Voor de beste ervaring schakelt u JavaScript in en gebruikt u een moderne browser!

Ondanks technologische innovaties blijft onze energievraag groeien. UvA onderzoekers pleiten voor een andere aanpak: we moeten niet alleen efficiënter omgaan met energie door slimme en zuinige systemen, maar ook bewuster worden over onze vraag naar energie. Dit is een eerste stap om onze energievraag te verminderen. Sociale interacties spelen daarin een sleutelrol.

De UvA onderzoekers Federico Savini, Beatriz Pineda Revilla, Luca Bertolini en Karin Pfeffer (nu werkzaam aan de Universiteit Twente) zijn de coördinatoren van het internationale project CODALoop dat net is afgerond. In dit project werd onderzoek gedaan naar de vraag naar energie in verschillende Europese steden.

“Energie is onzichtbaar”

“Energie is onzichtbaar. Dit is een van de moeilijkheden om individuen en huishoudens bewust te maken van de fysieke impact die de consumptie van energie op onze planeet heeft”, stellen de UvA onderzoekers.

In Amsterdam onderzocht het team de rol die informatie over energiegebruik, en fysieke en digitale ontmoetingsplaatsen gecombineerd spelen. Hoe kunnen ‘harde’ data als energiemeters en ‘zachte’ data als persoonlijke ervaringen hand in hand gaan met face-to-face interacties? En wat is daarvan het effect?

Onderzoek in Amsterdamse buurten en een Facebookgroep

In Amsterdam deed het team onderzoek in de Indische Buurt in Amsterdam Oost en in de Buiksloterham buurt in Amsterdam Noord. De Indische Buurt is al een oudere buurt met een relatief stabiele geschiedenis van verbondenheid, maar waar ook nieuwe netwerken en relaties ontstaan. Buiksloterham is een nieuwe buurt in opbouw waar zich juist voornamelijk nieuwe relaties ontwikkelen. Daarnaast zijn de sociale, economische en culturele kenmerken van de buurten anders. Deze verschillen maken de buurten tot interessant vergelijkingsmateriaal.

Daarnaast werd ook onderzoek gedaan op het online platform ‘Sustainable Community of Amsterdam’. Dit is een Facebookgroep van actieve burgers die gesprekken voeren over duurzaamheid met als doel kennis te bevorderen en te inspireren tot een duurzamer leven.

De rol van informatie en ontmoeting 

De UvA onderzoekers onderzochten de effecten van informatie/ontmoeting op energie bewustwording door middel van activiteiten waar mensen elkaar ontmoeten. Zoals:

  • Documentary Screening: samen kijken naar documentaires over duurzaamheid en daarna discussie. Zo keken ze bijvoorbeeld naar de VPRO Tegenlicht documentaire ‘Worsteling van de Groenmens’.
  • Energy Quiz: met humor en een quizwedstrijd over energieverbruik leren.
  • Energy Story Nights: met buren persoonlijke verhalen delen en meer leren over energieverbruik en energielevensstijl.

En door het initiëren van:

  • Online discussies over energiegebruik en besparing op digitale platforms.

Geld is niet de belangrijkste factor

Het UvA team concludeert dat, in tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, geld niet altijd de belangrijkste factor is als het om energiereductie gaat. Morele overwegingen en de wens voor efficiëntie spelen ook een belangrijke rol. Deelnemers waren bijvoorbeeld bereid hun energiebehoefte te verminderen vanuit een morele verplichting of voor persoonlijk zelfvertrouwen en tevredenheid.

Face-to-face interacties cruciaal om vertrouwen te winnen

Een tweede conclusie van het onderzoeksteam is dat face-to-face interacties in een gemeenschap cruciaal zijn om vertrouwen te winnen en persoonlijke verhalen te delen. Ze werken zo als trigger om discussies op gang te brengen. Dankzij face-to-face interacties hebben digitale platforms vervolgens grotere kans dat data en informatie worden gedeeld die bewustwording kunnen vergroten.

Oftewel, een combinatie van numerieke en kwalitatieve gegevens, van persoonlijke verhalen ondersteund door harde cijfers, hebben het grootste effect op bewustwording.

Energiebeleid is gebaat bij goede kennis over gemeenschappen

Kortom, stellen de onderzoekers, bij het ontwerpen van energiebeleid gericht op het verminderen van energiebehoeften, is het belangrijk de sociale context en de rol van de gemeenschappen te erkennen. Het is effectief om voort te bouwen op bestaande gemeenschappen. Door aan te sluiten bij hun interesses en wijze van communiceren, breng je zinvolle discussies op gang en stimuleer je zo bewust gedrag.

Bekijk de animatie over CODALoop

Meer over CODALoop

CODALoop staat voor ‘Community Data Loops for energy-conscious lifestyles’. Doel van het project was te begrijpen hoe ‘energiepraktijken’ - de werkelijke vraag naar energie - door de tijd veranderen. Het project werd gefinancierd in het programma ‘Urban Europe’ van het European Research Area Network (ERA-NET).

Aan het project deden zowel academische als niet-academische partners in Nederland, Oostenrijk en Turkije mee: in Nederland waren het Federico Savini, Beatriz Pineda Revilla ,Luca Bertolini en Karin Pfeffer van de Universiteit van Amsterdam (Project Coördinator), de Technische Universiteit Delft, de Amsterdam Economic Board, Amsterdam Smart City (ASC), het Nederlands Planbureau voor de Leefomgeving en de maatschappelijke onderneming Nudge.

Meer over CODALoop

Eindpublicatie CODALoop