Voor de beste ervaring schakelt u JavaScript in en gebruikt u een moderne browser!
Switch to English

Tussen 1945 en 1950 verzamelde het Rijksinstituut voor Oorlogsdocumentatie (RIOD, tegenwoordig NIOD) onder chaotische omstandigheden documenten die een belangrijk deel van zijn collectie zouden gaan vormen. Annemieke van Bockxmeer brengt in haar proefschrift de bewogen geschiedenis van het RIOD in kaart. Een geschiedenis die veel zegt over Nederland in en na de oorlog. Van Bockxmeer promoveert op vrijdag 14 november aan de Universiteit van Amsterdam.

De Oorlog Verzameld
Omslagontwerp: Studio Jan de Boer. Illustratie: Hollandse Hoogte/Erik-Jan Ouwerkerk.

Het Rijksinstituut voor Oorlogsdocumentatie was in de eerste jaren na de Tweede Wereldoorlog niet de enige organisatie die op jacht was naar zo veel mogelijk documenten uit officiële bronnen. Vooral ook de Bijzondere Rechtspleging en het Informatiebureau van het Nederlandse Rode Kruis waren ernaar op zoek, wat niet zelden tot een (competentie)strijd leidde tussen de verschillende organisaties. In dit spanningsveld kon het Algemeen Rijksarchief geen rol spelen, omdat het op oude archieven was georiënteerd en pas later oog kreeg voor het belang van oorlogsarchieven. Het onvermogen van het Algemeen Rijksarchief was een van de redenen voor de oprichting van het RIOD door de overheid. Het beheer van politiek gevoelig en vertrouwelijk archiefmateriaal kon immers niet aan een particuliere instelling overgelaten worden.

Behalve het verzamelen van meer of minder officiële documenten interviewde het RIOD  talloze getuigen. Ook liet het instituut memoires schrijven en nam het dagboeken, brieven en foto’s van particulieren in de collectie op.

Dit alles gebeurde tegen een achtergrond die op zichzelf niet alleen met de oorlog te maken had. In de decennia voor de oorlog waren de openbare bibliotheek en verschillende documentatiecentra ontstaan. Een beweging waarop het RIOD aansloot. Daarnaast was in de eerste helft van de vorige eeuw de belangstelling voor het ‘nationaal erfgoed’ tot bloei gekomen. Die liefde voor het vaderland nam tijdens de oorlog toe. Niet alleen als reactie op de Duitse bezetting, maar juist ook gestimuleerd door het Duitse bezettingsbestuur.

Promotiedetails

Mw. J.M.L. van Bockxmeer: De oorlog verzameld. Het ontstaan van de collectie van het Rijksinstituut voor Oorlogsdocumentatie. Promotoren zijn prof. dr. J.C.H. Blom en prof. dr. F.C.J. Ketelaar.
Het proefschrift wordt uitgegeven door De Bezige Bij (ISBN 978 90 234 8939 9) en verschijnt op 14 november 2014.

Tijd en locatie

De promotieplechtigheid vindt plaats op vrijdag 14 november om 13.00 uur.
Locatie: Aula van de UvA, Singel 411, Amsterdam.