Jos Schrijen

De belangstelling voor boeken kwam niet uit de lucht vallen voor Jos Schrijen, geboren in 1958 in Limbricht. In dat Limburgse dorp had zijn vader Hubert in 1948 een boekbinderij opgericht en daar in jaren zeventig een antiquariaat en uitgeverij in de Maastrichtse Stokstraat aan toegevoegd.  Als gymnasiumklant maakte Jos de nadagen van het jezuïetenbolwerk 'Bisschoppelijk College Sittard' mee. Daarna verhuisde hij  naar Nijmegen om kunstgeschiedenis te studeren aan wat nu de Radbouduniversiteit heet. Vanaf 1982 begonnen  als restaurator in het restauratieatelier dat door zijn broer Peter † aan de boekbinderij verbonden was.

Tijdens de jaren 80 groeide dit atelier flink en er werden opdrachten uitgevoerd voor universiteiten en andere institutionele opdrachtgevers. Een belangrijke opdracht was in die tijd de conservering van de boeken van de Librije te Zutphen. Dit project markeert het ontstaan van de moderne boekrestauratie inNederland. Vóór die tijd was de restauratie van boeken nog sterk verbonden aan de ambachtelijke boekbinderij waarbij maar weinig 'out of the box' gedacht werd. In het  atelier werden al snel stagiaires van de nog jonge Opleiding Restauratoren begeleid en werd er samengewerkt met restauratoren en andere deskundigen van bijvoorbeeld de Koninklijke Bibliotheek. Naast het restauratiewerk werd er ook veel aandacht besteed aan de moderne (kunst)boekband. Om zijn boekbindvaardigheden te vervolmaken volgde Jos Schrijen cursussen aan het Centro del bel Libro in Ascona (zwitserland). Daarnaast  was hij redactielid van het tijdschrift 'Boek&Band'. Naast het restauratie- en boekbindwerk hield hij zich bezig met projecten voor massaontzuring, vriesdrogen en de automatisering van machines.

In 1992 was de tijd rijp om een eigen atelier op te richten. Het Librijeproject werd in bij 'Restauratieatelier Jos Schrijen' voortgezet en verder ontwikkeld in samenwerking met Janos Szirmai, Wim Smit (koninklijke Bibliotheek) en de stichting Librije. In zijn atelier tijd ging de aandacht bijna volledig uit naar restauratie van boekbanden tot en met de 17 e eeuw. De opdrachtgevers waren universiteitsbibliotheken en instellingen als het Catharijneconvent, Ets Haim, Sichting Sint Aegten, Bibliothèque Polonaise de Paris, Paleis het Loo. In het atelier werden ook studenten van de restauratorenopleiding van het Instituut Collectie Nederland begeleid en gaf Jos Schrijen af en toe les aan deze opleiding. Daarnaast was hij lid van de vakgroep boek en papier van de Vereniging Archief Restauratoren en deed hij onderzoek naar historische boekbanden.

Ondanks dat het restauratieatelier succesvol was, werd het bedrijf in 2006 verkocht omdat de behoefte was ontstaan om een nieuwe weg in te slaan. Na een intermezzo van 2 jaar in de geheel andere wereld van bedrijsverhuizingen, weg- en zeetransport is hij begonnen aan een opleiding 'Bouwhistorie, Restauratie en Monumentenzorg' aan de Hogeschool van Utrecht.. Tegelijkertijd is hij parttime les gaan geven aan de laatste lichting studenten van de Restauratoren opleiding van het ICN. Na de overgang van de opleiding naar de Universiteit van Amsterdam is hij in dienst gebleven als docent boekrestauratie en conservering.

Na afronding van de genoemde opleiding aan de HU heeft hij in 2010, samen met drie anderen, een bureau voor bouwhistorie en restauratieadvies - DOOK erfgoedwerk - opgericht. Vanuit dat bureau zijn inmiddels al in heel Nederland projecten afgerond.

De werkzaamheden aan de UvA zijn blijven bestaan en wat uitgebreid met lessen voor de discipline 'Historische Binnenruimten' en gedurende 2012 met advieswerkzaamheden voor de erfgoedafdeling van de UvA .

Het jonge vak van boekrestaurator is in relatief korte tijd ontstaan en zal in de komende jaren nieuwe ontwikkelingen doormaken. Enerzijds omdat de jonge restauratoren academisch opgeleid worden en anderzijds omdat de vraag vanuit bibliotheken en instellingen verandert. Als reden daarvoor kan de zich steeds versnellende digtale revolutie gezien worden, waardoor boeken en boekbanden steeds meer als objecten dan als gebruiksvoorwerpen gezien zullen worden. Vragen als: hoe moeten we met die objecten omgaan, wat is van wezenlijk belang, en hoe gaan we deze objecten conserveren, zullen steeds belangrijker worden bij de opleiding van restauratoren.

• DOOK erfgoedwerk
  Onderzoek en Advies