Voor de beste ervaring schakelt u JavaScript in en gebruikt u een moderne browser!
EN

Een rapport over de aanpak van criminele samenwerkingsverbanden door Miranda de Meijer, Dirk Korf en Simone Luijk is door minister Grapperhaus naar de Tweede Kamer gestuurd. De onderzoekers bieden belangrijke inzichten in de aanpak van georganiseerde misdaad.

In januari 2018 is het rapport van  Dirk Korf, Miranda de Meijer en Simone Luijk Criminele samenwerkingsverbanden. Ontwikkelingen in aanpak en duiding effectiviteit door de Minister van Justitie en Veiligheid naar de Tweede Kamer gezonden. Dit rapport is gemaakt in opdracht van het Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum (WODC). De aanleiding voor het rapport was de constatering dat de groei van het aantal aangepakte criminele samenwerkingsverbanden (csv’s) niet terug was te zien in de ontwikkeling van het aantal vrijheidsstraffen. 

Aanleiding onderzoek

Om de georganiseerde misdaad terug te dringen werd in 2012 tussen de (toen nog) Minister van Veiligheid en Justitie, de politie en het OM afgesproken dat er meer criminele verbanden zouden moeten worden aangepakt: in 2014 twee keer zoveel als in 2009. Uit een vergelijking van de cijfers uit de jaarlijkse verantwoordingsrapportages van de politie en het OM blijkt dat deze doelstelling ruimschoots werd gehaald: tussen 2009 en 2014 steeg het aantal aangepakte csv’s van 531 naar 1.130 (+113%). Daarentegen groeide het aantal (in eerste aanleg) opgelegde vrijheidsstraffen met betrekking tot csv’s met slechts 34% (van 366 naar 492). Hoe valt deze ontwikkeling te verklaren? 

Kleinschaliger onderzoek

De onderzoekers komen door een analyse van de cijfers, in combinatie met duidingen door experts, tot een aantal verklaringen. Zo moet rekening worden gehouden met vertekening door registratie-effecten, dubbeltellingen en onderrapportage. Een belangrijke verklaring is verder dat de aard en omvang van de onderzoeken naar georganiseerde misdaad veranderd is. Zo is er meer nadruk komen te liggen op de bestrijding van de maatschappelijke impact van csv’s. Van ‘klassieke’ onderzoeken gericht op strafrechtelijke afwikkeling werd steeds vaker gekozen voor onderzoeken waarbij vanuit een breder perspectief informatie wordt verzameld over een (maatschappelijk) probleem en de rol daarin van een criminele organisatie. 

Een uitvloeisel hiervan is dat politie en OM meer zijn gaan inzetten op korte, kleinschaliger en beter behapbare onderzoeken bij de aanpak van georganiseerde misdaad. Deze aanpak veranderde ook de insteek bij de csv-onderzoeken en de aard van de interventies, bijvoorbeeld door in te zetten op meer (maar korter durende) onderzoeken gericht op financieel afpakken, schikkingen en transacties bij witwasonderzoeken.Ook de verschuiving van het beleid en de focus op de werkvloer in de richting van ondermijning heeft impact gehad op de insteek van csv-onderzoeken en de aard van de interventies.

Dr. M.E. (Miranda) de Meijer