Voor de beste ervaring schakelt u JavaScript in en gebruikt u een moderne browser!

De Amazone Rivier heeft in het verleden een grote invloed gehad op de voedselrijkdom in het meest westelijke -equatoriale- deel van de Atlantische Oceaan. Dit blijkt uit onderzoek van een internationaal onderzoeksteam gecoördineerd door Carina Hoorn van de Universiteit van Amsterdam in samenwerking met onderzoekers van de Universiteit Utrecht, Vrije Universiteit, en Universidade de Brasilia. Deze bevindingen worden binnenkort gepubliceerd in het tijdschrift Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeocology .

Monding-Amazone-rivier-foto-NASA Goddard Space Flight Center
Monding Amazonerivier. Credits:

Een studie naar gefossiliseerd marien plankton uit een diepzeeboring voor de kust van Brazilië toont aan dat vanaf 9 miljoen jaar er een sterke toename was van specifieke soorten ‘microalgae’ waaronder heterotrofe dinoflagellaten, die duiden op een verrijking aan nutriënten die planktonbloei bevorderde. Voor die tijd bestonden er vooral soorten kenmerkend voor ‘armere’ wateren.

Sedimentafzet-Amazonerivier
De locatie van de boring waarop deze studie gebaseerd is. Afbeelding: Lammertsma et al. In press.

Hoewel er ruim voor 9 miljoen jaar geleden al een ‘rudimentaire versie van de -Amazone rivier’ bestond, werd de verbinding tussen Andes en Atlantische oceaan pas rond 9 miljoen jaar geleden gelegd. Door toename in de grootte van het gebied wat onder invloed kwam te staan van de hoofd en bijrivieren van de Amazone, nam de sediment- en nutriëntenafvoer vanuit de Andes en het Amazongebied sterk toe. In zee leidde dit tot algenbloei, en mogelijk verandering (en toename) van mariene organismen.

Gevolgen toename

Het Amazonegebied is van groot belang voor de CO2-huishouding, omdat dit tropische bos CO2 opneemt en omzet in organisch materiaal zoals bladeren, humus of hout. Een groot deel van dit organisch materiaal wordt vervolgens weer afgebroken en komt via de Amazone rivier in zee terecht.  Eenmaal in zee stimuleert dit organisch materiaal  en andere nutriënten zoals stikstof en fosfor, de algenbloei van met name fotosynthetisch plankton en beïnvloed zo de voedselketen en de CO2 huishouding.

De studie toonde ook aan dat de grootste toename aan plankton plaatsvond vanaf 2.6 miljoen jaar, sedert het begin van het Kwartair, en samen viel met een –eveneens– grote toename in sedimentafvoer door de rivier. Vandaag de dag staat de verandering van de  planktonbloei onder invloed van het natte en droge seizoen. Dit verschijnsel is goed te zien op satellietbeelden en dit voorziet het gehele ecosysteem van extra voedsel. Onderzoekers hebben nu voor het eerst dit fenomeen in historisch perspectief geplaatst.

Monding-Amazone-rivier-foto-NASA Goddard Space Flight Center
De monding van de Amazone rivier met de verspreiding van sediment en nutrienten. Credits: NASA Goddard Space Flight Center

Project Clim-Amazon

Het onderzoek vond plaats in het kader van het project Clim-Amazon, een gezamenlijk wetenschappelijk initiatief van Brazilië en Europa om klimaat en geodynamica van het rivierbekken van de Amazone te onderzoeken. Dit project wordt ondersteund door de EU in het raamwerk van FP7 (Zevende Kaderprogramma voor Onderzoek en Technologische Ontwikkeling). Zie: www.clim-amazon.eu

Publication details

E.I.Lammertsma, S.R.Troelstra, J.A.Flores, F.Sangiorgi, F.ChemaleJr, D.A.do Carmo, C.Hoorn. ‘Primary productivity in the western tropical Atlantic follows Neogene Amazon River evolution’, in: Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology 6 June 2018. DOI: 10.1016/j.palaeo.2018.05.048