Voor de beste ervaring schakelt u JavaScript in en gebruikt u een moderne browser!
EN

Gedurende meer dan vijftig jaar hebben taalwetenschappers aangenomen dat taaluitingen fundamenteel-hiërarchisch zijn opgebouwd uit delen die uit steeds kleinere delen bestaan, vergelijkbaar met de beroemde Russische matroesjka-poppen.

Uit onderzoek dat UvA-wetenschapper Rens Bod met collega’s van Cornell University en University College London uitvoerde blijkt echter dat taal simpeler is opgebouwd dan eerder gedacht. Ze laten zien dat taal grotendeels is gebaseerd op een eenvoudige sequentiële structuur waarbij de taalelementen achter elkaar worden geplaatst, zoals kralen aan een ketting.  Hun bevindingen zijn onlangs gepubliceerd in het wetenschappelijk tijdschrift Proceedings of the Royal Society B.

Het onderzoek van Bod en zijn collega’s heeft belangrijke implicaties voor verschillende taalgerelateerde gebieden. Vanuit evolutionair perspectief kan hun onderzoek bruikbaar zijn bij het dichten van het gat tussen de communicatiesystemen van mensen en niet-menselijke primaten. Het onderzoek is eveneens van belang voor de automatische taal- en spraakverwerking, ofwel de computerlinguïstiek, waar de meest succesvolle computermodellen veelal zijn gebaseerd op sequentiële in plaats van hiërarchische structuren.

Taalsysteem: hiërarchisch of sequentieel

Ons taalsysteem groepeert woorden in kleine clusters die vervolgens aan een betekenis worden gekoppeld. Zinnen worden opgebouwd uit zulke woordclusters, of constructies. Deze worden geïnterpreteerd wanneer ze in een bepaalde volgorde zijn gezet. Hiërarchische structuur komt er niet of nauwelijks aan te pas – alleen als sequentiële structuur niet voldoet. De woordsequentie ‘water en brood’ kan bijvoorbeeld gerepresenteerd worden als een constructie terwijl dit voor de omgedraaide sequentie van woorden (‘brood en water’) waarschijnlijk niet geldt. Bod en zijn collega’s laten zien dat ook zeer complexe zinnen op deze manier kunnen worden samengesteld en geïnterpreteerd.

Het concept van sequentie heeft de eenvoud aan haar zijde; taal is van nature sequentieel, gegeven de temporele aanwijzingen die ons taal helpen te begrijpen. Daarnaast neemt het hiërarchieconcept niet mee dat er in taal vele andere aanwijzingen bestaan die betekenis geven, zoals de context en ‘wat eerder werd gezegd’.

De digitale versie van het artikel was afgelopen maand het meest gedownloade artikel van de website van Proc Royal Society B.

Publicatiegegevens

Frank, S.L., Bod, R. en Christiansen, M.H. How hierarchical is language use? Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences, (297(1747), 4522-4531).