview en NWO plaatste een beschrijving van het project. 

Pilotstudy 

In mijn eerste jaar heb ik een pilotstudy geschreven waarin in aandacht besteed aan een aantal belangrijke theoretische concepten, zoals collective memory (Halbwachs), lieu de mémoire (Nora), dynamics of cultural memory (Jan en Aleida Assmann; Erll&Rigney) en performance of the past (Winter, van Vree). 

Neem gerust contact op als u vragen heeft over mijn onderzoek. Voor meer informatie zie mijn persoonlijke website: davidduindam.nl. Voor een visuele rondleiding, zie hier.

• Pilot study (PDF)

De Hollandsche Schouwburg, 2011. Foto: Mara Jong Kon Chin

Korte geschiedenis van de Hollandsche Schouwburg

De Hollandsche Schouwburg is gebouwd in 1892 en was lange tijd een populair theater in de Plantagebuurt van Amsterdam. In 1942 werd dit gebouw door de Duitse bezetter uitgekozen om te dienen als centrale deportatieplaats. Tot eind november 1943 moesten de joden van Amsterdam en omgeving zich hier melden. Sommige slachtoffers verbleven slechts enkele uren in dit krappe theater; andere dagen en soms weken voordat ze werden getransporteerd naar concentratiekampen in Nederland en uiteindelijk het oosten van Europa. Nadat Amsterdam officieel judenrein was verklaard, bleef de Hollandsche Schouwburg leegstaan. In 1944 werd het verkocht.

Na de oorlog wilde de nieuwe eigenaren het theater opnieuw exploiteren, maar dit bleek al snel een gevoelige kwestie, vooral binnen de joodse gemeenschap. Men richtte een comité op dat geld inzamelde waarmee de Hollandsche Schouwburg werd opkocht om te voorkomen dat dit opnieuw een plek van amusement zou worden. Het zou nog lang duren voordat er een nieuwe bestemming was gevonden. In 1962 opende de burgemeester van Amsterdam hier het eerste nationale openbare monument dat was gewijd aan de slachtoffers van de Jodenvervolging.

In 1992 kreeg het JHM het beheer in handen, ontwikkelde educatieve programma's en voegde een namenwand en een permanente tentoonstelling toe. Op dit moment zijn er plannen voor een ingrijpende renovatie en uitbreiding van de huidige situatie.

Achtergrond

Sinds mei 2010 ben ik als promovendus verbonden aan het Instituut van Cultuur en Geschiedenis (ICG) en het landelijke Huizinga Instituut. Binnen de Faculteit der Geesteswetenschappen werk ik bij de afdeling Mediastudies.

Studie
2006 - 2008: Onderzoeksmaster Cultural Analysis (UvA)
   - scriptie "The Urban Subject. Cityscapes and the production of a new subjectivity."
2007 -2008: Uitwisseling met de Freie Universität Berlin aan het JFK-Institut für Nordamerikastudien
2005 - 2006: Master Algemene Literatuur Wetenschappen (UvA)
   - scriptie "Thinking Art. Self-reflectivity in the ars ludens of Duchamp,Warhol and Wim Delvoye."
2001 - 2005: Bachelor Wijsbegeerte (UvA)
   - scriptie "Dynamische macht en mogelijkheden tot verzet. Een nieuw machtsbegrip na Horkheimer en
   Adorno."

Selectie van conferenties en andere bijeenkomsten

• 29-10-13: International Conference: Competing Memories

Sessievoorzitter & paper: "Superimposition and self-inscription at the Hollandsche Schouwburg" 

• 07-03-13: Symposium: Dynamics of Memory of WWII

Organizatie & paper: "De/constructing a theater of memory"

• 07-03-13: Seminar Series Heritage & Memory of Conflict #1

Organizatie en voorzitter.

• 22-04-13: Huizinga PhD Symposium

Paper: "The Hollandsche Schouwburg as a spatial configuration"

• 11-12-12: NIAS Workshop, Wassenaar, Travelling Memories of Terror and War

Organizatie & Paper: "The Shoah in Minahasa? Familial heritage in a post-colonial setting." Klik hiervoor een bewerkte versie

• 29-10-13: International Conference: Competing Memories

Paper: "Superimposition and self-inscription at the Hollandsche Schouwburg" 

• 22-04-13: Huizinga PhD Symposium

Paper: "The Hollandsche Schouwburg as a spatial configuration"

• 11-12-12: NIAS Workshop, Wassenaar, Travelling Memories of Terror and War.

Paper: "The Shoah in Minahasa? Familial heritage in a post-colonial setting." 

• 01-10-12: Dresden Summer School 2012, Von der Vitrine zum Web 2.0. Museen, Bibliotheken und Archive im digitalen Zeitalter. 

Blogbijdrage: "The Grohmann exhibition between experiment and tradition."

•  25-08-12: University of Cambridge, Forgotten War and Occupation Heritage.

 Poster presentation: "The Hollandsche Schouwburg as urban dark heritage."

• 05-06-12: University of Gothenburg, international conference of Critical Heritage Studies

Paper: "Heritage as a cultural and historical process: the production and consumption of the Hollandsche Schouwburg in Amsterdam."

• 27-03-12: Universiteit van Amsterdam: Media & Memory Workshop.

Paper: "Virtual & Physical Spaces of Memory: the 'Digital Monument to the Jewish Community' in a museum setting." 

• 24-01-12: Vrije Universiteit Amsterdam, Holocaust Memorial Day

Lezing: "Drie op een rij. De jodenvervolging herdacht in Nederland."

