Inzicht in hoe Nederlanders over de positie van vrouwen denken, is een belangrijke aanvulling op de statistieken over de werkelijke positie van vrouwen, zoals de Global Gender Gap Index 2026 die onlangs verscheen. Opinies kunnen immers afwijken van de werkelijkheid, maar deze op termijn wel vormgeven.

Een landelijke survey onder leiding van de UvA legt de opvattingen van Nederlandse volwassenen (18+) over vrouwenemancipatie bloot, op het gebied van: onderwijs, werk, inkomen, politiek, zorgtaken, abortus, geweld in huiselijke sfeer en veiligheid.

Grote steun voor gelijkheid in onderwijs, werk en politiek

Een overgroot deel van de Nederlandse bevolking denkt positief over vrouwenemancipatie. Dit geldt zowel voor de positie van vrouwen in de publieke sfeer als die in het privédomein.

Zo vindt 95% van de ondervraagden dat een universitaire opleiding net zo belangrijk is voor meisjes als voor jongens, en bijna 90% denkt dat vrouwen net zulke goede topmanagers en politieke leiders zijn als mannen. Bijna 80% vindt dat vrouwen evenveel recht hebben op een baan als mannen.

Ook in de privésfeer is de steun groot. Ruim 85% vindt dat een werkende moeder niet ten koste gaat van de kinderen, en bijna 73% heeft geen probleem met een vrouw die meer verdient dan haar man. Het merendeel van de Nederlanders vindt partnergeweld onaanvaardbaar; iets meer dan 84% zegt dat het nooit gerechtvaardigd is.

De onderzoekers benadrukken dat deze percentages wel met enige voorzichtigheid moeten worden geïnterpreteerd: mensen kiezen in enquêtes vaak niet de uiterste antwoordoptie en denken soms aan uitzonderingssituaties, wat hun antwoord kan beïnvloeden.

Maar niet iedereen denkt hetzelfde

De onderzoekers vonden ook significante verschillen tussen Nederlanders:

• Vrouwen staan positiever tegenover vrouwenemancipatie dan mannen, maar als het gaat om inkomen vinden vrouwen en mannen dat even belangrijk
• Vooral vrouwen vinden partnergeweld nooit gerechtvaardigd (91% tegenover 82% van de mannen).
• Theoretisch opgeleiden (hbo/wo) zijn positiever over vrouwenemancipatie.
• Wie meer tevreden is over de eigen financiële situatie, staat ook positiever tegenover vrouwenemancipatie.
• Voor wie godsdienst belangrijker is, zijn opvattingen vaker traditioneler. Daarnaast zijn moslims gemiddeld traditioneler dan niet-religieuzen, ook als rekening wordt gehouden met hoe belangrijk religie voor iemand is. Voor andere religies werd dit verschil niet gevonden.
• Klassieke generatieverschillen verdwijnen: soms zijn jongeren iets traditioneler, soms ouderen, en bij de helft van de thema’s is er geen leeftijdsverschil.
• Gebruik van sociale media hangt niet samen met opvattingen, noch in tijdsbesteding, noch in aanwezigheid op platforms als TikTok, Reddit of Telegram. Dit is mogelijk het gevolg van de doelgroep van dit onderzoek, volwassen Nederlanders.

Trends: meer gelijkheid, maar lichte terugslag

Sinds 2012 zijn Nederlanders op de meeste terreinen iets positiever gaan denken over vrouwenemancipatie. Maar op een aantal dimensies stokt de groei, bijvoorbeeld rond abortus. Op sommige punten is er zelfs sprake van een lichte daling in 2026 ten opzichte van de vorige meting in 2022.

Meer Nederlanders zijn gaan denken dat het problemen kan opleveren als een vrouw meer verdient dan haar mannelijke partner. Ook is het aandeel gedaald dat partnergeweld in álle gevallen afkeurt. Hoewel de meeste mensen dergelijk geweld nog steeds in alle gevallen verwerpen, baart die daling zorgen.

Tot slot is het gevoel van veiligheid de afgelopen jaren duidelijk afgenomen, vooral onder vrouwen. Zij voelen zich vaker onveilig dan mannen (17% versus 11%), en maken zich met name zorgen over seksuele intimidatie.

De vraag is of deze ontwikkelingen doorzetten of van tijdelijke aard zijn.

Wat betekent dit voor beleid en samenleving?

Volgens de onderzoekers onderstrepen de resultaten dat het Nederlandse publiek in meerderheid achter verdere vrouwenemancipatie staat. Maar opvattingen over inkomen, partnergeweld, traditionele rolpatronen en het groeiende gevoel van onveiligheid bij vrouwen zouden belangrijke aandachtspunten moeten blijven voor emancipatiebeleid en in het publieke debat.