In memoriam: Mars Cramer
Met verdriet heeft de Faculteit Economie en Bedrijfskunde kennisgenomen van het overlijden van prof. dr. Mars (J.S.) Cramer op zaterdag 15 maart jl. Zijn overlijden kwam zeer onverwachts; ondanks zijn 85-jarige leeftijd was hij nog bijna dagelijks aanwezig op de faculteit.
Jan Salomon Cramer (26 april 1928) begon zijn studie economie aan de Universiteit van Amsterdam in 1946, waar hij de roepnaam Mars kreeg. Na zijn afstuderen ging hij bij het Centraal Planbureau werken en vervolgens als onderzoeker in Cambridge (UK) en Parijs. Hij promoveerde in 1961 aan de UvA bij prof. dr. Piet de Wolff en werd in 1962, op 33-jarige leeftijd, benoemd tot hoogleraar in de econometrie, wiskundige economie en wiskundige statistiek aan de UvA. Kort daarna werd hij directeur van het Instituut voor Actuariaat en Econometrie, de thuishaven van de jonge studierichting econometrie. Van 1985 tot 1992 was hij hoogleraar-directeur van de SEO Economisch Onderzoek en van 1992 tot 1995 was hij decaan van de toenmalige Faculteit der Economische Wetenschappen en Econometrie. Daarnaast was hij van 1972 tot 1977 lid van de (eerste) Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid en vanaf 1983 lid van de Koninklijke Nederlandse Academie van Wetenschappen. Vanaf 1995 tot zijn overlijden bleef Mars Cramer als emeritus hoogleraar betrokken bij de sectie Econometrie en Statistiek, de Faculteit Economie en Bedrijfskunde en het Tinbergen Instituut (waar hij honorary fellow was).
Zijn belangstelling voor empirisch econometrisch onderzoek naar consumentengedrag ontwikkelde Mars Cramer gedurende zijn tijd in Cambridge, onder invloed van de latere Nobelprijswinnaar Richard Stone. Hij stond daarmee aan de wieg van de micro-econometrie, die in de jaren ‘70 en ‘80 tot ontwikkeling kwam. Zijn internationale invloed blijkt onder meer uit het feit dat hij in 1972 fellow van de Econometric Society werd. Het liber amicorum dat hem bij zijn 25-jarige jubileum als hoogleraar werd aangeboden bevat bijdragen van vooraanstaande micro-econometristen zoals Charles Manski, Richard Blundell en Guido Imbens. Onder zijn promovendi bevinden zich prominente wetenschappers zoals Martin Fase, Geert Ridder, Jan Kiviet, Coen Teulings en Mirjam van Praag. Hoewel Mars ook econometrisch-theoretische artikelen heeft gepubliceerd, stond bij hem de empirische toepassing altijd voorop, zoals blijkt uit zijn boek “Empirical Econometrics” uit 1969. Hij stond bekend om de nauwkeurigheid en het geduld waarmee hij alles uitploos en de zorgvuldigheid in zijn omgang met en conservering van onderzoeksgegevens. Terugkerende onderzoeksonderwerpen waren de vraag naar duurzame consumptiegoederen, de omloopsnelheid van het geld en de theorie en praktijk van voorspellen. Wat dit laatste onderwerp betreft bleef het zeker niet bij theorie: in 1977 publiceerde een WRR studiegroep onder zijn leiding een toekomstverkenning van Nederland over de komende 25 jaar en in de afgelopen jaren werkte hij aan middellange-termijn ramingen van studentenaantallen aan de faculteit.
Mars stond bekend als een origineel, spitsvondig en nieuwsgierig wetenschapper met een geheel eigen schrijfstijl; zo onderzocht hij ooit de omloopsnelheid van het dubbeltje. Tijdens zijn studententijd maakte hij deel uit van de redactie van Propria Cures en sindsdien publiceerde hij met enige regelmaat verhalen en opiniestukken. In 2012 verscheen van hem een treffend artikel over euthanasie in de Washington Post, naar aanleiding van het overlijden van zijn vrouw Til, vier jaar eerder. In de laatste jaren was hij een veel en graag geziene collega binnen de sectie Econometrie en Statistiek, waar hij tot op de dag voor zijn overlijden werkte aan nieuwe onderzoeksprojecten en participeerde in de begeleiding van bachelorscripties. Hij stierf in het harnas, zoals zijn dochter Sylvia opmerkte.
Mars Cramer was een inspirerende en innemende man, die door vele collega’s en studenten zeer gemist zal worden.
