Voor de beste ervaring schakelt u JavaScript in en gebruikt u een moderne browser!
Je gebruikt een niet-ondersteunde browser. Deze site kan er anders uitzien dan je verwacht.

De onderbelichte rol van de vrouw in het literatuuronderwijs

Studentblog

Is het ook opgevallen dat de vrouw minder zichtbaar is in de literatuur dan haar mannelijke collega’s? Dat literaire prijzen nog steeds vooral aan mannen worden toegekend. En dat de leeslijst op middelbare scholen voor negentig procent wordt gedomineerd door een mannelijk oeuvre. Sarah Stinenbosch verdiepte zich in deze genderkloof en maakte er een workshop en podcast over voor bovenbouwscholieren met het idee: meer diversiteit in de literatuur begint bij de jongeren!

‘Een echt vrouwenboek’ versus ‘mannenboek’

Vrouwelijke auteurs zijn vaak vernieuwend, maar in de literatuurgeschiedenissen is dit niet zichtbaar. Het idee heerst jammer genoeg dat vernieuwende literatuur hoort bij mannelijke auteurs. De literatuurgeschiedenissen zijn nog steeds vooral verhalen over witte, westerse mannen.

In het essay Misschien meer prijzen, maar mannen schrijven geen haar beter! (2020), duidt Maaike Meijer de prijzenkloof tussen mannelijke en vrouwelijke schrijvers. Rond de vroegmoderne tijd heerste de opvatting dat ‘mannelijkheid’ fungeert als vanzelfsprekende voorwaarde voor kunstenaarschap. Vandaag de dag is helaas het vooroordeel over vrouwelijke schrijvers nog steeds gebaseerd op deze opvatting. De lezer heeft door deze insteek bij voorbaat al een mening over een vrouwelijk werk. Het is een keukenmeidenroman, ‘een echt vrouwenboek’.

Deze diskwalificaties worden niet genoemd als het gaat om een mannelijke auteur. Dat het werk gezien wordt als een ‘mannenboek’ of ‘straatjongensboekje’ komt niet voor in het commentaar van de lezer. Het vooroordeel over sekse in de literatuur is gebaseerd op stereotypes en aannames die gedaan worden door critici en het lezende publiek.

De leeslijst: óók een mannelijke heerschappij

Vandaag de dag groeien jongeren op met boeken die inhoudelijk een grote diversiteit aan hoofdpersonages bevatten. Maar hoe divers is het Nederlandse literatuuronderwijs eigenlijk? Jeroen Dera, universitair docent, kwam ook tot de conclusie dat de literatuur wordt gedomineerd door de ‘witte man met een westerse achtergrond’. Vrouwelijke auteurs zijn op middelbare scholen minder vertegenwoordigd of zelfs ondervertegenwoordigd in de leeslijst. Het is daarom belangrijk dat jongeren bewust gemaakt moeten worden van deze ‘genderkloof’.

Geef de vrouw een stem

Niet alleen dragen schrijfsters vandaag de dag bij aan de literaire wereld. Ook in de vroegmoderne tijd bestond een grote rijkdom en variëteit aan vrouwelijke stemmen in de literatuur. Docente Nederlands Rebecca van Boven (37) aan het Gerrit van der Veen College te Amsterdam concludeert: “De leerling kent wél Constantijn Huygens, maar niemand weet wie Anna Bijns is.” Het literatuuronderwijs is te veel gericht op mannelijke schrijvers.

Maar hoe kan bij jongeren de belangstelling worden aangewakkerd? Aandacht en waardering voor vrouwelijke schrijvers vraagt namelijk om een andere manier van kijken. Deze manier van kijken staat centraal in de workshop en podcast van Sarah Stinenbosch. Ze wil docenten laten zien hoe het literatuuronderwijs veelal ontbreekt aan vrouwenliteratuur en hoe docenten hier het verschil in kunnen maken.

“Maak het voor jongeren duidelijk hoe essentieel de positie is van de schrijfster in het literaire veld, ontkracht het vooroordeel over sekse, creëer enthousiasme in de klas en maak literatuur divers!”, aldus Sarah Stinenbosch.

Biografie

Sarah Stinenbosch (1998) volgt de master Neerlandistiek aan de Universiteit van Amsterdam en is geïnteresseerd in de vakgebieden historische en moderne letterkunde. Het literatuuronderwijs en de literaire cultuur zijn voor haar interessante onderzoeksgebieden. Ze is werkzaam als docente Nederlands in het middelbaar onderwijs en zet zich in voor de studie Neerlandistiek. Namens de studievereniging Helios is ze de portefeuillehouder van de onderwijscommissie en organiseert ze voorlichtingen voor scholieren. Ook als student-assistent voor de bacheloropleiding Nederlandse taal & cultuur biedt ze ondersteuning bij Matching en Voorlichting. Bij haar liggen nauw aan het hart de verbetering van de kwaliteit en de inhoudelijke invulling van het onderwijs. Haar communicatieve, sociale vaardigheden en betrokkenheid komen hierbij goed van pas als lid van de opleidingscommissie.

Meer weten over de workshop en de podcast? Sarah Stinenbosch presenteert tijdens het webinar #Wijzijnneerlandici haar werk met aansluitend de gelegenheid om vragen te stellen. Het webinar bestaat uit een gevarieerd programma waarin ook medestudenten Neerlandistiek laten zien hoe dynamisch en veelzijdig het vakgebied is. Het webinar is gratis toegankelijk voor iedereen op vrijdag 4 februari van 16.00-17.00 uur.
Aanmelden kan via webinarneerlandistiek@outlook.com