Jongeren plaatsen doorgaans gematigde berichten over alcohol op sociale media

24 juli 2018

Waarom en hoe vaak praten adolescenten op Facebook en Instagram over alcohol? Onderzoekers van de UvA publiceren de resultaten van onderzoek naar 'alcohol posts' in het Journal of Medical Internet Research and Cyberpsychology. Hun conclusie is dat hoewel berichten over alcohol inmiddels deel uitmaken van het dagelijkse sociale leven van jongeren, berichten met een gematigde inhoud de overhand hebben.

De twee wetenschappelijke artikelen zijn gebaseerd op een vierjarig onderzoeksproject dat gefinancierd is met een VENI-subsidie van de Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek. In 2015 ontving Hanneke Hendriks, werkzaam bij de programmagroep 'Persuasive Communication' aan de Universiteit van Amsterdam, deze subsidie om de inhoud en gevolgen van alcoholgerelateerde berichten op sociale netwerksites te onderzoeken. Zij schreef de twee artikelen in samenwerking met (buitenlandse) collega's.

Waarom onderzoek naar alcoholgerelateerde berichten?

Ondanks de steevast negatieve beeldvorming omtrent alcoholgebruik en comazuipen, vertonen jongeren nog steeds dit gedrag. De alomtegenwoordigheid van alcoholgebruik zien we ook in toenemende mate terug op sociale media zoals Facebook en Instagram. Uit onderzoek blijkt dat veel jongeren alcoholgerelateerde berichten plaatsen (percentages variëren van 36% tot 96%). Dit gedrag maakt dus deel uit van hun dagelijkse sociale leef- en drinkcultuur. Alcoholberichten kunnen mogelijk ernstige negatieve gevolgen hebben, het is daarom belangrijk nauwkeurig inzicht te krijgen in de inhoud van die berichten. 

Onderzoeksmethoden

Hendriks en haar team kregen toegang tot de Facebook- en/of Instagram-profielen van bijna 200 jonge deelnemers. De onderzoekers beoordeelden de mate waarin alcoholberichten geplaatst werden en het soort alcoholboodschappen (van gematigd tot extreem) dat de berichten overbrachten. Alle afbeeldingen werden geanalyseerd op sociale context, aanwezigheid van mensen en reacties op berichten.

Onderzoeksresultaten

Uit de onderzoeksresultaten blijkt dat:

  • er vooral gematigde alcoholberichten worden geplaatst, waarin alcohol een rol op de achtergrond speelt;
  • er nauwelijks sprake is van extreme berichten over dronken mensen of drankspellen;
  • alcohol in de berichten van jongeren vaak een positieve sociale context vertoont, waarin veelal mensen te zien zijn die een drankje vasthouden;
  • alcoholberichten vaker door anderen op de tijdlijn van deelnemers worden geplaatst dan door de deelnemers zelf;
  • sociale berichten meer vind-ik-leuks en opmerkingen krijgen dan niet-sociale berichten.

Conclusie

De auteurs komen in hun artikelen tot de conclusie dat alcoholberichten op sociale media tot het dagelijkse sociale leven van jongeren  behoren en in een bredere sociale context zijn geïntegreerd. Tegelijkertijd lijken de positieve associaties met alcoholgebruik op die sociale media veel zichtbaarder dan negatieve associaties, wat er mogelijk toe kan leiden dat de risico's van alcoholgebruik worden onderschat.

Interventieplan om de schadelijke gevolgen te bestrijden

UvA-onderzoeker Hanneke Hendriks ontwikkelt ook een interventieplan om schadelijke gevolgen van alcoholgerelateerde uitwisselingen op sociale media tegen te gaan. In dit interventieplan ligt de nadruk op de bredere sociale context waarin die alcoholberichten worden geplaatst. Door het plan moet het bewustzijn onder jongeren toenemen dat alcoholgerelateerde berichten op sociale media onbedoelde negatieve effecten kunnen hebben en dat het verstandig is om dergelijke berichten eigenlijk helemaal te vermijden.

Gegevens publicatie

  1. Hendriks H, Van den Putte B, Gebhardt WA, Moreno MA, “Social Drinking on Social Media: Content Analysis of the Social Aspects of Alcohol-Related Posts on Facebook and Instagram”, J Med Internet Res 2018;20(6):e226
  2. Hanneke Hendriks, Bas van den Putte, en Winifred A. Gebhardt, “Alcoholposts on Social Networking Sites: The Alcoholpost-Typology", Cyberpsychology, Behavior, and Social Networking, Jaargang: 21 Editie 7: 1 juli 2018 

Hanneke Hendriks en Bas van der Putte zijn werkzaam op de afdeling Communicatie van de Universiteit van Amsterdam, Winnifred A. Gebhardt werkt bij de Universiteit Leiden en Megan A. Moreno aan de University of Wisconsin-Madison.

Gepubliceerd door  Faculteit der Maatschappij- en Gedragswetenschappen