Voor de beste ervaring schakelt u JavaScript in en gebruikt u een moderne browser!
Switch to English

'Physics World', het tijdschrift van het Britse Institute of Physics (IOP), publiceert op vrijdag 13 december een lijst van de tien belangrijkste doorbraken in natuurkunde van het jaar 2013. Een van de doorbraken op deze lijst is van prof. dr. Florian Schreck, sinds kort hoogleraar Experimentele Quantumfysica aan de UvA. Schreck slaagde er met zijn team als eerste ter wereld in om een Bose-Einsteincondensaat te produceren uitsluitend door gebruik te maken van laserkoeling.

Florian Schreck. Copyright Markus Knabl/IQOQI

Zo’n Bose-Einsteincondensaat (BEC) is een zeer bijzondere toestand van materie, waarin een groot aantal atomen in de laagst mogelijke energietoestand geraken. Hierdoor worden quantumeffecten zichtbaar op een macroscopische schaal.

Slimme truc

Bij alle BEC’s die tot dat moment waren geproduceerd, moesten de atomen worden gekoeld in twee stappen: eerst aan de hand van laserkoeling en daarna nog met verdampingskoeling, waarbij men de energierijkste, 'warmere' atomen laat ontsnappen. Hierdoor daalt de temperatuur van de atomen tot dicht genoeg bij het absolute nulpunt om een BEC te vormen. Het team van Schreck gebruikte een slimme truc die deze tweede stap van verdampingskoeling overbodig maakte, zodat het BEC kon ontstaan met uitsluitend laserkoeling. De vereenvoudiging van het proces maakt het mogelijk om nieuwe toepassingsgebieden van BEC's te ontwikkelen. 

De onderzoeksresultaten werden gepubliceerd in het wetenschappelijke tijdschrift Physical Review Letters. Schreck voerde het onderzoek uit aan het Institüt fur Quantenoptik und Quanteninformation (IQOQI) van de Oostenrijkse Academie van Wetenschappen. Onlangs maakte hij de overstap naar het Institute of Physics van de UvA; zijn team is met hem meegekomen. Met de recent aan Schreck toegekende Consolidator Grant van de European Research Council (ERC) gaan zij aan de UvA onderzoek doen naar de quantummechanica van zogeheten veel-deeltjessystemen. 

Criteria top-10

De top-10 werd samengesteld door het redactieteam van Physics World op basis van vier criteria: 1) een fundamenteel belang van het onderzoek, 2) een significante bevordering van kennis, 3) een sterke samenhang tussen theorie en experiment, en 4) een algemeen belang voor de natuurkunde in brede zin.