Maaike van Berkel is associate professor in Medieval History. Her research interests include the social and cultural history of the medieval Middle Eastern world and the relations between medieval Europe and the Middle East.

Research projects

Currently I am pursuing a number of projects:

1. Eurasian empires: integration processes and identity formations. A comparative programme

With Jeroen Duindam (Leiden University), Jos Gommans (Leiden University) and Peter Rietbergen (Radboud University Nijmegen) I am pursuing a large interdisciplinary project funded by NWO (The Netherlands Organisation for Scientific Research) in which 6 PhD's and 2 postdocs are involved. The Eurasian Empires project aims at providing an agenda for change in the humanities: it goes beyond the narrow national orientation of historical research, breaks through the isolation of area studies, integrates history of art, religious studies, law, anthropology and other social science perspectives. At the same time, our method of joint comparative research by an international multi-language research team offers a starting point for testing and revitalizing the abstractions of comparative history with the contextual knowledge of area specialists.

What holds people together, what makes them willing to fit within larger political structures? The modern nation state long seemed to provide the model answer to this question, based ultimately on the state's coercive potential, but primarily ensured by the strong collective identity of citizens, and their adherence to a shared political ideology. The Eurasian empires program examines political cohesion in the context of dynastic rulership ca. 1300-1800. The loose structures of dynastic power showed remarkable resilience over time, at the same time they experienced many challenges. The researchers in this program will study Eurasian dynastic centers in continental empires outside the set perspectives of the 'rise of the West' and 'European expansion'. By analyzing patterns of identity formation and compliance around the dynastic centre they will reassess age-old images contrasting Asia and Europe . While this comparative perspective focuses on the key question of integration and identity, it takes into account the global connections andconjunctures increasingly manifest from the thirteenth century onwards.

• Eurasian Empires

2. Political Communication under the 'Abbasids

In 2004 I have been awarded a VENI-grant from the Innovational Research Incentives Scheme of NWO (Netherlands Organisation for Scientific Research) for a research on political communication in the 'Abbāsid empire. By analyzing the role of various forms of communication (oral, written and non-verbal) in the exercise of power by various groups within the 'Abbāsid caliphate (caliphal family, court attendants, bureaucrats, military, provincial elites and populace) I will be able to answer questions on how the central authorities tried to control and maintain such a large empire. I published various articles on this topic. A monograph with the provisional title A Regime of Words. Power and Communication within the 'Abbasid Empire will be finished in the winter of 2015-2016.

3. History of Corruption

History of Corruption is part of a large-scale research project to be funded by the European Commission's Seventh Framework Program Anti-Corruption Policies Revisited: Global Trends and European Responses to the Challenge of Corruption .

         The history workgroup has been set up in order to examine the definition, development, and diversity of corrupt practices and anticorruption measures in comparative perspective. At the University of Amsterdam the project is supervised by Guy Geltner, James Kennedy, and myself. Together we will coach a postdoc and PhD student.

More information about the project and a complete list of participants and work packages is available:

• Anti-Corruption

Books

Crisis and Continuity at the Abbasid Court. Formal and Informal Politics in the Caliphate of al-Muqtadir (295-320/908-32) 

Maaike van Berkel, Nadia Maria El Cheikh, Hugh Kennedy and Letizia Osti

The reign of al-Muqtadir (295-320/908-32) is a crucial and controversial epoch in the history of the Abbasid empire. Al-Muqtadir’s regime has traditionally been depicted as one of decline, when the political power of the caliphate and the lustre of its capital began to crumble. This book not only offers a substantial investigation of the idea and reality of decline, but also provides new interpretations of the inner workings of the court and the empire. The authors, four specialists of Abbasid history, explore the formal and informal power relationships that shaped politics at the court, involving bureaucrats, military, harem, courtiers and of course al-Muqtadir himself. A study of the topography of Baghdad completes this vivid picture of the court and its capital. (Leiden and Boston: Brill, 2013)

• Crisis and Continuity at the Abbasid Court

Zenobia, Khadîja en Dolle Amina's. Gender en macht in de islamitische geschiedenis.

