De creatieve kracht van het onverwachte
Marie Curie-grant voor onderzoek naar de invloed van diversiteit op creativiteit
UvA-hoogleraar Arbeids- en Organisatiepsychologie Carsten de Dreu ontving een Marie Curie voor een onderzoek naar de invloed van diversiteit op creativiteit.
De wereld om ons heen wordt steeds diverser. Wat doet dat met de creatieve vermogens van mensen? Hoogleraar Arbeids- en Organisatiepsychologie Carsten de Dreu ontving een Marie Curie voor een onderzoek hiernaar.
Diversiteit levert volgens de literatuur vooral spanningen, conflicten en vooroordelen op – mensen hebben de neiging om de ‘eigen groep’ boven andere groepen te stellen en handelen daar ook naar. Carsten de Dreu denkt echter ook, dat diversiteit nog een ander, positiever effect kan hebben. ‘Juist door de confrontatie met mensen die anders zijn en met contra-stereotype voorbeelden, word je uit je comfort zone gehaald, zo blijkt ook uit de literatuur. Dat zou kunnen zorgen voor een meer open blik en meer creativiteit.’
Extraverte Japanner
Onder contra-stereotype voorbeelden vat De Dreu bijvoorbeeld de extraverte Japanner, de manager met hoofddoek of het manusje-van-alles dat in zijn vrije tijd theaterproducties blijkt te regisseren. Ontmoetingen met deze mensen zijn tegenintuïtief, en leveren een onverwachte sociale interactie op. Dat kan leiden tot rigiditeit, maar ook tot creativiteit. De Dreu wil graag welke invloed “het onverwachte” heeft op de creativiteit van mensen, bij wie dat precies gebeurt en wanneer. ‘We veronderstellen dat mensen die van nature veel behoefte hebben aan structuur meer rigide en gespannen reageren op onverwachte sociale interactie, en dat mensen die minder behoefte hebben aan structuur juist creatiever worden.’
Onverwachte sociale interactie
Om dit te onderzoeken, worden diverse experimenten uitgevoerd, waarbij proefpersonen bijvoorbeeld korte beschrijvingen te lezen krijgen waarin een onverwachte sociale interactie verwerkt is. Denk bijvoorbeeld aan de wachtkamer van een ziekenhuis, waarbij de patiënt naar binnen wordt geroepen door de arts – een Marokkaanse vrouw met hoofddoek. De andere proefpersonen krijgen hetzelfde verhaal te lezen, maar worden binnengeroepen door een mannelijke, oudere arts met grijs haar. Beide groepen proefpersonen krijgen vervolgens een serie taken waarbij een beroep wordt gedaan op hun creativiteit – bijvoorbeeld: teken een buitenaards wezen of: bedenk zoveel mogelijk manieren om het milieu te verbeteren. Daarnaast wil De Dreu in het onderzoek met acteurs gaan werken, om de stereotype en contra-stereotype ontmoetingen zo levendig mogelijk te maken. In totaal vinden er tussen de 6 en de 10 experimenten plaats; aan elk experiment nemen zo’n zo’n 60 tot 80 proefpersonen deel.
Praktische implicaties
Het belangrijkste doel van het onderzoek is theorievorming, maar er zullen zeker ook praktische implicaties uit de studie voortvloeien, denkt De Dreu. ‘Of je nu wel of geen voorstander bent van de multiculturele samenleving, het feit is dat deze bestaat. Daarmee zijn de sociale mobiliteit en diversiteit toegenomen. Is het voor onze creatieve ideevorming nu wel of juist niet goed om elkaar vaak te ontmoeten? Op die vraag geeft het onderzoek straks ook een antwoord.'
Het onderzoek, "crea.div" geheten, start in september en wordt uitgevoerd door de Engelse postdoc-onderzoeker Gosia Goclowska, onder leiding van De Dreu. De studie valt onder het speerpunt Affect Regulation van de Faculteit der Maatschappij- en Gedragswetenschappen.
Auteur: Esther van Bochove, FMG Communicatie