Promotie uitgelicht: Wieteke de Boer
Op 30 januari promoveert Wieteke de Boer (1983) bij de UvA. In haar onderzoek bij het Institute of Physics ontdekte ze dat siliciumnanokristallen zichtbaar licht kunnen uitstralen. Hiermee kunnen bijvoorbeeld zonnecellen efficiënter worden gemaakt.
Wat is je opmerkelijkste uitkomst?
‘We hebben ontdekt dat silicium, als je het heel klein maakt, zichtbaar licht uitzendt. We hebben siliciumblokken in kleine stukjes geknipt zodat we nanokristallen kregen. Een nanokristal is piepklein; de doorsnede is ongeveer een duizendste van de dikte van een haar. Het was al bekend dat siliciumblokken, dat zijn grotere stukken silicium, infraroodlicht uitzenden. Maar dat licht is heel zwak en onzichtbaar voor het menselijk oog. Uit onze proeven bleek dat siliciumnanokristallen sterker en bovendien zichtbaar licht uitzenden. Dit heeft te maken met zogeheten kwantumeffecten, die in een groot stuk silicium niet plaatsvinden. Hiernaast hebben deze nanokristallen de eigenschap dat ze 1 foton, dat is een lichtdeeltje met hoge energie, kunnen ´knippen´, zodat 2 of meer fotonen met minder energie ontstaan.’
Wat kunnen we hiermee?
‘Je kunt er zonnecellen efficiënter mee maken. Zonnecellen bestaan uit silicium. Ze zetten licht om in elektriciteit. Hierbij ontstaat ongewenst veel warmte als bijproduct. Als je zonnecellen met siliciumnanokristallen zou maken, komt er meer licht vrij en minder warmte. Hoe meer licht, hoe meer elektriciteit wordt opgewekt. Nanokristallen zijn ook nog eens eenvoudig en goedkoop te maken. Hopelijk kunnen er straks ook LED-lampen en lasers van worden gemaakt. Het is nu alleen nog moeilijk om nanokristallen van dezelfde grootte te creëren. Nanokristallen van verschillende groottes zenden allemaal een andere kleur licht uit. Dat kun je niet gebruiken in lampen.’
Wat vond je het interessantst aan promoveren?
‘Het leukste vind ik de diversiteit van het werk. Ik vind het heerlijk om me een week af te zonderen in het lab en experimenten te doen. Studenten begeleiden en lesgeven, is ook fantastisch. Maar misschien wel het leukste was dat ik al snel kon meepraten op conferenties. Ik kon gewoon tegen onderzoekers zeggen: ‘dat klopt niet’ en met hen discussiëren. Het hielp waarschijnlijk wel dat mijn begeleider Tom Gregorkiewizc een goede en bekende natuurkundige is. En dat ik halverwege mijn promotie een artikel in Nature Nanotechnology publiceerde. Natuurlijk waren er ook mindere kanten. Ik vond het bijvoorbeeld lastig dat ik geen deadlines had. Als je bij een bedrijf werkt, moet je voor een klant een product op een bepaald tijdstip af hebben. Ik moest zelf bepalen wanneer ik mijn werk af had.’
Ga je verder in de siliciumnanokristallen?
‘Ik denk dat het tijd is voor een ander onderwerp. Ik vond dit heel nobel onderzoek omdat het met zonnecellen te maken heeft, maar nu wil ik me graag richten op de biomedische hoek. Een andere promovendus gaat verder met mijn onderzoek. Ik heb een post-doc-positie aangeboden gekregen in New York. Hier kan ik onderzoek doen naar het transport van medicijnen door middel van moleculen. Misschien doe ik dit. Maar ik sluit werken bij een bedrijf ook niet uit.’
Auteur: Carin Röst