Resusaap hoort beat in muziek niet

13 december 2012

Resusapen zijn niet in staat tot beat-inductie, het waarnemen van een regelmaat (de puls) in een variërend ritme. Dit ontdekten onderzoekers van de Universiteit van Amsterdam (UvA) en de National Autonomous University of Mexico (UNAM). Hun bevindingen zijn gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift PLOS ONE.

Het onderzoek van prof. dr. Henkjan Honing, hoogleraar muziekcognitie aan de UvA, en neurobiologen van de UNAM toont aan dat resusapen niet in staat zijn om de beat in muziek te ontdekken, terwijl zij wel ritmische groepen kunnen onderscheiden in muziek. De resultaten ondersteunen de visie dat beat-inductie een uniek menselijke, cognitieve vaardigheid is, en dragen bij aan een beter begrip van de cognitie, de biologie en de evolutie van muziek.

Aap versus mens

Het lijkt triviaal: kinderen die meeklappen met een liedje, muzikanten die met hun voeten mee tappen met de muziek, of een podium vol met line-dancers die synchroon dansen. Op een bepaalde manier is het ook triviaal: de meeste mensen kunnen met gemak een regelmatige puls oppikken uit muziek, of beoordelen of muziek versnelt of juist langzamer wordt. Echter, het besef dat het waarnemen van deze regelmaat in muziek ons in staat stelt om te dansen en muziek te maken, maakt het fenomeen minder triviaal.

Uit eerder onderzoek bleek dat niet alleen volwassen mensen, maar ook pasgeboren baby’s de beat in muziek kunnen horen. Hiermee werd aangetoond dat beat-inductie aangeboren - en niet aangeleerd - is. De onderzoekers gebruikten in het onderzoek bij resusapen dezelfde stimuli en hetzelfde experimentele paradigma als in het onderzoek bij mensen en baby’s. Met schedelelektrodes maten zij elektrische hersensignalen tijdens het luisteren.

Bevestiging van hypotheses

De onderzoeksresultaten ondersteunen de vocal learning-hypothese die stelt dat alleen diersoorten die vocaal kunnen imiteren, beat-inductie delen. Tot deze diersoorten behoren verschillende vogels en zoogdieren (inclusief de mens), terwijl vocaal imiteren zwak of niet is ontwikkeld bij niet-menselijke primaten.

De bevindingen ondersteunen ook de dissociation-hypothese, die claimt dat er een dissociatie is tussen het waarnemen van ritmes en het waarnemen van regelmaat. Uit het onderzoek blijkt immers dat mensen ritmeperceptie delen met andere primaten, terwijl beat-inductie slechts bij specifieke soorten voorkomt (en niet bij niet-menselijke primaten). Waarschijnlijk is dit het gevolg van convergerende evolutie.

Publicatiegegevens

Honing, H., Merchant, H., Háden, G.P., Prado, L. & Bartolo, R.: ‘Rhesus monkeys (Macaca mulatta) detect rhythmic groups in music, but not the beat’, in: PLOS ONE (2012).

Gepubliceerd door  UvA Persvoorlichting