Broodje Kennis: Een zoete droom. De rietsuikeractie en de vergeten geschiedenis van fair trade

In samenwerking met de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO)

Lezing

Lang voordat de zuivere koffie van Max Havelaar in de supermarkten verscheen, was er fair trade. Door de verkoop van rietsuiker, ludieke acties en informatiemateriaal vestigden activisten vanaf 1968 de aandacht op de onrechtvaardige wereldhandel. Kon eerlijkere handel worden bereikt door meer rietsuiker te kopen? De vergeten geschiedenis van de rietsuikeractie laat zien dat de weg naar eerlijke handel van begin af aan omstreden was.

De rietsuikeractie was de eerste grote actie voor eerlijke handel in Nederland. Geïnspireerd door de zelfbewuste roep van ontwikkelingslanden om eerlijkere wereldhandel, confronteerden actievoerders vanaf 1968 het Nederlandse publiek met onrechtvaardige handelsstructuren. Hun ludieke acties, folders en stencils en hun pogingen om rietsuiker te verkopen sloegen aan. In binnen- en buitenland ontstonden wereldwinkels die rietsuiker verkochten. Zo was de rietsuikeractie de beslissende opmaat voor de opkomst van een beweging voor eerlijke handel, die tot op de dag van vandaag springlevend is. 

De boodschap van de rietsuikeractie was even opvallend als omstreden: mensen in Nederland konden in het dagelijks leven verschil maken voor producenten in het Zuiden. In het verloop van de rietsuikeractie bleken actievoerders echter verschillend te denken over de weg naar eerlijkere handel. Volgens sommigen ging het om het verkopen van rietsuiker tegen een eerlijke prijs, omdat producenten daar financieel beter van werden. Anderen zagen deze verkoop slechts als een middel om de aandacht op onrechtvaardige handelsstructuren te vestigen, die langs politieke weg moesten worden veranderd. Een laatste groep vond verkopen bij voorbaat verdacht, omdat het activisme zo onderdeel werd van het kapitalistische stelsel waar ze tegen streed. 

De geschiedenis van de rietsuikeractie maakt zo duidelijk hoe voorstanders van fair trade van begin af aan hebben geworsteld met de nog altijd zeer actuele vraag: Wie heeft de macht om de wereldhandel rechtvaardiger te maken? 

Over de spreker

Peter van Dam is Universitair Docent Globalisering, religie en transnationale civil society aan de Universiteit van Amsterdam. Hij doet momenteel onderzoek naar de geschiedenis van fair trade.

 

 

Lunchlezingen: Broodje Kennis

Dit voorjaar vervolgt Academisch-cultureel centrum SPUI25 haar reeks lunchlezingen onder de titel 'Broodje Kennis'.

Vanaf eind januari zal elke dinsdag een promovendus of een pas gepromoveerde onderzoeker een korte lunchlezing houden over zijn of haar onderwerp van onderzoek.

De lunchlezingen beginnen om 12:20 uur en zijn om 13:00 afgelopen. Terwijl wij u voorzien van de nodige geestelijke voeding, kunt u gerust uw boterham opeten.  

Aanmelden

Toegang tot de activiteiten van SPUI25 is gratis. Aanmelden is niet vrijblijvend. Wij rekenen op uw komst. Bent u verhinderd, dan graag doorgeven via spui25@uva.nl | T: 020 525 8142.

Gepubliceerd door  Spui25