Voor de beste ervaring schakelt u JavaScript in en gebruikt u een moderne browser!
Switch to English

Experimenten met vulkanisch glas uit IJsland laten zien dat zand in de extreem ijle atmosfeer op de planeet Mars veel makkelijker verplaatst wordt dan tot nu toe werd gedacht. Dit blijkt uit promotieonderzoek van Sebastiaan de Vet, dat hij op donderdag 27 juni verdedigt aan de Universiteit van Amsterdam (UvA).

Veldwerk IJsland, Bláhnúku
De veldwerklocatie ‘Bláhnúkur’ in IJsland die De Vet gebruikte voor zijn onderzoek

Aan de hand van windtunnelexperimenten onder lage luchtdruk laat De Vet zien dat zandkorrels op Mars gemakkelijker door de wind kunnen wegrollen dan dat ze er door worden opgetild. Hierdoor komen zandkorrels, zelfs de meest grillige korrels van vulkanisch glas, in beweging bij veel lagere windsnelheden dan tot nu toe werd gedacht. De Vets onderzoek geeft hiermee een verklaring voor de onverwacht hoge ‘aardse’ snelheden waarmee duinen op Mars met de wind bewegen.

De Vet ontwikkelde met zijn collega’s een nieuwe methode om lokale windrichtingen af te leiden uit de vorm van zandkorrels. Deze methode pasten ze met succes toe op foto’s van zandkorrels op Mars die gemaakt zijn door de Marsrover ‘Spirit’. De onderzoekers konden hierdoor zonder windmeter de richting van de wind op het Marsoppervlak bepalen.

Vulkanisch glas IJsland substituut voor Marszand

Veldwerk IJsland, Glas
Het grillige IJslandse vulkanisch glas onder een microscoop

De Vet had een goede reden om zijn onderzoek in IJsland uit te voeren: vulkanisch glas uit IJsland vertoont namelijk gelijkenissen met vulkanisch glas op Mars. Tijdens vulkaanuitbarstingen onder gletsjers komt magma in contact met smeltwater, waardoor dit vloeibare gesteente explosief versplintert en fijnkorrelig vulkanisch glas vormt. Dergelijke uitbarstingen zijn normaal in IJsland en recente waarnemingen met satellieten laten zien dat op Mars het vulkanisch glas van soortgelijke vulkaanuitbarstingen vooral voorkomt in zandduinen. Door de vergelijkbare ontstaanswijze van het vulkanisch glas in IJsland en de gelijkenis met vulkanisch glas op Mars, kon De Vet vulkanisch glas op IJsland gebruiken als substituut voor het Marszand.

Promotiedetails

Dhr. S.J. de Vet: When the glacier left the volcano – Behaviour and fate of glaciovolcanic glass in different planetary environments. Promotor is prof. dr. K. Kalbitz. Copromotor is dr. L.H. Cammeraat

Tijd en locatie

De promotieplechtigheid vindt plaats op donderdag 27 juni om 16.00 uur.
Locatie: Agnietenkapel, Oudezijds Voorburgwal 231, Amsterdam.