Zodra er kinderen komen, is het gedaan met de gelijkheid

ERC van 1,4 miljoen euro voor grootscheeps onderzoek in Europa naar de relatie tussen ouderschap en man-vrouwverhoudingen

24 november 2010

Socioloog dr. Daniela Grunow ontving een ERC Starting Independent Researcher Grant voor een onderzoek naar de invloed van ouderschapsnormen en wetgeving op de taakverdeling tussen vaders en moeders in zes Europese landen.

De komst van kinderen heeft grote gevolgen voor de rol van man en vrouw en de verdeling van werk tussen beide seksen. Socioloog dr. Daniela Grunow ontving een ERC Starting Independent Researcher Grant van 1,4 miljoen euro voor een onderzoek naar de invloed van ouderschapsnormen en wetgeving op de taakverdeling tussen vaders en moeders in zes Europese landen.

Gelijkheidsonderzoek is Grunow niet vreemd; in het verleden voerde ze diverse studies uit naar achtergestelde groepen op de arbeidsmarkt. Tijdens die onderzoeken concludeerde ze al dat ouderschap een belangrijke ommezwaai inhield in de gelijkheid tussen man en vrouw. ‘Mannen en vrouwen zijn tegenwoordig vrijwel gelijk aan elkaar op de arbeidsmarkt, totdat er kinderen komen, vertelt de socioloog. ‘Zodra het eerste kind is geboren, gaat dat plotseling uit elkaar lopen. De overgang naar het ouderschap is een belangrijk keerpunt in het leven. Over hoe dat precies komt, en welke rol sociale normen daarbij spelen, is niet veel bekend. Ook de invloed van wet- en regelgeving is nog weinig onderzocht. Feit is namelijk wél, dat Europese landen enorm van elkaar verschillen, en dat de invloed van ouderschap op de gelijkheid tussen man en vrouw in het ene land groter is dan in het andere. Ook de dominante cultuur in een land speelt een belangrijke rol. De oorzaken van die verschillen wil ik graag onderzoeken.' Grunow voert haar onderzoek uit in zes verschillende Europese landen: Nederland, Duitsland, Zweden, Tsjechië, Polen en Italië.

Willen moeders wel werken?

‘Je hoort politici vaak zeggen dat vrouwen niet echt wíllen werken als ze moeder zijn geworden. Het is de vraag of dat wel klopt: wellicht is het gedrag van moeders een gevolg van de beperkte mogelijkheden voor ouders. Is er bijvoorbeeld wel sprake van een goede, betaalbare kinderopvang? Hoe belangrijk wordt de rol van de vader geacht - krijgt hij bijvoorbeeld ook vaderschapsverlof?'

Tegelijkertijd is er ook altijd de invloed van de nationale cultuur. 'Polen bijvoorbeeld, is zeer religieus, en het geloof bepaalt voor een groot deel het (conservatieve) man-vrouwdenken in dat land.' En soms is de heersende cultuur sterker dan de wetten die in een bepaald land gelden, weet ze. ‘In Italië is het beleid op het gebied van vaderschap zeer progressief te noemen - de Italianen maken er alleen nauwelijks gebruik van. Vermoedelijk omdat deze wetten niet in overeenstemming zijn met de manier waarop de Italiaanse arbeidsmarkt en het sociale systeem functioneren. En misschien denken de Italianen zélf wel veel conservatiever over de rol van man en vrouw.'

Aanknopingspunten voor beleid

Het onderzoek, dat uniek van opzet is vanwege de mix van kwalitatief en kwantitatief onderzoek, bestaat uit vier deelprojecten. Het eerste deelproject, uitgevoerd door Grunow zelf, onderzoekt de opvattingen van gezondheidszorgprofessionals op het gebied van ouderschap en de rollen die zij onderscheiden. ‘Deze professionals (bijvoorbeeld verloskundigen, kraamverzorgenden, medewerkers van consultatiebureaus) hebben een directe invloed op de kennis van (toekomstige) ouders in the diverse landen - en hun opvattingen over de verschillende rollen dus ook.'

Een promovendus gaat zich bezighouden met het tweede deelproject: de manier waarop jonge ouders worden geportretteerd in geprinte media vanaf 1980 tot nu. ‘Dit onderzoek is niet alleen een vergelijking tussen landen, maar ook in de landen zelf gedurende een periode van 30 jaar. Het project onderzoekt wanneer de idealen over ‘nieuwe' vaders en ‘nieuwe' moeders zijn ontstaan, en de manier waarop deze van land tot land verschillen.'

Het derde deelproject, eveneens uitgevoerd door een aio, onderzoekt de mate en de manier waarop jonge ouders de beelden, normen en idealen van zowel gezondheidszorgprofessionals als media in praktijk brengen. Het project maakt deel uit van een bestaand crossnationale onderzoekssamenwerking, die Grunow coördineert.

Een postdoc ten slotte, voegt in het vierde deelproject alle drie de voorgaande deelprojecten samen en kijkt naar de manier waarop ouderschap de deelname aan betaalde arbeid beïnvloedt, en welke factoren daarbij een rol spelen.

De studie, zo verwacht de socioloog, levert niet alleen informatie op over de verschillen en overeenkomsten in het denken over de rolverdeling tussen man en vrouw, maar biedt ook relevante aanknopingspunten voor beleid op het gebied van gezinsvorming en ouderschap.

Auteur: Esther van Bochove, FMG Communicatie

Gepubliceerd door  Faculteit der Maatschappij- en Gedragswetenschappen