Chemicus Tjøstil Vlaar wint Dick Stufkens Prijs 2014 voor nieuwe éénstaps synthese
Palladium gekatalyseerde koppelingsreacties kunnen ontwikkeling van geneesmiddelen versnellen
De Dick Stufkens Prijs 2014 is toegekend aan chemicus dr. Tjøstil Vlaar voor zijn proefschrift "Isocyanides’ Latest Trick: Palladium-Catalyzed Imidoylative Cross-Coupling Reactions". In zijn succesvolle promotieonderzoek ontwikkelde Vlaar nieuwe reacties voor de bereiding van complexe heterocyclische moleculen die van belang zijn voor de ontwikkeling van nieuwe geneesmiddelen. Vlaar ontvangt zijn prijs op 20 November tijdens het vierde lustrum symposium van de Holland Research School of Molecular Chemistry (HRSMC) in Amsterdam. De Nobelprijswinnaars Chemie van 2014 èn 2013, Prof. W.E. Moerner en Prof. Arieh Warshel, zullen hierbij aanwezig zijn.
De Dick Stufkens Prijs wordt jaarlijks toegekend aan het beste proefschrift van de Holland Research School of Molecular Chemistry (HRSMC). De Universiteit van Amsterdam is penvoerder van deze zeer succesvolle onderzoekschool, een samenwerking tussen de Universiteit van Amsterdam, de Universiteit Leiden en de Vrije Universiteit op het gebied moleculaire chemie. .
Dit jaar is Tjøstil Vlaar de overtuigende winnaar. Hij ontwikkelde tijdens zijn promotieonderzoek een nieuw soort palladium-gekatalyseerde reacties voor de synthese van heterocyclische moleculen die van groot belang zijn voor het onderzoek aan nieuwe geneesmiddelen.
Het bijzondere aan Vlaars methode is dat deze in één reactiestap complexe heterocyclische moleculen oplevert waarvoor in het verleden ingewikkelde meerstaps syntheseroutes nodig waren. Het wordt nu veel makkelijker om grote collecties (“bibliotheken”) van gelijksoortige verbindingen te maken waardoor de kans op een snelle “hit” bij onderzoek naar geneesmiddelen wordt vergroot.
Productiviteit én kwaliteit
Tjøstil Vlaar promoveerde in een recordtempo van 3 jaar. Desondanks schreef hij veel publicaties die niet alleen van zijn hoge productiviteit maar ook van de kwaliteit van zijn onderzoek getuigen. Zijn resultaten trokken al veel internationale aandacht en de publicaties zijn al vele malen geciteerd door andere wetenschappers.
De jury van de Dick Stufkens Prijs was onder de indruk van Vlaar’s creativiteit om het nieuwe type reactie op vele verschillende manieren in te zetten voor de synthese van steeds weer andere heterocyclische verbindingen. Daarnaast hadden zij hoge waardering voor de potentiële impact van Vlaars onderzoek, met name op toekomstig geneesmiddelonderzoek.
Tjøstil Vlaar deed zijn onderzoek in de periode 2010-2013 bij de afdeling Chemie en Farmaceutische Wetenschappen van de Vrije Universiteit Amsterdam. Het werd gefinancierd door een TOP subsidie van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO) voor zijn promotor prof. dr. ir. Romano V. A. Orru. Ook dr. Eelco Ruyter begeleidde het onderzoek. Daarnaast was er een samenwerking met de groep van Prof. Bert Maes aan de Universiteit van Antwerpen. Vlaar promoveerde cum laude op 15 mei 2014 en is momenteel werkzaam als postdoc onderzoeker aan de Vrije Universiteit Amsterdam
Nobellaureaten bij lezing
De Holland Research School of Molecular Chemistry (HRSMC) kent de Dick Stufkens Prijs jaarlijks toe aan het beste proefschrift van een promovendus gelieerd aan de HRSMC. De prijs bestaat uit een certificaat en een bedrag van 1000 euro. Jurylid prof. dr. Johannes G. de Vries zal op 20 november de prijs uitreiken tijdens het vierde lustrum symposium van de HRSMC in Amsterdam. Tjøstil Vlaar zal daarna een voordracht houden over zijn werk. Het symposium wordt opgeluisterd met de aanwezigheid van maar liefst drie Nobelprijswinnaars. Naast Prof. W.E. Moerner, die de prijs dit jaar won, zijn dat Prof. Arieh Warshel (2013) en Prof. Roald Hoffmann (1981).