• 24-08-11: University of Helsinki, interdisciplinary conference: Imagining Spaces/Places

Paper: "Urban Memory: Imagining the Past."

• 09-07-11: University of Copenhagen, XXIV biennial conference of IAMHIST: Media History and Cultural Memory

Paper: "The Hollandsche Schouwburg between Jewish memory and Dutch society."

• 01-07-11: The Lisbon Consortium: I Lisbon Summer School for the Study of Culture: Performaticity

Paper: "Performing urban memory.The façade of the Hollandsche Schouwburg: theater, site of terror, site of memory." (Zie PDF hieronder)

• 31-05-11, University of Antwerp: 4th Contact Day Jewish Studies on the Low Countries.

Paper: "The Hollandsche Schouwburg as a dialogical monument: Performing Jewish identity."

• 15-04-01: Duitsland Instituut Amsterdam: Graduiertenkolleg mit Aleida Assmann.

Paper: "The Hollandsche Schouwburg as stage for the performance of memory."

• 29-10-10: Catholic University in Lisbon: first Graduate Conference in Culture Studies: Panic and Mourning

Paper: "The Politics of Commemoration: From Nation-building to Collective Mourning in the Netherlands."

Een uitgebreide versie werd als peer-reviewed hoofdstuk gepubliceerd in 2012.

• 24-07-10: Freie Universität Berlin: Summer School 2010 des Visual History Archive.

Presentatie: "Literaturwissenschaftliche Perspektiven. Narrative Überlebensstrategien in Zeitzeugnissen."

• PDF: Performing Urban Memory

De Hollandsche Schouwburg. Theater, Deportatieplaats, Plek van herinnering. 

Op 19 november 2013, zeventig jaar na het laatste transport dat vanaf de Hollandsche Schouwburg vertrok, werd het resultaat van een nauwe samenwerking tussen 12 wetenschappers overhandigd aan minister Bussemaker. Het Nederlandstalige publieksboek is uitgebracht door AUP en is in de boekhandel verkrijgbaar. Ik schreef twee hoofdstukken en was deel van de redactie, samen met Frank van Vree en Hetty Berg. Verder met bijdrages van Evelien Gans, Esther Göbel, Annemiek Gringold, Joost Groeneboer, Coert Krabbe, Joosje Lakmaker, Pauline Micheels, Mark Schellekens en Bart Wallet.

Persbericht Hollandsche Schouwburg

Persbericht UvA 

AUP aankondiging

Bestel het boek hier 

Beschrijving

In dit boek wordt voor het eerst de volledige geschiedenis van De Hollandsche Schouwburg in Amsterdam in kaart gebracht. De Schouwburg is een van de meest beladen plekken van Nederland. Tijdens de Tweede Wereldoorlog werden in dit voormalige theater tienduizenden joden samengebracht om vervolgens te worden afgevoerd naar de vernietigingskampen.

Naast de uitgebreide bespreking van deze zwarte bladzijde uit de geschiedenis van het theater wordt ook volop aandacht besteed aan de rest van de rijke historie van de Schouwburg: van de oprichting in 1892 tot aan de inrichting als monument in 1962. 

Het boek staat uitvoerig stil bij de tijd waarin de Schouwburg fungeerde als centrum voor toneel en amusement, waar grote namen uit de Nederlandse theatergeschiedenis hun successen beleefden. Ook gaat De Hollandsche Schouwburg in op de bezettingsperiode, waarin het theater eerst werd aangewezen als 'Joodse Schouwburg', om vanaf 20 juli 1942 ingezet te worden als verzamelplaats van waaruit tienduizenden joden gedeporteerd zouden worden. Het laatste deel van het boek richt zich op de periode na de oorlog, waarin de Schouwburg na lang touwtrekken werd ingericht als monument. Daarbij wordt ook het actuele debat rond de plaats van de Hollandsche Schouwburg in de hedendaagse herinneringscultuur met betrekking tot de Tweede Wereldoorlog niet geschuwd.

Media aandacht

Het NIW bracht een voorpublicatie van Bart Wallets hoofdstuk over het plan een Israël Centrum in de Hollandsche Schouwburg op te richten in 1953. Het Parool schreef een uitgebreid artikel over het boek op 18 november. De Groene Amsterdammer publiceerde op 20 november naar aanleiding van de vondst van de memoires van Hetty Bloemgarten door haar broer Salvador een mooi artikel over haar leven, dat zich een korte periode in de Joodsche Schouwburg afspeelde. Daarnaast was er aandacht voor het boek in het Noord Hollands Dagblad, enkele andere regionale kranten, de Groene Amsterdammer, BMGN Huygens genootschap (tijdschrift van KNAW), Geschiedenis Magazine, Historisch Nieuwsblad, Kleio, het NRC Handelsblad en het befaamde AT5 ontbijtnieuws.

Zelf werd ik geïnterviewd door Max van Weezel voor Met het oog op morgen. NWO publiceerde een stuk op haar website: 

Radio interview door Max van Weezel voor Met het Oog op Morgen

Beschrijving op de website van NWO

In het academisch jaar 2014-2015 zal ik de volgende vakken verzorgen voor de afdeling Literatuurwetenschap:

·  Inleiding literatuurwetenschap

·  Literary and Cultural Theory before 1900

·  Literary and Cultural Theory after 1900

·  Term Paper Comparative Literature

·  Research Seminar Literary Studies

·  Contexten

• Geen nevenwerkzaamheden