Voor de beste ervaring schakelt u JavaScript in en gebruikt u een moderne browser!
EN

Neuropsycholoog Edward de Haan, scheikundige Joost Reek, wiskundige Lex Schrijver, celbioloog Hergen Spits en oncogeneticus Rogier Versteeg ontvangen de prestigieuze ERC Advanced Grant van de Europese Research Council (ERC).

Onderzoek Edward de Haan, FMG, Felleman & Van Essen, 1991

De subsidie wordt toegekend aan excellente onderzoekers voor grensverleggend onderzoek en bedraagt per project 2,5 miljoen euro. 

De gehonoreerde projecten 

Prof dr. Edward de Haan, hoogleraar Neuropsychologie (FMG): 'A Functional Architecture of the Brain for Vision'

In zijn onderzoek wil De Haan een nieuwe functionele architectuur van de visuele hersenschors ontwikkelen op basis van twee concepten: een methodologie om noodzakelijkheid vast te stellen van hersenstructuren voor bepaalde deelfuncties en een theoretisch kader dat uitgaat van interactieve corticale netwerken. Om te bepalen welke hersenstructuren noodzakelijk zijn voor de uitvoer van een bepaalde functie (bijvoorbeeld het zien van kleur of beweging) gaat hij onderzoek doen bij patiënten met focaal (plaatselijk) hersenletsel. Dit laesie-onderzoek omvat een grootschalige cohortstudie in samenwerking met vier academische medische centra in Nederland. In zijn onderzoek naar de manier waarop de noodzakelijke hersenstructuren interacteren neemt De Haan een kritische houding aan tegenover het model van Goodale & Milner uit 1992, de huidige gouden standaard. In dit model stellen Goodale & Milner dat er twee belangrijke routes zijn: één voor de verwerking van visueel-ruimtelijke informatie voor het programmeren van bewegingen, en één voor visuele herkenning en geheugen. De Haan formuleerde onlangs een alternatief model dat er vanuit gaat dat de betrokken hersenstructuren in meerdere overlappende netwerken zijn georganiseerd. 

De Haan is tevens decaan van de Faculteit der Maatschappij- en Gedragswetenschappen aan de UvA. 

Prof. dr. Joost Reek, hoogleraar Supramoleculaire katalyse (FNWI):'Nature Inspired Transition Metal Catalysis'

Metaalgebaseerde katalysatoren zijn cruciaal voor de duurzame productie van chemicaliën in de farmaceutische en fijnchemische industrie. De meeste overgangsmetaalkatalysatoren zijn gebaseerd op coördinatiecomplexen waarin het actieve metaalion is omgeven door liganden (speciaal ontworpen moleculen). De activiteit en selectiviteit van de katalysator wordt bepaald door de wisselwerking tussen het metaal en het ligand. De ontwikkeling van nieuwe katalysatoren wordt daarom van oudsher beheerst door het ontwikkelen van nieuwe liganden en dit heeft geleid tot de toepassing van katalysatoren in een breed scala van chemische omzettingen. Joost Reek wil met zijn ERC Advanced Grant nieuwe manieren ontwikkelen om de activiteit en selectiviteit van overgangsmetaalkatalysatoren te sturen. Hij stelt voor om hiertoe te kijken naar de natuur, omdat daar gebruikgemaakt wordt van een veel grotere gereedschapskist om tot selectieve katalytische systemen te komen. In enzymen zit het actieve centrum verpakt in een kooi van eiwitten. Reek gaat op die manier onder andere metaalcomplexen inbouwen in synthetische kooien om dit soort effecten in detail in kaart te brengen. Daarnaast gaat hij systemen ontwikkelen die relevant zijn voor solar-to-fuel-toepassingen en het activeren van stikstof. Deze reacties verlopen in de natuur efficiënt, maar zijn voor synthetische systemen lastig. 

Prof. dr. Lex Schrijver, hoogleraar Discrete wiskunde en optimalisering (FNWI): 'Applying Fundamental Mathematics in Discrete Mathematics, Optimization, and Algorithmics'

Schrijvers onderzoeksproject is gericht op versterking van de band tussen meer fundamenteel gerichte gebieden van de wiskunde (zoals algebra, meetkunde, analyse en topologie) en de meer toegepaste en recenter ontwikkelde disciplines discrete wiskunde, optimalisering en algoritmiek. Het algemene doel van het project is nieuwe effectieve instrumenten te ontwerpen die de complexiteit van structuren als netwerken, codes, knopen e.d. helpen ontrafelen, en meer grip te krijgen op dergelijke complexe structuren door middel van nieuwe karakteriseringen, scherpere grenzen en snellere algoritmes. In de afgelopen jaren zijn er verschillende ontwikkelingen geweest waarbij methoden uit de representatietheorie, invariantentheorie, algebraïsche meetkunde, maattheorie, functionaalanalyse en topologie leidden tot nieuwe toepassingen in de discrete wiskunde en optimalisering, zowel theoretisch als algoritmisch. De onderzoeksresultaten kunnen onder andere worden toegepast op netwerken, codering, routering, en roostering en in de statistische en kwantumfysica, de informatica, en de logistiek. 

