Voor de beste ervaring schakelt u JavaScript in en gebruikt u een moderne browser!
EN

We zullen in het dagelijks leven niet snel de wereld van de georganiseerde misdaad betreden. Toch zijn criminele bendes, maffia en kartels wereldwijd erg populair in straatkunst, film, videogames en popmuziek en wordt hierin hun autoriteit genormaliseerd en verheerlijkt. Wat weten we van deze rol en waarom toch die aantrekkingskracht?

Don Corleone in The Godfather (bron: flickr)
Don Corleone in The Godfather
Don Corleone in de film The Godfather (bron: flickr)

Stedelijk geograaf Rivke Jaffe van de Universiteit van Amsterdam en cultureel antropoloog Martijn Oosterbaan van de Universiteit Utrecht onderzochten de rol van illegaliteit in populaire cultuur en publiceerden een boek/catalogus en droegen bij aan een expositie. Op 5 juni presenteren ze het thema in het Amsterdamse debatcentrum SPUI25.

most wanted book cover
© Amsterdam University Press

Boek Most Wanted

Wereldwijd zoeken gemarginaliseerde burgers steun en bescherming bij criminele groepen waar ze die niet van de overheid ontvangen of wantrouwen. Criminele organisaties voorzien burgers vaak van economische steun en veiligheid, en nemen daarbij de functies en symbolen van de staat over. Naast het gebruik van geweld en angst, draagt deze sociale voorzieningenrol bij aan hun machtpositie. Maar ook populaire cultuur – bijvoorbeeld games, films en muziek – heeft invloed op het normaliseren van de macht van criminelen. Sommige criminelen zijn enorm populair, krijgen een heldenstatus toegedicht of worden zelfs vereerd.

In het boek Most Wanted verzamelen Rivke Jaffe en Martijn Oosterbaan essays die vormen van visuele, materiële en beeldende cultuur analyseren rond Italiaanse, Japanse en Russische maffia en criminele groepen in Brazilië, Ghana, Jamaica en de Verenigde Staten. Het boek is tevens catalogus van de daaraan verbonden expositie.

Expositie Most Wanted

In de expositie MOST WANTED in het Volkenmuseum in Leiden wordt vooral stilgestaan bij de aantrekkingskracht van criminele groepen in populaire cultuur. Op welke manieren duiken ze op in de populaire cultuur? Waarom willen we dit zo graag consumeren? Hedendaagse criminelen als Pablo Escobar, op wie de wereldwijd succesvolle Netflixserie Narcos is gebaseerd, en de Italiaanse Don Corleone komen bijvoorbeeld aan bod. De tentoonstelling is ingericht aan de hand van bijzondere voorwerpen, kleding, verhalen, virtual reality en interviews.

Een bijzonder onderdeel vormt de virtual reality experience die studenten van de het minor programma ‘Virtual and Augmented Reality Experience’ van de Hogeschool van Amsterdam hebben gemaakt. Zet de bril op en volg de muziek van de Braziliaanse rapper MC Babalu naar een fictief baile funk feest waar lokale gangs bezongen worden als helden.

Debat Most Wanted

Tijdens het debat op 5 juni bespreken Rivke Jaffe and Martijn Oosterbaan de rol van illegaliteit in muziek, games en televisie. Ze gaan daarbij verder in op de conclusies en vragen van hun boek. Specifiek zoomen ze in op hoe criminele leiders tot iconen worden gemaakt in visuele cultuur in Kingston (Jamaica), op de status van criminele milities in Rio de Janeiro (Brazilië) zoals toegedicht in muziek en op materiele cultuur in Mexico City die geassocieerd wordt met drugscriminaliteit.

Het door NWO gefinancierde onderzoek ‘The popular culture of illegality’ vormde de basis van de expositie Most Wanted in het Museum Volkenkunde in Leiden.

Boek Most Wanted

Expositie Most Wanted