Fotograaf: Eduard Lampe

mw. dr. M.J.M. (Margriet) Heim


  • Faculteit der Geesteswetenschappen
    Capaciteitsgroep Taalwetenschap
  • Bezoekadres
    Spuistraat 210  Amsterdam
    Kamernummer: 304
  • Postadres:
    Spuistraat  210
    1012 VT  Amsterdam
  • M.J.M.Heim@uva.nl
    T: 0205253858

Onderzoeksrapport COCPvg wint de Gehandicaptenzorgprijs 2012

Zie verder onder het tabblad COCP hierboven.

Kort cv

Na mijn studie Nederlandse Taal- en Letterkunde (1987, cum laude) heb ik van 1988 tot 2001 gewerkt bij Taalwetenschap aan de faculteit Geesteswetenschappen van de Universiteit van Amsterdam. Mijn belangrijkste werkzaamheden als derde-geldstroomonderzoeker betroffen de uitvoering van het COCP-project (zie onder COCP bovenaan deze pagina). Verder heb ik in die periode colleges gegeven over taalontwikkelingsstoornissen en scripties en stages op dit terrein begeleid. In 2001 ben ik gepromoveerd op een onderzoek naar de effecten van het COCP-programma.

Van april2001 tot juni 2005 heb ik binnen de UvA verschillende functies in de communicatie vervuld. Eerst als programmaleider Marketingcommunicatie en Studievoorlichting bij Bureau Communicatie (BC), daarna als senior communicatieadviseur in het Strategisch Team van BC, en ten slotte als Facultair CoördinatorCommunicatiebij de Faculteitder Maatschappij- en Gedragswetenschappen.

Vanaf 2005 ben ik weer werkzaam als onderzoeker, eerst als senior onderzoeker bij het SCO-Kohnstamm Instituut en vanaf juni 2007 als postdoc bij het Amsterdam Centre for Language and Communication. Het in 2011 afgeronde onderzoek naar de effecten en de uitvoerbaarheid van het COCPvg-programma kreeg in 2012 de Gehandicaptenzorgprijs voor de beste onderzoekspublicatie van de Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland, zie onder het tabblad COCP.              

Vanaf 2011 ben ik docent bij de eerstegraads masteropleidingen van de Hogeschool van Amsterdam. In 2011-2012 gaf ik colleges  Wetenschapsfilosofie en vanaf september 2012 ben ik onderzoeksdocent. Tevens ben ik vanaf november 2012 weer als senior onderzoeker verbonden aan het Kohnstamm Instituut van de Universiteit van Amsterdam.

COCP in de klas

Nieuw: COCP in de klas

Een dvd met 31 goede voorbeelden van het toepassen van de COCP-partnerstrategieën in klassen of groepen met zowel kinderen die níet praten als kinderen die wél praten. Deze voorbeelden laten zien hoe je als leerkracht of groepsleider kunt zorgen voor een gemeenschappelijk communicatiesysteem en gelijkwaardige communicatie met álle kinderen.

Bij de dvd hoort een handleiding voor de leerkracht en een uitgebreide toelichting bij de voorbeelden.  

Voorvertoning COCP in de klas

Meer informatie en bestellen:  cocp@heliomare.nl

COCPvg-onderzoek wint Gehandicaptenzorgprijs 2012!

Woensdag 21 november 2012 kregen wij voor het onderzoeksrapport COCP in de VG de Gehandicaptenzorgprijs 2012 voor de beste onderzoekspublicatie.

De kracht van COCP

Ter gelegenheid van de conferentie van Isaac-nf op 11 en 12 oktober 2012 in Rolduc presenteerde ik alvast enkele clips van de binnenkort te verschijnen dvd COCP in de klas . Deze dvd wordt geproduceerd door Heliomare revalidatie. Meer informatie via cocp@heliomare.nl .

Eindrapport COCPvg-project

COCPvg: Een speciale versie voor de VG

Verbetering van de communicatie tussen niet of nauwelijks sprekende personen meteen meervoudige beperking en hun socialenetwerk (COCPvg)

In het COCPvg-project is een specifieke toepassing van het COCP-programma ontwikkeld voor personen met ernstige meervoudige of verstandelijke beperkingen. Het COCPvg-programma is aangepast aan de specifieke organisatiestructuur binnen de VG-sector en aan de kenmerken van de doelgroep. Deze speciale versie werd geïmplementeerd bij negen kinderen en jongeren in Esdégé-Reigersdaal, een instelling voor mensen met een verstandelijke beperking. De effecten van het programma op de communicatie tussen de deelnemende kinderen en jongeren en hun sociale netwerk werden longitudinaal onderzocht. Ook werd de uitvoering van het programma door beroepskrachten van Esdégé-Reigersdaal uitvoerig geëvalueerd. En ten slotte is de sociale validiteit van het programma onderzocht.

