Voor de beste ervaring schakelt u JavaScript in en gebruikt u een moderne browser!

UvA forensisch psycholoog Bruno Verschuere en collega’s doen veel onderzoek naar het fenomeen liegen. Waarom en wanneer liegen mensen, hoe herken je liegen, hoe detecteer je liegen? Samen met striptekenaar Jan Cleijne maakten zij zogenaamde Science Comics om over hun onderzoek te vertellen.

Science Comic The truth about dishonesty
© Jan Cleijne/FMG

Liegen we uit zelfbelang?

Science Comic ‘The Truth about dishonesty’ gaat over een beroemd dobbelexperiment uit 2012 dat in een herhaling in 2019 tot hele andere resultaten kwam.

In het dobbelexperiment in 2012 werd getest of we onder druk gaan liegen als dit onszelf ten goede komt. Vertellen we, terwijl de stopwatch loopt, eerlijk wat we met de dobbels hebben gegooid of liegen we als we daarmee meer kunnen winnen? Het experiment in 2012 concludeert dat we zelfzuchtig zijn en bedriegen zodra we vanuit ons instinct handelen.  

Verschuere en collega’s deden dit experiment in 2019 velen keren over en kwamen tot een heel ander resultaat. De meeste mensen bleken eerlijk, ook wanneer zij onder druk werden gezet. 

Science Comic about reading the criminal mind
© Jan Cleijne/FMG

Kun je criminelen betrappen op leugens?

Science Comic ‘Reading the criminal mind’ vertelt over het onderzoek naar geheugendetectie van UvA forensisch psycholoog Linda Geven.

Net als bij leugendetectie worden bij geheugendetectie fysiologische reacties van de ondervraagde gemeten, zoals veranderingen in hartslag en ademhaling en het hebben van zweethanden. De ondervraagde krijgt echter niet direct vragen over zijn of haar betrokkenheid bij de misdaad, maar krijgt vragen over details rond de misdaad. Is iemand bijvoorbeeld neergestoken , gewurgd of vergiftigd? De ondervraagde krijgt allemaal opties en details te zien, terwijl de fysiologische reacties worden gemeten. Omdat alleen een dader werkelijke details kan herkennen en hierop kan reageren geeft dit informatie voor het politieonderzoek en kan als het begin van een legpuzzel worden gezien.

Science Comics voor een breed publiek

Veschuere en collega’s schrijven in wetenschappelijk artikelen over de resultaten van hun werk, maar willen met behulp van deze science comics hun kennis delen met een breder publiek. Hiervoor gingen zij de samenwerking aan met striptekenaar Jan Cleijne.

‘Ik ben heel blij dat de strips zo goed worden ontvangen. Uit de reacties onthoud ik vooral dat mensen hier een medium in zien om een groot publiek te bereiken, en misschien wel vooral een publiek dat anders moeilijker te bereiken is’, vertelt Verschuere.

De stripverhalen zijn gesponsord door de Faculteit Maatschappij & Gedrag die zich ook inzet voor een verspreiding van wetenschap en kennis naar een breed publiek.

Vind je het leuk om meer te lezen?

Download Science Comic 'The Truth about Dishonesty' Download Science Comic 'Reading the criminal mind'

Artikel in Folia over het onderzoek over geheugendetectie

Meer over het dobbelexperiment en de replicatiestudies

Meer over het onderzoek over geheugendetectie