Fascinatie voor de geschiedenis van de neurowetenschappen

Onze hersenen zijn een orgaan waar genetische, fysiologische, psychologische en culturele invloeden samenkomen. Ik ben gefascineerd door de geschiedenis van het fundamentele en klinische onderzoek naar dit meest complexe systeem van ons lichaam. Bestudering hiervan leert ons niet alleen veel over het brein zelf, maar ook hoe we onszelf beschouw(d)en en wat we met die kennis deden en doen.

Beknopte biografie

Ik heb psychologie (1998) en wetenschaps- en technologiestudies (2003) aan de Universiteit van Amsterdam gestudeerd. Vanaf 1998 doceer ik psychologie en psychobiologie aan diverse universitaire instituten. Begin 2006 verscheen mijn eerste boek Hersenen en gedrag: evolutie, biologie en psychologie. Voorjaar 2009 kwam mijn tweede (kinder)boek Een avontuurlijke reis door je hoofd: zo werken je hersenen uit. Sinds september 2010 werk ik aan een proefschrift over de geschiedenis van diepe hersenstimulatie bij psychiatrische aandoeningen.    

• Uitgebreid CV

Een avontuurlijke reis door je hoofd: zo werken je hersenen

De moeder van Bo ligt al drie jaar in coma. Het lijkt alsof ze slaapt, maar Bo weet heus wel dat ze niet zomaar ineens wakker wordt. Hij vraagt zich af of ze het wel fijn vindt dat hij langskomt en haar naar muziek laat luisteren, want ze zegt toch nooit iets terug. Als Bo op een dag in het ziekenhuis verdwaalt, belandt hij op een geheime afdeling. Daar ontmoet hij dr. Gnostis, die alles weet over de werking van de hersenen en die bezig is met een supergeheim experiment. Bo krijgt per ongeluk wat van een geheim drankje binnen. Eerst gebeurt er niks. Maar dan merkt Bo dat hij door zijn eigen brein kan reizen... Wat gebeurt er eigenlijk in je hersenen als je verliefd bent? Of als je slaapt? Hoe zorgt je brein ervoor dat je kunt zien? Waar worden je herinneringen opgeslagen? Kunnen mensen die in coma liggen écht horen wat je zegt? In Een avontuurlijke reis door je hoofd  (uitgeverijPimento) wordt antwoord gegeven op al deze en nog veel meer vragen. Met heel veel weetjes, en échte proefjes die je zelf kunt doen!

"Mooie, spannende vertelling... Het verhaal leest als een trein en bestaat uit een mix van eigentijdse wederwaardigheden, met een spreekbeurt over een lesgevende robot, computerkraken, mp3-spelers én actuele breininformatie, weetjes, spelletjes, proefjes, websites en achtergrondliteratuur over breinontwikkeling."   

Biblion (2009)

"Een absolute aanrader voor onderzoekers in de dop vanaf 10 jaar."

Plantage (2009)

"Vlot geschreven verhaal... de proefjes, duidelijke foto's en interessante voorbeelden maken het boek prima geschikt voor leergierige tieners... bijzonder boek."

Nederlands Dagblad (2010)

• Website Uitgeverij Pimento

Breinbeleid: de ontluikende rol van de hersenwetenschappen in het overheidsbeleid

In de schappen van de supermarkt lig het eerste voedsel waarvan de producent claimt dat het goed is voor ons brein. Beleidsmakers passen op nieuwe onderwijsleermethoden inzichten uit dehersenwetenschappen toe. En wetenschappers proberen nieuwe technieken uit om hersenziekten te behandelen. Sinds de jaren tachtig heeft het interdisciplinaire onderzoek naar hersenen, cognitie en gedrag een hoge vlucht genomen. En de invloed ervan op de maatschappij groeit.

In Breinbeleid: de ontluikende rol van de hersenwetenschappen in het overheidsbeleid zoekt sociaalwetenschapper en psycholoog Max van der Linden het antwoord op de vraag in hoeverre de Nederlandse overheid in haar beleid en wetgeving rekening houdt met deze ontwikkelingen. Welke kwesties spelen er rond hersenwetenschappen bij politici en beleidsmakers. Wat zijn de plannen voor de toekomst?

Max van der Linden beantwoordt de vragen met een kortdurend kwalitatief onderzoek waarvoor hij rapporten, lezingen, informatie van websites en Kamervragen gebruikte. Ook hield hij interviews met betrokkenen uit het hersenveld; wetenschappers, beleidsmakers en politici.

Deze studie is het eerste overzicht van de verschillende hersengerelateerde activiteiten op de ministeries: een ijkpunt voor verdere studies. De resultaten ervan sporen aan tot een breder maatschappelijk debat over de hersenwetenschappen.

• Publicatie Breinbeleid

• Interview in Desmet Live met Theodor Holman (18 januari 2008)

Hersenen en gedrag: evolutie, biologie en psychologie

De vraag hoe ons brein werkt en ons gedrag aanstuurt, intrigeert de mens al eeuwen. In Hersenen en gedrag: evolutie, biologie en psychologie (uitgeverij Boom) wordt een helder overzicht gegeven van de huidige stand van zaken in het onderzoek naar dit onderwerp. Uniek is ook dat de vraag aan de orde komt waarom onsbrein zich zo heeft ontwikkeld. Er is daarom veel aandacht voor de evolutionaire achtergrond van de diverse functies van de hersenen.
"Begrijpelijke antwoorden op moeilijke vragen zijn even kostbaar als zeldzaam... De schrijver moet haast wel een gedreven docent zijn."