Het onderzoek geeft een antwoord op de volgendetwee centrale vragen: 1) Leidt hetCOCPvg-programma tot een verbetering van de communicatieve interactie tussen niet of nauwelijks sprekende personen met een ernstige meervoudige beperking en personen uit hun sociale netwerk?, en 2) Is succesvolle implementatie van het aangepaste COCP-programma in de VG-sector mogelijk? De eerste vraag is beantwoord door het herhaaldelijk meten van diverse aspecten van de communicatieve interactie voorafgaand, tijdens en na de interventie en een vergelijking van de uitkomsten van deze metingen. De tweede vraag is beantwoord via documentanalyses, interviews met betrokkenen en schriftelijke vragenlijsten. De resultaten van het onderzoek zijn positief. De interactiestijl van de communicatiepartners laat na interventie statistisch significante verbeteringen zien. Ook is er meer balans in de verdeling van beurten en initiatieven, hoewel deze effecten niet bij alle cliënt-partnerparen aangetoond konden worden. Ten slotte zijn bij alle cliënten positieve veranderingen aangetoond in het gebruik van communicatieve functies. Verder blijkt het programma goed uitvoerbaar in Esdégé-Reigersdaal en is de waardering voor het programma van zowel communicatiepartners uit het sociale netwerk als de betrokken professionals groot. 

Het onderzoek is uitgevoerd onder leiding van dr. Margriet J.M. Heim, senioronderzoeker bij het Amsterdam Centre for Language and Communication (ACLC) van de Universiteit van Amsterdam. Bij de uitvoering van het project werkte FGw/UvA nauw samen met Esdégé-Reigersdaal, een organisatie voor dienstverlening aan mensen met een (verstandelijke) beperking in de kop van Noord-Holland en met Heliomare revalidatie in Wijk aan Zee. Vanuit Esdégé-Reigersdaal was dr. Frank Velthausz lid van het projectteam en vanuit Heliomare Marjan Veen, Msc. Het project werd gefinancierd door de Stichting Nationaal Fonds het Gehandicapte Kind (Stinafo), de Stichting Kinderpostzegels Nederland en het Fonds verstandelijk gehandicapten, Esdégé-Reigersdaal, Heliomare revalidatie en de Universiteit van Amsterdam.

Het project is afgerond. De handleiding COCPvg is in 2010 gepubliceerd en kan besteld worden via cocp@esdege-reigersdaal.nl. Het eindrapport van de effectstudie en het evaluatieonderzoek is in 2011 gepubliceerd, zie de link hierboven.

Meer informatie: margrietheim@gmail.com

Het COCP-programma

Het interventieprogramma Communicatieve Ontwikkeling voor niet of nauwelijks sprekende kinderen en hun Communicatiepartners (COCP) werd begin jaren negentig ontwikkeld  in een samenwerkingsverband tussen de Universiteit van Amsterdam en Heliomare revalidatie. De handleiding met het programmamateriaal is als losbladig systeem voor het eerst gepubliceerd in 1997 (Heim & Jonker, 1997). 
Op basis van een brede toetsing van de verbeterbehoeften en panelgesprekken met medewerkers van verschillende disciplines in tien instellingen voor kinderrevalidatie en de daaraan gekoppelde scholen, verscheen in 2006 een tweede geheel herziene druk van de handleiding samen met een cd-rom met digitale versies van een groot deel van het materiaal(Heim, Jonker & Veen, 2006). 
In 2006 is ook een DVD verschenen met video-illustraties en animaties van de tien COCP-partnerstrategieën om de communicatie van en met niet of nauwelijks sprekende kinderen aan te moedigen en te vergemakkelijken.

Heim, M. J. M., Jonker, V. M., & Veen, M. (2006). Het COCP-programma. Handleiding en materiaal. (Tweede geheel herziene druk, met cd-rom).Wijk aan Zee / Amsterdam: Heliomare revalidatie / Universiteit van Amsterdam.

Heim, M., Jonker, V. & Veen, M. (2006). DVD Illustraties partnerstrategieën COCP. Wijk aanZee/ Amsterdam: Heliomare revalidatie/ Universiteit van Amsterdam.

Handleiding (metcd-rom) en DVD zijn te bestellen bij Heliomare via cocp@heliomare.nl

Foto van Yasmin die met haar moeder communiceert. Met haar ogen wijst ze naar plaatjes en grafische symbolen op haar doorkijkraam en in haar communicatiemap.

Korte beschrijving COCP

Het COCP-programma richt zich op kinderen met ernstige problemen in de ontwikkeling van communicatieve vaardigheden door middel van gesproken taal. Dergelijke problemen kunnen ontstaan door motorische stoornissen, cognitieve beperkingen, stoornissen in gehoor of visus of een combinatie van deze problemen. Het COCP-programma is ontwikkeld voor instellingen waar met deze kinderen wordt gewerkt. In het programma krijgen de communicatiepartners van een kind zowel individueel als in groepen instructie en begeleiding om de interactie met het niet-sprekende kind te optimaliseren en zo een goede basis te scheppen voor de communicatieve en talige ontwikkeling. Het kind krijgt een adequaat communicatiesysteem en er vinden aanpassingen plaats in de fysieke omgeving zodat het communiceren vergemakkelijkt wordt. Uiteindelijk moet het kind door de interventie leren om in verschillende situaties en met verschillende gesprekspartners op een duidelijke en doeltreffende manier te communiceren.

