‘Veel ouders maken zich zorgen over de impact van sociale media op het psychisch welzijn, de sociale vaardigheden en de lichamelijke gezondheid van hun kinderen’, zegt Van den Bos, die onderzoek doet naar mediabeleving en mediawijsheid onder ouders en kinderen. ‘En ook kinderen zelf zeggen dat ze er vaak langer op zitten dan ze zouden willen.’

Tegelijkertijd ziet Van den Bos dat ouders grote behoefte hebben aan concrete, toepasbare oplossingen om de weerbaarheid en mediawijsheid van hun kinderen te vergroten. ‘In mijn onderzoek geeft 70 procent van de ouders aan meer hulp te willen krijgen. En dan bedoelen ze niet een verbod.’

In de Startphone zagen de onderzoekers een oplossing die niet alleen informeert en richtlijnen geeft, maar ook daadwerkelijk stuurt op gedrag en kinderen helpt om stap voor stap mediawijs te worden.

Kind groeit stapsgewijs mee

De Startphone is ingericht volgens de huidige richtlijnen van de overheid voor smartphonegebruik, bijvoorbeeld rond maximale schermtijd en toegang tot sociale media, en is gebaseerd op wetenschappelijke inzichten over gedrag.

‘Veel ouders zijn niet goed op de hoogte van deze richtlijnen. En zelfs als je dat wel bent, kan het best lastig zijn om ze in het dagelijks leven toe te passen’, zegt Van den Bos. ‘De Startphone neemt als het ware de telefoon over en biedt alleen apps aan die passen bij de leeftijd van het kind.’

Daarvoor zijn verschillende “levels” ingebouwd die een kind stapsgewijs introduceren in de digitale wereld. ‘Deze groeien vanzelf mee met de leeftijd van het kind’, legt Van den Bos uit. ‘In het eerste level is er bijvoorbeeld alleen toegang tot Maps en sms. In het laatste level, vanaf 15 jaar, wordt ook sociale media toegevoegd.’

Maatwerk en betrokken ouders

De app biedt daarnaast maatwerk. ‘Ouders verschillen sterk in wat zij een geschikte app voor hun kind vinden. En elk kind ontwikkelt zich anders’, zegt Van den Bos. ‘Je kunt de app daarom aanpassen aan de vaardigheden van je kind, maar altijd in overleg met je kind.’

Elke keer dat een kind een extra functie of app wil ontsluiten, moet dat in overleg met een ouder of verzorger gebeuren. ‘Het is effectiever om niet alleen regels op te leggen, maar vooral ook het gesprek met je kind aan te gaan’, aldus Van den Bos. ‘Waarom wil je kind dit, wat weet je kind over privacy en datadelen? De app betrekt ouders daarom actief bij de digitale opvoeding, zodat kritisch nadenken over media en inhoud wordt gestimuleerd.’

Gezamenlijk project

De Startphone is ontwikkeld in samenwerking met ODIDO, maar is toegankelijk voor alle Android‑smartphones. ‘Voor het ontwikkelen van zo’n app heb je een partner nodig die de technische kant op zich kan nemen. Dat kunnen wij als wetenschappers niet alleen’, legt Van den Bos uit.

De onderzoekers hebben duidelijke voorwaarden gesteld aan de samenwerking met deze commerciële partij. ‘De app moest gratis op de markt komen en voor iedereen toegankelijk zijn, ongeacht de provider. Ook mogen er geen gebruikersdata worden opgeslagen of gedeeld en mag er geen winst worden gemaakt op basis van dit product.’