Voor de beste ervaring schakelt u JavaScript in en gebruikt u een moderne browser!
Switch to English

Sport weerspiegelt vaak de vooroordelen en ongelijkheden in de samenleving. Het kan ze zelfs versterken. De aanname dat minderheden in de samenleving sport vanzelfsprekend ervaren als sociaal bindmiddel slaat dan ook de plank mis, concludeert Ramón Spaaij (bijzonder hoogleraar Sportsociologie aan de UvA) in zijn boek Sport and Social Exclusion in Global Society. ‘Sport kan verschillen overstijgen, maar ze ook aanscherpen’.

Rugby-MorgueFile-Jusben-577187
Foto: MorgueFile, Jusben

De populariteit van sportverenigingen voor specifieke doelgroepen - bijvoorbeeld naar etniciteit of seksualiteit - wijst erop dat sommige mensen zich minder thuis voelen in de reguliere sportwereld. Spaaij: ‘In die omgeving wordt soms van hen verwacht dat zij zich aanpassen aan de dominante waarden. Dat kan leiden tot het gevoel er niet bij te mogen of kunnen horen en, als gevolg, er niet bij te willen horen. Daarnaast speelt dat er in de sport naast winnaars ook altijd verliezers zijn. Voor iemand die bijvoorbeeld zelfvertrouwen op wil doen om zo beter te kunnen omgaan met psychische klachten, kan dat averechts werken’.

Drempels en uitsluiting

Spaaij analyseerde samen met Jonathan Magee (University of Central Lancashire, Engeland) en Ruth Jeanes (Monash University, Australië) de ervaringen van individuen en groepen over de hele wereld die sociale uitsluiting ondervonden in en door sport. Hiertoe brachten zij lange periodes door in landen als Brazilië, Zambia, Verenigd Koninkrijk, Australië en Nederland. De onderzoekers keken naar sociale drempels en uitsluitingsprocessen die van invloed zijn op deelname aan en thuis voelen in sport, bij onder anderen vrouwen, werkloze jongeren, dak- en thuislozen, migranten en vluchtelingen en mensen met een lichamelijke of geestelijke beperking.

Belofte voor de toekomst

In het onderzoek stuitten de onderzoekers ook op voorbeelden van verenigingen, projecten en competities die proactief zijn in hun missie om maatschappelijke ongelijkheden buiten de deur te houden of tegen te gaan. Verschillende clubs en projecten weten etnische minderheden aan zich te binden, bijvoorbeeld door het gebruik van culturele intermediairs. Er zijn ook verenigingen die juist de behoeften van jongeren met een lichamelijke of verstandelijke beperking centraal stellen en zich door de jongeren en hun families laten onderwijzen over hoe hun betrokkenheid bij sport het best kan worden bevorderd. ‘Uit deze voorbeelden blijkt dat sport haar belofte als sociaal bindmiddel wel degelijk kan realiseren’, aldus Spaaij.

Publicatiegegevens 

Ramón Spaaij, Jonathan Magee, Ruth Jeanes: Sport and Social Exclusion in Global Society (Routledge, juni 2014).