Voor de beste ervaring schakelt u JavaScript in en gebruikt u een moderne browser!
Je gebruikt een niet-ondersteunde browser. Deze site kan er anders uitzien dan je verwacht.
Bachelor
Universitaire Pabo van Amsterdam
Vergelijk

Thema: Wereld Filosofiedag

Op de derde donderdag van november wordt de Wereld Filosofiedag gevierd. Het filosoferen met kinderen is een prachtige manier om kinderen aan het denken te zetten. Wij stelden Maaike Merckens-Bekkers, mededocent van het vak Wetenschapsfilosofie aan de UPvA, drie vragen over filosofie. En vierdejaars UPvA-studente Annemarijn vertelt over hoe zij filosofeert met de kinderen uit haar klas.

Maaike Merckens-Bekkers

Waarom is filosofie belangrijk?

Mijn naam is Maaike Merckens-Bekkers en ik geef, samen met Sabine Wassenberg, het vak Wetenschapsfilosofie aan de UPvA. Filosofie en filosoferen met kinderen is waardevol; niet alleen voor studenten, maar ook voor de kinderen aan wie je lesgeeft. Vooral omdat het je op een fundamentele manier over je eigen leven en de grotere wereld om je heen laat nadenken.

Filosoferen gaat over denken en net zoals je al kunt praten voordat je de regels van de taal leert, kun je ook al denken voordat je de regels van het denken leert. Maar je wordt er zoveel beter in als je nadenkt over hoe je denkt, net zoals je zoveel beter de wereld begrijpt als je de taal goed beheerst. Mondelinge taalvaardigheid, redeneren en rekenen gaan erop vooruit, zo is uit onderzoek gebleken, evenals je sociale vaardigheden.

Wat is de ideale leeftijd om te beginnen met filosoferen?

Het begin van de wijsbegeerte is de verwondering, zei Plato al. Als je verbaasd over iets bent, ga je vanzelf vragen stellen. Veel vragen kennen een goed antwoord, of een uitkomst die klopt. En heel veel vragen kennen zo’n eenduidig antwoord niet. Vragen zetten aan tot denken, zijn een middel om tot denken te komen, wat op haar beurt weer kan leiden tot wijsheid als je denken combineert met ervaring. Met andere woorden: je kunt niet vroeg genoeg beginnen met filosoferen. Baby's in de wieg kun je al filosofisch benaderen, niets is zo wonderlijk als een nieuw leventje. Want eerst was er niets en toen was er iets. Over filosofische vragen kun je heel lang denken, praten, tekenen, schrijven, zingen, dichten, toneelspelen of graffiti spuiten. Filosofie als studie is heel talig, maar filosofische inzichten opgevat als ambigue betekenis gevende ervaringen over de wereld om ons heen ontstaan al in de wieg. Onuitgesproken weliswaar, maar wel gevoeld, geproefd, geroken, gehoord en gezien.

Hoe ziet de module Wetenschapsfilosofie eruit?

Het bestaat uit twee delen. Een inleiding in de filosofie wordt gecombineerd met het trainen van de vaardigheid van het filosoferen met kinderen. Immanuel Kant deelde de filosofie in met behulp van vier grote vragen. Wat kan ik weten? Wat mag ik hopen? Wat moet ik doen? En Wat is de mens? Hier ga je zelf over nadenken, je gaat de filosoof in je wakker schudden. Je kijkt om je heen met een filosofische bril en geeft antwoord op je eigen wijsgerige vragen. Om die vervolgens te kunnen vertalen naar de kinderen die jij lesgeeft. Aan het einde van de module durf je met een gerust hart je leerlingen uit te dagen om over mooie filosofische vragen na te denken in een speelse vorm.

 

Annemarijn Brouwer

Filosofie is een vak dat ik op de middelbare school nooit gevolgd heb en waar ik zelf ook nooit direct interesse in heb gehad. Na het vak Wetenschapsfilosofie op de UPvA ben ik pas enthousiast geworden over dit vak. Ik zag in dat filosoferen heel zinvol en leuk kan zijn, omdat het kritisch denken stimuleert. Het is dan ook iets wat ik nu met enige regelmaat probeer te doen met mijn klas. Mijn laatste les filosofie was gekoppeld aan een geschiedenisles over het Paard van Troje. We dachten na over vragen zoals: denk je dat dit echt gebeurd is? En hoe weet je dat dan? Zijn alle verhalen uit de geschiedenis waar, denk je?  De antwoorden zijn heel verrassend. Een leerling uit mijn klas concludeerde: ‘Ik denk dat het verhaal over het Paard van Troje wel gebeurd moet zijn, anders bestaat het niet. Maar omdat het zolang geleden gebeurd zou moeten zijn, denk ik dat het verhaal wel een beetje aangepast is door de tijd heen.’

Annemarijn Brouwer, 4e-jaarsstudent Universitaire Pabo van Amsterdam

Filosoferen met Kinderen

Bekijk dit filmpje en verbaas je over de wijsheid van de kinderen, tussen de elf en twaalf jaar oud!

Andere thema's

Een overzicht van andere actuele thema's die raken aan het vakgebied van de Universitaire Pabo van Amsterdam vind je hier.

Terug naar de Online open dag van de bachelor Universitaire Pabo van Amsterdam