Prof. mr. Simon Stolwijk, hoogleraar Strafrecht
'Het recht: je struikelt erover als je even niet oppast. Vrijwel altijd en overal ben je omringd door regels en voorschriften. Die zijn er wanneer je van school afkomt en gaat studeren, als je een kamer huurt, je studiefinanciering regelt en je bij een universiteit inschrijft. Bijna alles is geregeld en soms werken die regels ook.
Maar vaak niet. En dat is maar goed ook. De wereld zou onleefbaar worden als we ons altijd aan alle regels zouden houden. Regels zijn er ook om genegeerd te worden. Dat is de charme van mijn vak: het strafrecht.
Dat is een recht dat zich juist met het negeren van regels bezighoudt. Het recht wordt gepresenteerd als een geheel van regels dat zogenaamd een afgerond stelsel vormt, waarin iets maatschappelijks - bijvoorbeeld een arbeidsverhouding - is geregeld. Het aardige nu van dat recht is dat de werkelijkheid altijd veel gekker, onverwachter en absurder is dan we ons ooit kunnen voorstellen. Wat een mooi afgewogen geheel lijkt te zijn, blijkt soms zo lek als een mandje.
'Spannend maar ook gevaarlijk'
Het strafrecht is een zeer spannend, maar ook gevaarlijk soort recht. Het is een middel om mensen te elimineren, uit deze maatschappij te houden. Soms definitief (denk maar aan landen die de doodstraf kennen), vaak tijdelijk, maar altijd ingrijpend. En altijd toegepast door een overheid die zegt het goede met haar burgers voor te hebben.
We kunnen alleen van recht spreken als er evenwicht te vinden is tussen doel en middel: als we overtreders op een fatsoenlijke en gematigde manier laten zien dat hun overtreding niet kan. De wijze waarop we dat doen, maakt het vak zo boeiend. Niet voor niets wordt de wijze waarop het strafrecht is ingericht ook wel de maatstaf genoemd van het beschavingspeil van een samenleving. Dat geeft het strafrecht zo'n bijzondere betekenis.'