Het programma bestaat uit vier hoofdonderdelen die in een cyclus van ongeveer een half jaar herhaald worden: onderzoek , vaststellen interventiedoel en-plan , uitvoering van de interventie en evaluatie . Het programma en alle onderdelen zijn vastgelegd in een protocol dat bestaat uit materiaal dat gebruikt wordt bij de verschillende stappen (formulieren, schema's, overzichten) en richtlijnen voor de uitvoering.

Onderzoek

De implementatie van het programma in Heliomare enin Delft is systematisch geëvalueerd (Heim & Jonker, 1996). Uit dit onderzoek bleek dat er veel waardering is voor het COCP-programma, vooral voor die onderdelen die zich richten op instructie en ondersteuning van communicatiepartners. Met name het veelvuldig gebruik van video-observaties en de gestructureerde analyse en bespreking daarvan werden als bijzonder zinvol ervaren. Ouders en andere belangrijke volwassenen uit de omgeving van het kind rapporteerden vrijwel zonder uitzondering dat het programma een positief effect gehad heeft op de communicatieve ontwikkeling van hun kinderen. De beroepskrachten uit de instellingen noemden als positieve punten de gestructureerde aanpak van het programma, het systematisch betrekken van de omgeving bij het programma en de gestructureerde samenwerking in interdisciplinaire interventieteams. Hierdoor worden relatief snel resultaten behaald in vergelijking met de vrij geïsoleerde logopedietherapie die voorheen gebruikelijk was voor deze groepkinderen.

De eerste drie kinderen waarbij in Heliomare het COCP-programma werd toegepast, zijn gedurende tweeëneenhalf jaar gevolgd in een longitudinaal effectonderzoek (Heim, 2001). Deze kinderen waren bij de start van het onderzoek 2;4, 2;6 en 2;11 jaar oud. Bij één kind konden geen significante effecten van het COCP-programma worden aangetoond. Voor de twee andere kinderen wordt geconcludeerd dat zij duidelijk geprofiteerd hebben van het programma. Aangetoond werd dat zij als effect van de interventie meer communiceerden, meer initiatief namen in de communicatie, meer invloed uitoefenden op de inhoud van de communicatie en dat hun taalvaardigheid was toegenomen.

Heim, M. J.M., & Jonker, V. M. (1996). De implementatie van het COCP-programma. Een evaluatie-onderzoek. (Publicatie nr. 70). Amsterdam: Instituut voor Algemene Taalwetenschap, Universiteit van Amsterdam.

COCPvg

Presentaties ISAAC2010 Barcelona

  1. Effects of the COCP programme in children and youngsters with profound intellectual and multiple disabilities  - Monday July 25th
  2. Social validity of the COCP programme for younsters with profound intellectual and multiple disabilities - Wednesday July 27th

Presentatie ISAAC2008

The effectiveness of the COCP intervention programme for youngsters with severe intellectual disabilities
Montreal August 7th 2008

Handouts COCP programme

Dissertatie

Miscellaneous

2015

2010

2008

2014

2012

2010

  • M. Heim, M. Veen & F. Velthausz (2010). Het COCPvg-programma: handleiding en materiaal. Amsterdam: COCP-publicaties.

2009

  • M.J.M. Heim, V.M. Jonker & M. Veen (2009). Communicatie. In M.J. Meihuizen-de Regt, J.M.H. de Moor & A.H.M. Mulders (Eds.), Kinderrevalidatie. - 4e, herz. dr (pp. 122-151). Assen: Koninklijke Van Gorcum.

2008

  • M. Heim, M. Veen & F. Velthausz (2008). Werkt COCP ook in de VG? Een onderzoek naar de toepassing van de COCP-methodiek in instellingen voor personen met een (zeer) ernstige verstandelijke of meervoudige beperking. KomCom, 3 (2), 7-11.
  • J.J.M. Geytenbeek, M.J.M. Heim, K.J. Oostrom & R.J. Vermeulen (2008). Het evalueren van taalbegrip bij niet-sprekende kinderen met een ernstige Cerebrale Parese: de ontwikkeling van de C-BiLLT, een taalbegripstest op de computer. KomCom, 3 (2), 18-21.
  • F. Steenkamp, T. Timmers, J. van Schilt, M. Heim & M. de Goede (2008). Tien jaar patronen en trends in "student satisfaction" in Nederland: een analyse van oordelen uit de Keuzegidsenquête en de Nationale Studenten Enquête, 1996-2005. (extern rapport, Beleidsgerichte studies Hoger onderwijs en Wetenschappelijk onderzoek, no 131). Den Haag: Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.

2007

2006

  • M.J.M. Heim, V.M. Jonker & M. Veen (2006). Het COCP-programma. Handleiding en materiaal. Tweede geheel herziene druk. Wijk aan Zee / Amsterdam: Heliomare revalidatie / Universiteit van Amsterdam.
This page has been automatically generated by the UvA-Current Research Information System. If you have any questions about the content of this page, please contact the UBAcoach or the Metis staff of your faculty / institute. To edit your publications login to Personal Metis.

Geen nevenwerkzaamheden bekend

contactgegevens bewerken bewerk tabbladen