Jaarboek voor Vrouwengeschiedenis 29

Het centrale thema van het 29e Jaarboek voor Vrouwengeschiedenis  is gender en macht in de islamitische geschiedenis. Zonder voorbij te gaan of zelfs maar te willen gaan aan de beperkingen die genderideologieën ook in de wereld van islam aan mannen en vrouwen opleggen, maken de auteurs in hun artikelen de autonome daadkracht en invloed van vrouwen in verleden en heden zichtbaar. Dit levert interessante historische personages op: tot de tanden gewapende prinsessen, een aristocratische dame die de lever van haar tegenstander opeet, weduwen die machtskansen grijpen, slimme haremvrouwen, een Turks-Nederlandse marxistische feministe en Dolle Amina's in Marokko. De artikelen bieden met hun verrassende presentatie van illustere vrouwenlevens tegenwicht aan het dominante beeld van islamitische vrouwen als passief en onderdrukt. (Amsterdam: Amsterdam University Press, 2009)

• Zenobia, Khadîja en Dolle Amina's

Ibn Khaldûn en zijn wereld

Maaike van Berkel en Rudi Künzel (red.)

Ibn Khaldûn en zijn wereld gaat in op het werk en de betekenis van Ibn Khaldûn. Deze Noord-Afrikaanse geleerde en hoge ambtenaar leefde van 1332 tot 1406 en geniet wereldwijde faam als auteur van de Muqaddima, een verhandeling over de oorzaken van opkomst en ondergang van beschavingen, over de relatie van platteland en stad in de Middeleeuwen en over bestuur. De opstellen in dit boek belichten de visie van Ibn Khaldûn op de wereld vanuit historisch, antropologisch, sociologisch en filosofisch perspectief. Ter sprake komen Berbers, steden, architectuur, magie, dromen en de weerklank op de Muqaddima in Ibn Khaldûns eigen tijd en in het werk van latere onderzoekers. (Amsterdam: Bulaaq, 2008)

Accountants and Men of Letters. Status and Position of Civil Servants in Early Tenth Century Baghdad  

Accountants and Men of Letters analyzes the social position and status of scribes ( kuttâb ) of the 'Abbasid State. In Arabic administrative manuals and treatises, kuttâb present a normative ideal of their own status and function. Lack of systematic research so far had resulted in the uncritical adoption of this idealized self-image. By studying the representationsof kuttâb in both historiographical and administrative sources the book demonstrates that the historical kâtib was often far removed from his idealized counterpart. In order to identify the kâtib's environment special attention is paid to the extent and specialization of the 'Abbasid bureaucracy and the use of writing within it. The book shows that one of the most noticeable features of the Arabic bureaucracies of this era compared to those in medieval Europe, was the extensive use of specialized documents. (Dissertation Amsterdam 2003)

Courses 2014-2015

BA Course: Joden, moslims en christenen in middeleeuws Spanje

Spanje was in de middeleeuwen een ontmoetingsplek van verschillende culturen en religies. Joden, moslims en christenen leefden er samen onder islamitisch en christelijk gezag. Deze omstandigheden leidden tot interessante wederzijdse beïnvloeding en culturele bloei. Anderzijds was Spanje het toneel van gewelddadige uitingen van onverdraagzaamheid tegen minderheden en tussen minderheden onderling en vonden polemieken tussen al deze partijen plaats. De zo geroemde Andalusische tolerantie behoeft dan ook enige nuancering. In dit college worden de politieke en sociale verhoudingen behandeld. Daarnaast wordt aandacht besteed aan een aantal culturele hoogtepunten op het gebied van muziek, literatuur, architectuur en wetenschap.

BA Course: Middeleeuwse Geschiedenis

In deze cursus wordt een overzicht gegeven van de geschiedenis van Europa van de vierde tot en met de vijftiende eeuw. Voorafgaand aan ieder hoorcollege bestudeert de student een hoofdstuk uit het handboek. De opgedane kennis wordt in de hoorcolleges verder verdiept en in een groter kader geplaatst. In het werkcollege worden iedere week enkele primaire bronnen en `klassieke teksten? besproken aan de hand van schriftelijke opdrachten. Op deze manier kan de opgedane kennis uit het hoorcollege/handboek geconcretiseerd worden. Tevens wordt er aandacht besteed aan elementaire studievaardigheden zoals het bestuderen van het handboek.