Natuur, wetenschap & techniek (2006)
"Het boek van Van der Linden geeft een mooi en verrassend compleet overzicht van de evolutionaire, geschiedkundige, functionele en biologische aspecten van de geest... Een kleine encyclopedie van de mens."

De Psycholoog (2006)
"Het boek van Max van der Linden... moet iedereen als eerste lezen."

Jan Derksen in Vrij Nederland over de enorme populariteit van hersenboeken (2011)

• Interview in Desmet Live met Theodor Holman (14 februari 2006)

• Website uitgeverij Boom

Artikelen

In het tijdschrift AWARE heb ik enkele artikelen en columns geschreven over hersenen, cognitieve neurowetenschap en de maatschappij.

• De ontdekking van het brein

• De toekomst van het brein

• De vrije wil gevangen

• Het nut van waanzin

• Gorilla op het basketbalveld

• IQ is niet te koop

Honoursprogramma: reductionisme en psychologie

Inhoud

In het eerste semester staan de thema's reductionisme, subjectiviteit, het zelf en evolutie centraal. In het tweede semester vinden er discussies plaats met gastsprekers over kwesties die de wetenschappelijke psychologie in de kern raken, zoalsevolutionaire psychologie, ontwikkeling, vrije wil, rationaliteit, emotie, sociaal gedrag en bewustzijn. In het tweede deel van het tweede semester volgen studenten een korte collegereeks met een programmeerpracticum over leren, conditioneren en het simuleren van leerprocessen. Gedurende het hele jaar werken de studenten aan een essay over reductionisme en een eindpaper met een zelfgekozen onderwerp. De eindpapers worden aan het eind van het jaar eerst individueel gepresenteerd in de werkgroep en vervolgens in de vorm van een posterpresentatie tijdens de afsluitende borrel eind juni.

Leerdoel

De wetenschappelijke psychologie vanuit een bredere context leren kennen. Hiervoor wordt reductionisme als leidend thema genomen. Veel aandacht is er voor de relatie van de psychologie met de evolutionaire- en neurobiologie, de filosofie (philosophy of mind) en de artificiële intelligentie. Het is de bedoeling dat de student een eigen visie ontwikkelt op de mogelijkheden en beperkingen van de wetenschappelijke psychologie en haar grensdisciplines. 

Honoursprogramma: de neuromaatschappij

Inhoud

Het onderzoek naar hersenen en gedrag is de laatste twintig jaar in een stroomversnelling gekomen. Door nieuwe methoden om het actieve brein in beeld te brengen en een intensievere samenwerking tussen verschillende relevante disciplines is de zogenaamde cognitieve neurowetenschap als zelfstandige discipline ontstaan. Sommigen noemen de eenentwintigste eeuw al de eeuw van het brein.

         Welke gevolgen hebben deze wetenschappelijke ontwikkelingen voor de maatschappij? Wat betekent het bijvoorbeeld als we in staat zullen zijn om bepaalde cognitieve en emotionele functies teverbeteren? Moeten we het onderwijs aanpassen op basis van de laatste kennis over het brein? Komt er een andere (voorspellende) diagnostiek van psychische aandoeningen op basis van neurogenetische kennis? Wat betekenen nieuwe neurobiologische inzichten in crimineel gedrag, vrije wil en verantwoordelijkheid voor de rechtspraak en (nationale) veiligheid? Moeten we uiteindelijk ook idee ën over onszelf als vrij en zingevend wezen overboord gooien?    

       In deze cursus zal gekeken worden naar recente theorie ën, methoden en technieken uit de cognitieve neurowetenschap om vervolgens (potentiële) toepassingen hiervan kritisch te kunnen beoordelen. Bovendien zullen we kijken naar de manier waarop de maatschappij deze kennis en technologie absorbeert.

         Aan bod komen onder andere: (1) Beelden van het brein, (2) Het brein in de media, (3) Persoon of geen persoon - neurotechnologie, cyborgs en posthumanity, (4) Psychochirurgie, (5) Enhancement - slimmer en gelukkiger?, (6) Onderwijs - brain based learning, (7) Veiligheid - het criminele brein en national security en (8) Neuroeconomie en -marketing - kredietcrisis en kooplust neurologisch gevangen.

Leerdoel

Het is de bedoeling dat de student een eigen visie ontwikkelt op de mogelijkheden en beperkingen van de maatschappelijke toepassing van neurowetenschappelijke kennis en methoden. Wat zijn veelbelovende ontwikkelingen? Waarom? Waar laat men zich teveel meeslepen door de mogelijkheden van (potentiële) toepassingen? Waarom? Moeten we bepaalde concepten die een fundament vormen voor onze samenleving - zoals de vrije wil - onder druk van neurowetenschappelijke inzichten loslaten? Door vanuit verschillende perspectieven (geestes-, sociaal- en natuurwetenschappelijk) naar deze vragen te kijken, krijgt de student gereedschap aangereikt om tot een weloverwogen positie in dezecomplexe debatten te komen. 

• No ancillary activities