Internationale strafhoven als ICC wekken te hoge verwachtingen

4 oktober 2017

Rechters vellen vonnissen, historici geven context aan gebeurtenissen. Bij internationale strafhoven die sinds de processen van Neurenberg (1945-1948) zijn opgezet, vervaagde deze scheidslijn steeds meer. In tegenstelling tot wat werd gezegd bij de oprichting van het Rwanda Tribunaal, het Internationaal Strafhof (ICC) of het Speciale Hof voor Sierra Leone kunnen rechters niet geschiedenis schrijven. En dat is problematisch zegt NIOD-onderzoeker Thijs Bouwknegt die 20 oktober promoveert aan de Universiteit van Amsterdam.

Voor zijn proefschrift onderzocht Bouwknegt internationale strafprocessen in de nasleep van de burgeroorlog in Sierra Leone (1991-2001), de genocide in Rwanda (1994) en het conflict in de Democratische Republiek Congo (vanaf 2002).

Deze rechtbanken kunnen niet waarmaken dat zij de waarheid van een gewelddadig conflict precies kunnen achterhalen. Zij wijzen sec schuldigen en onschuldigen aan. Door te verkondigen dat dit wel het geval is wekken deze strafhoven valse verwachtingen, onder andere bij slachtoffers van deze conflicten.

De rechtszaken zijn bijna alleen afhankelijk van getuigenverklaringen, omdat er nauwelijks of geen documenten met bewijs hebben bestaan. Daardoor kan geen volledige waarheid naar boven worden gehaald. Daarnaast zijn verklaringen van getuigen bij internationale strafhoven vaak gerekruteerd, gemanipuleerd, geforceerd, gecontroleerd en verkeerd geïnterpreteerd. Dat leidt altijd tot vragen rondom geloofwaardigheid en betrouwbaarheid.

Het Internationaal Strafhof bijvoorbeeld heeft daardoor al zes zaken moeten laten vallen, onder andere tegen de Keniaanse president Uhuru Kenyatta in 2014.

Internationale tribunalen, en in het bijzonder de aanklagers, zijn er maar in beperkte mate, of zelfs in het geheel niet, in geslaagd hun oordelen boven elke vorm van twijfel verheven te onderbouwen door historische expertise. Ze waren erin geïnteresseerd om de misdrijven zo te framen en uit te leggen dat de historische context als het ware de verklaring aanreikte. Hun doel om de rechter ervan te overtuigen dat hun versie van het verhaal de ware versie is mislukte nogal eens. Zij produceerden daarom versies van de waarheid.

Promotiegegevens

Dhr. T.B. Bouwknegt: Cross-Examining the Past. Transitional Justice, Mass Atrocity Trials and History in Africa. Promotoren zijn prof. dr. N.D. Adler en prof. dr. P. Romijn.

Tijd en locatie

Vrijdag 20 oktober, 11.00 uur.
Locatie: Aula van de Universiteit van Amsterdam, Singel 411

Dit proefschrift is een van de resultaten van het onderzoeksprogramma Understanding the Age of Transitional Justice: Narratives in a Historical Perspective ​van het NIOD Instituut voor Oorlogs-, Holocaust- en Genocidestudies.

Bron: NIOD

Gepubliceerd door  UvA Persvoorlichting