MA Course: De historische Jezus en de historische Mohammed

Jezus en Mohammed zijn misschien wel de twee bekendste figuren uit de wereldgeschiedenis. Hun levens behoren tot de meest onderzochte en beschreven thema’s uit de historiografie. De zoektocht naar de historische Jezus heeft bovendien gefungeerd als een laboratorium voor de historische kritiek en staat daarmee aan de basis van de wetenschappelijke geschiedschrijving. Alle reden voor historici om kennis te nemen van de parallelle levens en historiografie van Jezus en Mohammed. In deze cursus volgen we hun leven en nachleben vanaf hun eigen tijd tot op de dag van vandaag. We beginnen bij de historische Jezus en Mohammed, de bronnen die voor handen zijn over hun leven en de betrouwbaarheid van dit materiaal voor de historicus. We vervolgen met hun biografieën in de middeleeuwen en de vroegmoderne periode. Daarbij kijken we niet alleen naar de weergave van hun levens binnen de eigen uiteenlopende tradities (katholieke en protestantse visies op Jezus en sjiitische en soennitische visies op Mohammed), maar nemen ook de islamitische Jezus en christelijke Mohammed onder de loep. In de late achttiende en negentiende eeuw komt een nieuwe traditie op, een historisch-kritische studie van beide figuren. Terwijl de zoektochten naar de historische Jezus en de historische Mohammed in beide gevallen verhitte debatten tot gevolg hebben, is er toch ook een belangrijk onderscheid waarneembaar in de moderne tijd. Daar waar de historische Jezus vooral bestudeerd en bediscussieerd wordt in christelijke kring, worden de debatten over de historische Mohammed in eerste instantie vooral door westerse islamwetenschappers gevoerd. De polemieken over beide levens, die tot op de dag van vandaag voortduren, zullen we bestuderen in hun historische context.

MA Course: Masteratelier Geschiedenis. Religie

Religie is voor historici een even belangrijk als ongemakkelijk thema. Belangrijk, omdat religie door de eeuwen van essentieel belang is geweest in het persoonlijke en het publieke leven. Ongemakkelijk, omdat een deel van religie ongrijpbaar blijft en raakt aan diepe persoonlijke overtuigingen, die soms ver van ons af staan. Daarom is religie een uitdagend onderzoeksveld, waarin voor iedere historische periode spannende onderwerpen te vinden zijn. Het biedt zicht op vele verschillende maatschappelijke terreinen, van het privéleven tot de politiek, van tempels tot marktpleinen. Dit veelzijdige karakter maakt bij uitstek een dialoog met wetenschappelijke disciplines als de antropologie en de sociologie mogelijk. Na een kennismaking met de recente geschiedschrijving over religie, gaan we in dit masteratelier aan de slag met uiteenlopende benaderingen van religie rondom thema’s als gender, rituelen, religieuze vernieuwing, religie en politiek en magie en hekserij. Per week lezen we in het eerste college over de methodologische achtergronden bij deze thema's, in het tweede college kijken we hoe historici deze theorie in hun onderzoek gebruiken.

M.A. tutorials in Medieval History

M.A. students at the history department can now arrange to have individual tutorials with faculty members. The idea is to offer students a chance to work intensively on a particular topic (e.g., popular rebellion, maritime trade, etc.) or develop a specific set of skills (paleography, statistical analysis, Arabic sources, etc.), whether in conjunction with a particular research group or completely independently. For examples of such tutorials offered by me and my colleagues follow the link below. 

• MA Tutorials Medieval History

Medieval History at the University of Amsterdam

Medieval history is a trans-regional, comparative, and multidisciplinary field. Its unique interest for us lies in the variety of vistas into human experience it has to offer as the best-documented pre-modern culture our planet can boast. This appeal is further augmented by the enormous impact that developments in this period had on shaping the present, from geopolitics to religion, from agriculture to architecture, and from commerce to the world of arts and letters.

     Our taught program covers the length and breadth of Europe and the Mediterranean basin from the fifth to the fifteenth centuries, with a stronger focus on the latter half of this period. We lay a particular emphasis on comparative research, whether within a certain region or between regions - a methodthat our faculty is uniquely qualified to pursue. Medievalists at Amsterdam are actively engaged in a number of projects and collaborations, such as the comparative study of urban public health, literacy, the culture of elites, deviance, and corruption. Our diverse training and backgrounds enable us to examine these and other themes from multiple perspectives and foster a truly stimulating environment, combining intellectual rigor and mutual enrichment.

     Our research students pursue their own interests without losing sight of the broader implications of historical analysis. Accordingly, they are encouraged to bring their expertise into dialog with a variety of established and evolving disciplines, both within and outside medieval studies, whether through participating in conferences, seminars and workshops or in informal settings such as field-trips and guided tours.

     Whatever degree you are pursuing, as a student of medieval history at the UvA you will enjoy access to extraordinary material and human resources in a dynamic setting. The university and city are not only home to excellent research libraries and archives, but they also host a vibrant community of specialists in medieval studies, from literature, to archaeology, to art and theology (for further details, please follow the link below to the Center for Medieval Studies Amsterdam).

• Center for Medieval Studies Amsterdam

• No ancillary activities