Schrijver is tevens als fellow verbonden aan het Centrum Wiskunde & Informatica (CWI). 

Prof. dr. Hergen Spits, hoogleraar Celbiologie (AMC): 'The Roles of Innate Lymphoid Cells and Rhinovirus in Asthma Exacerbations' 

Acute aanvallen van astma vormen, vooral bij jonge kinderen, een groot probleem. De belangrijkste oorzaak is besmetting met menselijke verkoudheidsvirussen (Human Rhinoviruses, HRV). Tot nu toe werd ervan uitgegaan dat type 2-Thelpercellen (Th2 - onderdeel van het afweersysteem) een cruciale rol spelen in dit proces. Th2-activiteit alléén biedt echter geen afdoende verklaring. Een ander type afweercel (Innate Lymphoid Cells, type 2 oftewel ILC2) lijkt eveneens van essentieel belang. Na activatie produceren deze cellen grote hoeveelheden van bepaalde cytokines, stoffen die een rol spelen in immuunreacties. Uiteindelijk kan dit leiden tot astma, zo bevestigt onderzoek bij muizen. Het lijkt er dus op dat niet Th2- maar ILC2-cellen de voornaamste aanjagers zijn van acute astma-aanvallen. Spits vermoedt dat verkoudheidsvirussen direct of indirect inwerken op ILC2. Deze cellen produceren - zo is de gedachte - als reactie daarop cytokines, die op hun beurt weer een astma-aanval kunnen uitlokken. Spits richt zich op het ontrafelen van de werking en functie van ILC2s na infectie met HRV, het testen van stoffen die menselijke ILC2-cellen in de longen kunnen beïnvloeden, en het ontwikkelen van middelen die aangrijpen op HRV. 

Prof. dr. Rogier Versteeg, hoogleraar Genetica, in het bijzonder van de moleculaire kinderoncologie (AMC): 'Challenging the Gaps in Global Cancer Concepts by a Real Life Tumor: Human Childhood Neuroblastoma' 

De kankercellen in een tumor vormen geen homogene massa van identieke cellen, maar zijn een bonte verzameling heterogene cellen met unieke eigenschappen die op ingenieuze wijze van elkaar afhankelijk zijn. Bij de genezing van kanker wordt geprobeerd de cellen in de tumor te doden. Doordat er zoveel verschillende soorten cellen zijn, lukt dat echter nooit helemaal. De meeste kankercellen zijn dood na een behandeling met bijvoorbeeld chemotherapie, maar er zijn cellen in de tumor met andere eigenschappen die ontkomen en de kanker in een latere fase doen terugkeren. Versteeg wil de variatie aan kankercellen in een tumor in kaart brengen. Hij doet zijn onderzoek in neuroblastomen, een zeldzame vorm van kanker aan het zenuwstelsel die bij jonge kinderen voorkomt. Hele jonge kinderen kunnen genezen, maar de vooruitzichten zijn slecht als de diagnose wordt gesteld na hun tweede levensjaar. Begin vorig jaar is Versteegs onderzoeksgroep erin geslaagd het complete genetische materiaal van deze tumor te ontrafelen. Met de ERC-subsidie gaat Versteeg zich nu richten op het ontstaan van de heterogeniteit van de kankercellen in het neuroblastoom. Ook kijkt hij wat de verschillen zijn en volgens welke 'paden' deze verschillen ontstaan. Het doel is een therapie te ontwikkelen die alle variaties van de tumorcellen effectief te lijf gaat om zo de patiënt werkelijk te verlossen van de kanker. 

Over de ERC Advanced Grant 

De prestigieuze ERC Advanced Grant is onderdeel van het Europese Zevende KaderProgramma (KP7). De subsidie wordt toegekend aan excellente onderzoekers voor grensverleggend onderzoek. Behalve de onderzoeksideeën wordt hierbij ook de track record van de onderzoekers beoordeeld.