Voor de beste ervaring schakelt u JavaScript in en gebruikt u een moderne browser!

Sociale media en burgerprotest zijn sterk met elkaar verbonden. Door sociale media kunnen mensen zich wereldwijd verbonden voelen met een issue en tot actie overgaan. Kunnen activisten zich nu beter mobiliseren dankzij sociale media en doet geografische afstand er niet meer toe? Sander van Haperen stelt dat lokale omstandigheden toch nog steeds belangrijk zijn.

Demonstrerende mensen voor 'Black Lives Matter'
(foto: Flickr/Johnny Silvercloud)

Politicoloog en socioloog Sander van Haperen onderzocht de invloed van sociale media op de ontwikkeling van sociale bewegingen, specifiek bij de ‘Black Lives Matter’ en de ‘Immigrant Rights Movement’ in Amerika.

Communicatietechnologie was altijd al belangrijk

Communicatietechnologie was altijd al belangrijk voor de ontwikkeling van sociale bewegingen. Of het nu om pamfletten en de drukpers ging waardoor Maarten Luther ‘viral’ ging, de radio in de ‘Civil Rights Movement ’van Luther King, of de televisie-uitzendingen tijdens de Rodney-King rellen in Los Angeles. Communicatietechnologie bewees keer op keer grote afstanden te kunnen overbruggen en zo mensen massaal te mobiliseren.

Ook de sociale bewegingen van vandaag maken gebruik van moderne technologie om mensen wereldwijd te mobiliseren, vooral van sociale media zoals Facebook en Twitter.

Lokale omstandigheden zouden minder belangrijk worden

Lokale omstandigheden, zoals geografische nabijheid waardoor mensen elkaar kunnen ontmoeten, waren altijd belangrijk om een beweging of protest aan te jagen. De verwachting was dat sociale media deze beperking van lokale omstandigheden zo goed als op zouden heffen en daarmee een nieuwe boost aan sociale bewegingen konden geven. Door bijvoorbeeld Facebook en Twitter kunnen activisten zich nu verspreid over diverse locaties eenvoudig mobiliseren.

Dat was de aanname. Maar hoe blijkt de praktijk?

Onderzoek naar sociale media en sociale bewegingen

Sander van Haperen paste een innovatieve combinatie van kwalitatieve bronnen, geografische analyses, en digitale methoden toe. Hierdoor kon hij de structuur van netwerken over lange periodes en in diverse locaties in kaart brengen: “We kunnen nu met een zekere precisie in kaart brengen hoe, waar en wanneer mensen online communiceren over specifieke onderwerpen. Dit geeft aanleiding om bestaande inzichten over de verspreiding van protest en leiderschap te heroverwegen.’’

Demonstrerende mensen Immigrant Rights Movement
(foto: Flickr/Stephen Melkisethian)

Over ‘Black Lives Matter’ en de ‘Immigrant Rights Movement’

‘Black Lives Matter’ is een internationale beweging die in de Verenigde Staten ontstond als reactie op politiegeweld tegen Afro-Amerikanen. De activisten van ‘Black Lives Matter’ zetten zich in tegen politiegeweld, racial profiling en overbestraffing van zwarte Amerikanen in het rechtssysteem. Zij organiseren daarvoor betogingen en protestacties en roepen politici ter verantwoording.

De ‘Immigrant Rights Movement’ kwam in de Verenigde Staten op om de leefomstandigheden van immigrantengemeenschappen te verbeteren, in het bijzonder voor mensen zonder papieren. De activisten richten zich op bescherming tegen discriminatie en repressieve handhaving van immigratiewetten en pleiten voor wetgeving die een kans op burgerschap biedt. Zij voeren talloze protesten en geweldloze acties die veel aandacht van de nationale media hebben getrokken.

Ze brachten honderdduizenden mensen op de been

In beide bewegingen werd social media omarmd om zo de aandacht in Amerika vast te houden. Ze brachten honderdduizenden mensen op de been met grote impact op nationaal beleid en politieke agenda’s.

Sociale media veranderen inderdaad de rol van plaats

Sander van Haperen concludeert dat het belang van lokale omstandigheden voor sociale bewegingen inderdaad is veranderd door sociale media. Er zijn bijvoorbeeld nieuwe mogelijkheden gekomen om emoties over te dragen. Zo gebruikten mensen van over de hele wereld de hashtag #blacklivesmatter om steun te betuigen en zo in contact met de beweging te komen.

Ook konden activisten die misschien eerst wat aan de zijlijn stonden, zich dankzij sociale media veel beter zichtbaar maken. Dit soort leiders inspireerden anderen via sociale media tot activisme op locaties ver van waar de eerste vonk ontstond, al werden maar weinig leiders door sociale media echt prominent. 

Maar lokale omstandigheden blijven toch belangrijk

Toch blijven lokale omstandigheden ook belangrijk voor digitale protestnetwerken, concludeert van Haperen. Geografische nabijheid is een belangrijke voorwaarde om de uitdaging van protest aan te gaan en van grote invloed op de persoonlijke netwerken via welke de boodschap zich verspreidt. Op sociale media communiceren we dan ook veelal met mensen die dichtbij zijn. “Terwijl sociale media activisten in staat stellen om wijd en zijd digitaal met anderen te netwerken, ontstaat ​​solidariteit vaak in overeenstemming met hun locatie en interesse”, ontdekte van Haperen.

De ruggengraat van de #not1more-campagne bijvoorbeeld (onderdeel van de ‘Immigrant Rights Movement’ en gericht tegen onrechtvaardig immigratiebeleid en deportatie), bestond uit zeer actieve, goed verbonden en onvermoeibare kernactivisten, gevestigd in bepaalde grote steden.

Dit is een paradox van digitaal activisme

Na verloop van tijd is betrokkenheid bij een beweging een belangrijke uitdaging voor sociale bewegingen die digitaal willen netwerken. “Dit is een paradox van digitaal activisme: het kan barrières overstijgen, maar nabijheid is essentieel voor het onderhouden van relaties in de loop van de tijd”, stelt Sander van Haperen.

Promotiedatum

Sander van Haperen verdedigt 3 december zijn proefschrift Digitally Networked Grassroots: Social Media and the Development of the Movement for Black Lives and Immigrant Rights Movement in the United States.

Meer over de promotie van Sander van Haperen