In 1966 werd schrijver Gerard Reve vervolgd wegens godslastering. In een boek had hij beschreven hoe hij gemeenschap zou hebben met God in de gedaante van een ezel. ‘Reve's verdediging in de zaak was briljant', stelt promovenda Informatierecht Esther Janssen. ‘Reve betoogde dat het juist om een uiting van zijn godsbeleving ging. Dat is een vraagstuk van godsdienstbelijding, waar een rechter niet in dient te treden.' Vier decennia later is het ‘logisch' dat het blasfemiedelict waarschijnlijk geschrapt gaat worden. ‘Het is niet meer de staat die een dominante moraal of religie beschermt, want dat betreft persoonlijke opvattingen van mensen. De staat houdt wel een rol in het beschermen van religieuze groepen door beledigings-, discriminatie en haatzaai-delicten te handhaven.'

Janssen deed onderzoek naar de jurisprudentie van het Europese Hof voor de Rechten van de Mens op het gebied van artistieke en literaire uitingsvrijheid. ‘Voor onderwerpen van publiek en politiek debat stelt het Hof een Europese norm, maar voor discussies rond moraal en religie niet. Moraal en religie zijn echter de laatste tijd onderwerp van het publieke en politieke debat en vormen ook juist onderwerpen van geëngageerde kunst, waaronder literatuur. De beleidsvrijheid, die het Hof aan staten verleent, staat de erkenning van de politieke dimensie van kunstuitingen over religie en moraal in de weg.'

In de Nederlandse wet is geen aparte uitzondering, die kunstenaars een absolute uitingsvrijheid verleent, opgenomen. Volgens Janssen zou een rechter wel altijd de artistieke natuur van uitingen in zijn oordeel mee moeten wegen, hoe lastig dit ook is. ‘Een roman creëert bijvoorbeeld zijn eigen werkelijkheid. Als een rechter dan moet oordelen of de roman beledigend is voor een persoon, ontkomt hij niet aan het geven van een bepaalde interpretatie en het vellen van een artistiek oordeel. Daar is een rechter eigenlijk niet geschikt voor.' Het voor de uiting gebruikte medium speelt ook een rol. ‘Het boek is een besloten medium. Het effect van het werk is minder groot dan geschriften op Internet. Die kunnen een groter publiek bereiken. Hierdoor kunnen auteurs over het algemeen meer zeggen in boeken dan op een website.'