Voor de beste ervaring schakelt u JavaScript in en gebruikt u een moderne browser!
Switch to English

Studenten van de Faculteit der Natuurwetenschappen, Wiskunde en Informatica (FNWI) van de UvA kunnen vanaf dit studiejaar gebruikmaken van de Zichtbare Leerlijnen Tool. We spreken initiatiefnemers en ontwikkelaars Ilja Boor, Sandra Cornelisse en Stephanie Maijs. Alle drie zijn ze werkzaam bij het Teaching and Learning Centre van de FNWI, waar ze zich inzetten voor innovaties in het onderwijs.

V.l.n.r. Sandra Cornelisse, Stephanie Maijs en Ilja Boor (foto: Liesbeth Dingemans). De foto is pre-corona gemaakt.

Wat is de Zichtbare Leerlijnen Tool?

Boor: ‘De Zichtbare Leerlijnen Tool is een webtool - geïnspireerd op de Zichtbare Leerlijnen Tool van de Universiteit Utrecht - die studenten, docenten, opleidingsdirecteuren en visitatiecommissies inzicht geeft in het curriculum,  aan de hand van de opbouw van kennis, vaardigheden en attitude binnen leerlijnen. Leerdoelen, leerlijnen en eindtermen zijn gekoppeld, zodat studenten op een overzichtelijke manier de opbouw van en de samenhang in het curriculum kunnen zien. Studenten krijgen zo meer controle over hun leerproces.’

Is dat nodig? Krijgen studenten dat inzicht niet vanzelf?

Cornelisse: ‘Het blijkt dat studenten vaak moeite te hebben om studiestof uit een bepaald vak te koppelen aan dingen die ze geleerd hebben in een eerder gevolgd vak. Ze zien vakken dan als losse elementen, waar ze steeds ‘blanco’ ingaan. Aan de andere kant zeggen studenten soms dat ze het gevoel hebben dat studiestof herhaald wordt, waaruit blijkt dat ze niet goed door hebben dat ze in het nieuwe vak verder de diepte ingaan.’ 

Waarom is het zo belangrijk om lesstof aan elkaar te koppelen?

Boor: ‘Als studenten goed de samenhang zien in het onderwijs dat ze krijgen, helpt dat bij hun motivatie. Ze hebben meer plezier in hun studie en meer commitment, omdat ze hun studie als zinvoller ervaren.’

Hoe werkt het?

Maijs opent haar laptop en laat de tool zien voor de opleiding Psychobiologie. ‘Op het scherm staan alle vakken die per studiejaar gegeven worden. In kleur zie je in welk vak een leerlijn terugkomt en op welk niveau. Als ik nu met mijn muis op een leerlijn klik, verschijnt er een scherm waarin zichtbaar is welke leerdoelen uit welke vakken bijdragen aan deze leerlijn. Een voorbeeld: binnen de leerlijn Academische- en Onderzoeksvaardigheden dragen leerdoelen uit verschillende vakken bij aan het leerlijndoel voor het opdoen van schrijfvaardigheden’, aldus Maijs.

Zijn de studenten blij met de tool?

Cornelisse: Het huidige studiejaar wordt de tool voor het eerst volledig ingezet. De eerste reacties zijn positief. Een student Psychobiologie vertelde me laatst dat ze het erg nuttig vindt ze in de tool kan zien welke skills je op een hoger niveau meeneemt, en hoe de vakken aan elkaar koppelen. Ook viel de student op in hoeveel verschillende vakken academische en onderzoeksvaardigheden terugkomen in de opleiding, terwijl ze in eerste instantie hier alleen het vak Academische Basisvaardigheden mee associeerde.’

Wat vinden de docenten ervan?

Cornelisse: ‘Met de methodiek die we inzetten om het curriculum in kaart te brengen, zoomden we met docententeams in op de doelstellingen van de opleidingen en de vraag of we afgestudeerden afleveren met de gewenste kennis en vaardigheden.’ Boor: ‘Zo kwamen we er bijvoorbeeld achter dat vaardigheden zoals kritisch denken vaak niet geëxpliciteerd werden in de vakken, terwijl het wel een doelstelling was van de opleiding. Door ook deze leerdoelen te expliciteren kunnen studenten hierop feedback ontvangen. Niet alle docenten waren meteen enthousiast, omdat ze vreesden voor ‘nog een klus erbij’ in hun drukke docentenleven. Maar nadat ze de analyse van het hele curriculum zagen, waren ze om. De tool geeft hen ruimte en een taal om samen het curriculum te analyseren en het versterkt de samenwerking binnen de docententeams.’

Is het doel nu bereikt?

Boor: ‘We innoveren natuurlijk nog verder. Zo hebben we de tool uitgebreid door de leerdoelen ook te koppelen aan individuele studieresultaten. Studenten kunnen dan ook persoonlijke feedback krijgen. Door de uitkomsten te bespreken met hun mentor, leren ze te reflecteren op hun leerproces en hun eigen leerproces te sturen.’ Boor kreeg een Comenius Senior Fellow-beurs van 100.000 euro om de uitbreiding van de Zichtbare Leerlijnen Tool te realiseren.

Daarnaast zijn Boor, Cornelisse en Maijs ook gestart met het project Zichtbare Onderwijsvormen en Toetsing. Cornelisse: ‘Hierin werken we aan de aansluiting van onderwijsvormen en toetsing bij de leerdoelen binnen vakken en leerlijnen, en begeleiden we docenten bij het stimuleren van studenten om met het gewenste studiegedrag het eindniveau te behalen.’ Maijs vult aan: ‘Zo stimuleren we docenten bijvoorbeeld om hogere leerdoelen te toetsen met een open boek-tentamen in plaats van met meerkeuzevragen, en om formatieve toestvormen in te zetten, zodat studenten inzicht krijgen in hun beheersing van de leerdoelen en hun eigen leerproces kunnen sturen. Sinds de coronacrisis hebben we dit project uitgebreid door docententeams te begeleiden bij het omzetten van onderwijs naar online en te adviseren over alternatieve online toetsvormen.’