Promotie Uitgelicht: Niek Wit
Op 1 juli promoveert Niek Wit (1984) aan de UvA. Tijdens zijn onderzoek bij het Nederlands Kanker Instituut (NKI) en bij het Swammerdam Institute for Life Sciences (SILS) bekeek hij de schadetolerantie-mechanismen van DNA-schade. Hij ontdekte dat dit mechanisme bij zoogdieren, en ook bij mensen, ingewikkelder werkt dan tot nu toe werd gedacht.
Wat heb je onderzocht?
‘Ik heb gekeken naar beschadigd DNA. Factoren van buitenaf, zoals UV-licht of sigarettenrook, kunnen dat DNA zo door de war schoppen dat het niet meer kan goed repliceren. Uiteindelijk kan zo kanker ontstaan. Gelukkig zijn er speciale eiwitten, zogeheten TLS-polymerasen, die de replicatie tijdelijk door laten gaan. Ik heb gekeken naar de aansturing van de TLS-polymerase polĸ. Het was al bekend dat deze stof in gistcellen altijd wordt gereguleerd door het eiwitcomplex PCNA-Ub. Ons lab heeft muizen gemaakt waarbij dit eiwitcomplex niet meer kan worden gevormd. Je zou verwachten dat de gemuteerde muizen polĸ ook niet meer konden maken. Maar bij schade door het kankermedicijn MMS bleken ze dat nog steeds te kunnen, alleen minder efficiënt. Bij andere vormen van DNA-schade, zoals door sigarettenrook, konden ze de stof inderdaad niet meer aanmaken. De regulatie van polĸ blijkt bij alle zoogdieren, en dus ook bij mensen, niet alleen afhankelijk van het eiwitcomplex, zoals bij gistcellen.’
Kan deze kennis helpen bij de behandeling van kanker?
‘Zeker. Hoe meer we te weten komen over hoe TLS-polymerasen werken, hoe beter we kanker kunnen behandelen. Bestralingen en veel kankermedicijnen veroorzaken DNA-schade. Omdat tumoren soms de DNA-reparatiemechanismen missen, sterven ze eerder aan medicijnen dan gezonde cellen. We weten nu dat we potentiële kankercellen ook gevoeliger kunnen maken voor DNA-schade door de vorming van PCNA-Ub, specifieke TLS-polymerasen of beide te blokkeren. Tegelijkertijd weten we dat dit alleen voor sommige soorten DNA-schade geldt. Voor andere vormen van DNA-schade moet dit nog verder worden onderzocht.’
Ga jij dit onderzoek verder uitvoeren?
‘Ik ga wel verder in het kankeronderzoek, maar dan in een ander onderwerp. Sinds 1 juni werk ik als post-doc bij onderzoeker KJ Patel aan het MRC Laboratory of Molecular Biology in Cambridge aan de regulatie van DNA-reparatie. Mijn afdelingshoofd adviseerde me gelukkig om al ruim een jaar voor mijn promotiedatum te beginnen met het zoeken naar een nieuwe baan. Toen KJ Patel afgelopen zomer aan de Universiteit Leiden een presentatie gaf, gaf ik hem mijn cv. Er gingen maanden voorbij voordat ik werd aangenomen. Het MRC is een gerenommeerd instituut waar ze kunnen kiezen uit veel sollicitanten. Toen ik vlak na kerst hoorde dat ik kon beginnen, had ik al sollicitaties lopen in Kopenhagen en een paar andere Engelse steden zoals Birmingham. Die heb ik allemaal afgezegd.’
Was het toeval dat je zo veel sollicitaties in Engeland had lopen?
‘Nee, ik ben altijd dol op dat land geweest. Vroeger ging ik er jaarlijks met mijn familie op vakantie. Als student had ik te weinig geld om op vakantie te gaan, maar als promovendus ben ik er weer zo vaak als ik kon geweest. Ik wil er graag wonen. Mijn nieuwe baas zei dat alle Spanjaarden in zijn lab klagen over het slechte weer en het eten. Ik zal dat niet doen, ik zie het verschil met Nederland niet. Bijkomend voordeel is dat de wetenschap in Engeland van hoog niveau is. En het MRC is financieel gezond. Het heeft ook sterke banden met de Universiteit van Cambridge. Ik heb daar enorm veel kansen.’
Auteur: Carin Röst