Onderzoek
Hoogleraren
Robbert Dijkgraaf
Prof. dr. Robbert Dijkgraaf is sinds 1 januari 2005 universiteitshoogleraar aan de Universiteit van Amsterdam (UvA). Sinds 1 mei is prof. dr. Robbert Dijkgraaf president van de Koninklijke Akademie van Wetenschappen (KNAW).
Als universiteitshoogleraar legt Dijkgraaf zich toe op zijn onderzoek naar de snaartheorie, en zal hij nieuwe initiatieven ontplooien om jonge mensen enthousiast te maken voor de wetenschap.
Van de universiteitshoogleraren van de UvA wordt verwacht dat zij een impuls geven aan wetenschappelijke ontwikkelingen die de traditionele disciplines overstijgen, en dat zij belangrijke bijdragen leveren aan de profilering van de universiteit. Robbert Dijkgraaf gaat als universiteitshoogleraar verder op de weg die hij in 2003 insloeg, het jaar waarin hij de Spinozapremie won voor zijn wiskundige bijdragen aan de snaartheorie. Met het geld dat aan deze belangrijkste wetenschappelijke prijs van Nederland verbonden is (1,5 miljoen euro) heeft hij onder andere zijn onderzoeksgroep versterkt, aansprekend studiemateriaal ontwikkeld en scholieren actief betrokken bij zijn onderzoeksgroep. Als docent, maar ook als spreker en schrijver van opiniestukken, zal Dijkgraaf zich in het bijzonder inspannen om een jong publiek voor de natuurkunde te winnen.
Theorie van het alles
Dijkgraaf – als hoogleraar Mathematische fysica sinds 1992 verbonden aan de UvA – is een toponderzoeker met een grote internationale reputatie. Aan de UvA werkt onder zijn leiding een groep van jonge, zeer getalenteerde snaartheoretici. Snaartheorie is de meest recente manier om de wereld te verklaren en wordt beschouwd als de belangrijkste kandidaat voor een ‘theorie van alles’. Het is een poging om de kloof tussen Einsteins algemene relativiteitstheorie en de quantummechanica te overbruggen. De snaartheorie veronderstelt dat alle materie op de kleinst denkbare schaal is opgebouwd uit een-dimensionale snaartjes of mini-elastiekjes zonder massa, met een lengte van ongeveer tien tot de macht van min-vijfenendertig meter. De trillingen van deze snaartjes zouden de verschillende soorten elementaire deeltjes - de bouwstenen van onze wereld - kunnen beschrijven, als de boventonen van een vioolsnaar.
Robbert Dijkgraaf (1960) studeerde theoretische natuurkunde aan de Universiteit Utrecht. Na een uitstapje van twee jaar naar de Gerrit Rietveld Academie in Amsterdam, studeerde hij cum laude af in 1986, waarna hij in 1989 cum laude promoveerde bij voormalig Spinoza- en Nobelprijswinnaar Gerard 't Hooft. Dijkgraaf vertrok vervolgens naar de Verenigde Staten om als onderzoeker aan Princeton University (het mekka van de snaartheorie) aan de slag te gaan. Sinds 1992 is Dijkgraaf als hoogleraar verbonden aan het Korteweg-de Vries Instituut voor Wiskunde van de UvA , waarbij hij nauw samenwerkt met het Instituut voor Theoretische Fysica.