Wetenschappers en jongeren trekken samen op in de strijd tegen overgewicht

2 mei 2018

Wetenschappers van de Universiteit van Amsterdam (UvA) gaan jongeren activeren en stimuleren om (ernstig) overgewicht te bestrijden door de politieke agenda’s te beïnvloeden. Het huidige beleid in veel Europese landen is nog teveel gericht op individueel gedrag. De bevordering van een meer collectieve aanpak in meerdere landen is het doel van dit unieke project, dat onderdeel is van het pan-Europese consortium CO-CREATE. Dit consortium ontvangt 9,5 miljoen euro subsidie van de Europese Commissie.

Hans Brug, decaan van de Faculteit der Maatschappij- en Gedragswetenschappen van de UvA, is een van de trekkers van het consortium, dat bestaat uit 14 universiteiten en belangenorganisaties in Europa, Zuid-Afrika, Australië en de Verenigde Staten. Christian Bröer, onderzoeker bij de afdeling Sociologie van de UvA, is projectleider van het deelproject waarin onderzoekers intensief samenwerken met jongeren. Bröer : ‘Het unieke is, dat we niet alleen onderzoek doen maar juist samen met jongeren op zoek gaan naar nieuwe manieren om gezondheid te bevorderen en vervolgens te proberen om politieke agenda’s te beïnvloeden. We beginnen bij de dagelijkse leefwereld van de jongeren en doen met hen samen onderzoek naar de sociale factoren die hun leven en gezondheid negatief beïnvloeden. Dan bedenken we collectieve maatregelen om hier iets aan te doen, uiteraard op basis van bestaande inzichten en initiatieven. Die maatregelen proberen we bij politiek en bedrijfsleven onder de aandacht te brengen en op gang te brengen. Het percentage schoolgaande kinderen van 5-17 jaar met overgewicht of obesitas in Europa blijft namelijk toenemen.’

Waarom werkt u samen met jongeren?

‘Dit heeft deels te maken met de voorwaarden van de Europese Unie. We denken ook dat de ervaringskennis van jongeren onmisbaar is om nieuwe maatregelen te bedenken. Als je dingen voor elkaar wilt krijgen, moet je dat juist samen met de doelgroep doen.’

Hoe gaat u dat doen?

‘We vragen jongeren in verschillende steden om in hun eigen leefomgeving onderzoek te doen. We denken dan aan jongeren die sowieso al activistisch zijn ingesteld, zoals leden van het European Youth Parliament, maar we gaan ook bewust op zoek naar moeilijker bereikbare jongeren. We beginnen met hun eigen levensverhaal en kijken dan samen naar de wijdere context en naar kennis over gezondheid. Jongeren gaan vervolgens zelf onderzoek doen en ze gaan bijvoorbeeld video’s en verslagen maken, zodat ze steeds meer bewust worden van de invloed van hun omgeving op ongezond leven. Vervolgens kunnen ze andere jongeren werven voor het project én hun argumenten en ideeën overbrengen op politici, zodat deze tot actie overgaan.’

Wat kan de politiek doen om overgewicht tegen te gaan?

‘Denk aan bijvoorbeeld een andere inrichting van de buitenruimte. In Nederland hebben we veel fiets- en wandelpaden, maar in een land als de Verenigde Staten ben je haast gedwongen om altijd de auto te pakken. Maar denk ook aan het verplicht stellen van sportprogramma’s op scholen. Of aan het instellen van een suikertaks, waardoor ongezond eten wordt ontmoedigd.’

Tot nu hebben de initiatieven voor gezonder leven en tegen overgewicht zich vooral gericht op het individu. U richt zich nadrukkelijk op het collectief, via de politiek.

‘Ja, dat doen we heel bewust – uit onderzoeken is gebleken dat de individuele aanpak niet voldoende vruchten afwerpt. Het is erg veel gevraagd van mensen om gezond te leven als er om hen heen zoveel verleidingen zijn om juist het tegendeel te doen. Wij verwachten daarom dat een collectieve aanpak, die tegelijkertijd aansluit bij de dagelijkse praktijk, beter werkt.’

“Politieke agenda’s” en “activisme” spelen een hoofdrol in dit project. Wat is precies de rol van de wetenschap?

‘In de andere deelprojecten van het consortium houden wetenschappers zich bezig met onder meer review studies: wat is er tot nu toe bekend over maatregelen op politiek niveau bijvoorbeeld. Daarbij is sprake van een echte multidisciplinaire samenwerking tussen onder meer antropologen, sociologen, psychologen, medici en epidemiologen. Overgewicht is immers een complex probleem dat niet vanuit één discipline kan worden aangepakt. Binnen ons deelproject voorzien we de jongeren van de wetenschappelijke onderbouwing van hun ideeën. Daarmee voorkómen we bijvoorbeeld dat de jongeren het wiel opnieuw gaan uitvinden, of dat ze interventies bedenken die bewezen niet werken. Daarnaast hopen we binnen de looptijd van het project, vijf jaar, ook alvast effectmetingen te kunnen doen van de interventies die de jongeren bij de politiek weten te bewerkstelligen.’

Gepubliceerd door  Faculteit der Maatschappij- en Gedragswetenschappen