Wordt ‘Integrated Reporting’ echt een revolutie op het gebied van bedrijfsrapportage?
Brendan O'Dwyer, hoogleraar Accountancy, noemt het tempo waarin Integrated Reporting (IR) draagvlak krijgt in de wereld van de accountancy ongelooflijk. Is IR echt de oplossing die aandeelhouderswaarde vervangt door een langetermijnstrategie die rekening houdt met alle belangen?
Brendan O'Dwyer, hoogleraar Accountancy en onderzoeksdirecteur van de Amsterdam Business School, noemt het tempo waarin Integrated Reporting (IR) draagvlak en momentum heeft gekregen in de wereld van de accountancy ongelooflijk. IR kwam een paar jaar geleden uit het niets. 'Als academicus heb ik 15 jaar ervaring op het gebied van financiële verslaggeving, duurzaamheidsrapportage en controle. Ik ben ook accountant. Integrated Reporting is voor mij alsof ik kijk naar meer dan 20 jaar werk en zie hoe het allemaal samensmelt tot een heel populair domein. Ik vind dat echt fascinerend.' O'Dwyer schreef onlangs het artikel 'The rise of Integrated Reporting: Understanding attempts to institutionalize a new reporting framework', samen met professor Christopher Humphrey van de Universiteit van Manchester en professor Jeffrey Unerman van de Universiteit van Londen. Het onderzoek beschrijft hoe IR zo snel zo’n prominente rol heeft kunnen veroveren.
Maar wat is Integrated Reporting eigenlijk? Sinds de IIRC (International Integrated Reporting Council) nog geen 5 jaar geleden werd opgericht, is IR aangeprezen als een beknopte en strategische methode om middellange en lange termijn investeerders aan te trekken en als een stimulans voor een lange termijn strategie. Het past in de huidige trend die inclusive capitalism nastreeft, waarin aandeelhouderswaarde moet plaatsmaken voor de belangen van alle betrokkenen.
Lost IR echt alles op?
O'Dwyer: 'De aanspraken die de IIRC maakt, zijn niet gering; IR zou leiden tot een andere manier van denken, geïntegreerd denken, en dat bevordert middellange en lange termijn besluitvorming en geeft lange termijn beleggers meer relevante informatie. Er is bijna geen onderwerp dat niet wordt gelinkt aan IR. Maar is IR echt overal een oplossing voor? Deze nieuwe manier van rapporteren houdt rekening met alle factoren die de continuïteit van een onderneming kunnen beïnvloeden. Deze worden allemaal beschouwd als vorm van kapitaal. Intellectueel kapitaal, menselijk kapitaal en sociaal kapitaal kunnen net zo relevant zijn als financieel kapitaal. IR geeft aan hoe ze zich verhouden tot het business model. Zo kunnen verschillende vormen van kapitaal ook met elkaar botsen, zoals wanneer het milieu (natuurlijk kapitaal) lijdt onder winstgevende economische activiteiten of wanneer besparingen in het opleiden van werknemers ten koste gaat van het menselijke kapitaal.'
MVO-gerichte business school
'Volgens de IIRC hebben verschaffers van financieel kapitaal behoefte aan meer beknopte en relevante informatie over de middellange- en langetermijnverwachtingen. Deze informatie zou een duurzamere bedrijfsvoering stimuleren en waardevol zijn voor investeerders. Deze opkomst van de IIRC en de ontwikkeling van IR is iets wat we hier aan de UvA goed bestuderen in diverse onderzoeksprojecten. Dit past bij ons als een business school met veel aandacht voor maatschappelijk verantwoord ondernemen (MVO), niet alleen op het gebied van onderzoek, maar ook in het onderwijs. Het vak Duurzaamheid en Ethiek is bijvoorbeeld een verplicht onderdeel van onze MSc in Accounting, met IR als een belangrijk onderwerp.'
Doorbraak
'Het IIRC zit nu in een cruciale fase en hoopt dat binnen een paar jaar een meerderheid van de bedrijven IR zal omarmen. De rest moet dan wel volgen. Als academici bestuderen wij hoe dit tot stand komt, hoe de IIRC haar netwerken opbouwt en in welke mate IR de toekomst van de rapportagepraktijk zal bepalen. We zijn ook geïnteresseerd in de verwachte barrières, gezien het oorspronkelijke doel dat IR de primaire manier van rapportage zal worden, als vervanging van de huidige financiële verslaggeving. Het hele IR "idee" is extreem snel ontstaan en het is verbazingwekkend hoe snel de IIRC erin is geslaagd om zoveel betrokkenen achter haar plannen te krijgen. Ook is er in een hee korte tijd een uniform raamwerk geproduceerd dat bedrijven begeleidt met hun geïntegreerde rapportage. Het is zeer indrukwekkend hoe zoveel partijen over de hele wereld zijn betrokken bij het proces; accountancy organen, ngo’s, instanties die rapporteren over duurzaamheid. Ook al is het heel goed mogelijk dat IR een toekomstige bedreiging is voor het voortbestaan van een aantal van de controlerende partijen.'
Controle
Over zijn verwachtingen van de kansen dat IR uiteindelijk de nieuwe rapportagestandaard zal worden, is O'Dwyer niet echt optimistisch, hoewel hij volledig de doelstellingen ondersteunt. 'Ik zie veel barrières. De IIRC zal bedrijven ervan moeten overtuigen dat het niet gewoon een extra verplichte laag wordt bovenop de huidige rapportage. De enige kans van slagen is als kapitaalverschaffers veel explicieter worden in het eisen van dit soort informatie. De IIRC heeft nu de steun van een aantal groepen van pensioenfondsen die deze informatie nodig hebben, dus dat helpt. Zij zijn de langetermijnbeleggers waar de IIRC voortdurend naar verwijzen en die zich achter het IR idee moeten scharen. Maar een vraag die tot voor kort bleef rondzingen was hoe IR kan worden verantwoord. Ik kan een geïntegreerd verslag schrijven, maar wat als jij daar geen woord van gelooft? Jij wilt weten of je op de informatie kunt vertrouwen. Dus mijn eerste vraag is: kan een IR-rapport worden gecontroleerd? Gevolgd door de vraag: zal iemand bereid zijn om de controle uit te voeren die langetermijninvesteerders genoeg zekerheden geeft. Deze kwestie van controle en verantwoording staat pas sinds kort hoog op de agenda en is cruciaal voor de toekomst van IR.'