Voor de beste ervaring schakelt u JavaScript in en gebruikt u een moderne browser!
EN

De UvA-opleiding Conservering en restauratie is prominent vertegenwoordigd in Operatie Nachtwacht, het grootste onderzoek ooit naar Rembrandts meesterwerk, dat deze zomer van start is gegaan. Het project wordt gecoördineerd door alumnus Susan Smelt; daarnaast maken de alumni Lisette Vos, Nienke Woltman en Laura Raven deel uit van het team, evenals Erma Hermens (hoogleraar op de Rijksmuseumleerstoel Atelierpraktijken en technische kunstgeschiedenis) en Robert Erdmann (hoogleraar op de Rijksmuseumleerstoel Conservering en restauratie).

Het team zal de komende twee jaar de nieuwste en meest geavanceerde technologie inzetten om de conditie van het bijna vierhonderd jaar oude schilderij te bepalen, meer inzicht te verkrijgen in Rembrandts schilderproces en zijn doek te restaureren, zodat het zo goed mogelijk kan worden behouden voor toekomstige generaties. Uniek is dat de restauratie plaatsvindt voor de ogen van het publiek in het Rijksmuseum: de onderzoekers werken in een soort glazen ruimte die om het schilderij heen is gebouwd. De eerste stap is het maken van een zeer gedetailleerde scan van het doek met een zogenoemde macro-röntgenfluorescentiescanner (MA-XRF). Hiermee kan zelfs geanalyseerd worden welke chemische elementen in de verf te vinden zijn.

Binnen Operatie Nachtwacht coördineert Susan Smelt het technisch onderzoek en de restauratiebehandeling, waar Lisette Vos en Nienke Woltman ook aan meewerken. Ook Robert Erdmann houdt zich bezig met het technisch onderzoek: hij is verantwoordelijk voor dataverkeer en computationele beeldvorming. De technisch-kunsthistorische kant is vertegenwoordigd door Erma Hermens. Laura Raven onderzoekt alternatieve methoden voor het verwijderen van vernissen.

Evenals veel andere projecten is Operatie Nachtwacht is een voorbeeld van interdisciplinair onderzoek; naast de deskundige blik en hand van een restaurator is ook de inbreng van natuurwetenschappers onmisbaar. Chemicus Katrien Keune bijvoorbeeld, universitair hoofddocent aan de bètafaculteit van de UvA en hoofd van de afdeling Science van het Rijksmuseum, is verantwoordelijk voor het verfmonsteronderzoek in het project.

De Nachtwacht is weer eens toe aan wat extra aandacht. Sinds de voltooiing in 1642 heeft het doek het een en ander te verduren gehad: het is niet alleen zeker vijfentwintig keer gerestaureerd (met wisselend resultaat), maar is zelfs bijgesneden (in 1715), toegetakeld door een mes (in 1975) en slachtoffer geworden van een zuuraanval (in 1990). Ook minder heftige zaken hebben invloed gehad: de tijd zelf heeft ervoor gezorgd dat de kleuren door de eeuwen heen wat zijn veranderd en dat vernislagen vergeelden, die om die reden meerdere malen zijn verwijderd en opnieuw zijn aangebracht. Delen van het schilderij zijn versleten.

Master Conservering en restauratie aan de UvA

Website Operatie Nachtwacht