Collegereeks rekent af met mythen over Rusland

25 augustus 2016

De Universiteit van Amsterdam en 'NRC Handelsblad' organiseren een twaalfdelige, open collegereeks over Rusland. Ellen Rutten, hoogleraar Slavische literatuur en cultuur, initieerde de reeks om af te rekenen met simplistische beelden van Rusland die overheersen in de westerse media.

Rusland is geen beangstigende, duivelse, geopolitieke grootmacht, geen sprookjesachtig oord van grote schrijvers en eindeloze, besneeuwde berkenwouden en ook geen onverklaarbaar land met een irrationele, gepassioneerde Russische ziel. Althans, niet alleen. Dat is de boodschap die Rutten haar toehoorders wil meegeven. Ze krijgt daarbij hulp van wetenschappers, schrijvers, journalisten en andere Ruslandkenners die gastcolleges verzorgen. 'De drie stereotype beelden van Rusland domineren de berichtgeving, maar daarmee blijven veel aspecten van het dagelijks leven in en de geschiedenis van het land onderbelicht,' aldus Rutten. 'Dat is kwalijk, omdat die publieke denkbeelden ook hun weerslag vinden in de betrekkingen tussen Nederland en Rusland die vorm krijgen in contact tussen ministers en diplomaten.' 

Homohaat

De hoogleraar noemt een scala aan aspecten van het Russische leven die onderbelicht blijven in Westerse media. Van de zon, watermeloenen en vijgen aan de Zwarte Zee tot de opening van een nieuw Moskous museum waar de Russische Goelags kritisch worden beschouwd. Maar ook een door de overheid gefinancierde universiteit waar wetenschappers kritisch onderzoek doen naar uitlatingen over het Sovjetverleden in films en popmuziek. En de online gemeenschap van holebi’s die populaire films zo compileren dat het lijkt alsof bijvoorbeeld Harry Potter verliefd is op Luke Skywalker uit Star Wars. De overheid laat hen daarbij vooralsnog ongemoeid. 'Ik wil met deze voorbeelden de onvrijheid, homohaat en andere fundamentele problemen in het land niet bagatelliseren, maar wel schetsen dat Rusland niet zo eenduidig hard, kil, repressief en gesloten is als we doorgaans denken.’

Kennis over de veelzijdigheid van het land kan bijdragen aan slim en effectief buitenlands beleid, hoopt Rutten. Ze noemt bijvoorbeeld onderzoek naar kampmemoires van dissidente schrijvers in de Sovjettijd. Die memoires bieden niet alleen een historisch inkijkje in het lijden in het kamp, maar ook in de terloopse denkbeelden van de auteurs. ‘Deze dissidenten zien we doorgaans als toonbeeld van morele integriteit, maar ook zij schrijven in hun memoires met intense afkeer over homoseksuele medegevangenen. Inzicht daarin helpt begrijpen dat de repressieve homowetten niet alleen voortkomen uit de ondemocratische denkbeelden van een paar gekken in het Kremlin, maar - helaas - diep verankerd zijn in de denkbeelden van heel veel Russen.'

De collegereeks zal binnenkort ook online terug te zien zijn.

Gepubliceerd door  UvA Persvoorlichting