Kunst en wetenschap hervinden elkaar in de Artis Bibliotheek
Toen Hans Mulder zijn boek 'De ontdekking van de natuur' schreef, besloot hij de royalty's van de eerste twee drukken aan het Fonds Artis Bibliotheek te schenken. Als dank voor het gebruik van de illustraties uit de collectie. Inmiddels is hij een Jan Wolkersprijs en een vijfde druk verder.

'Binnen een paar dagen rook het hier weer zoals vroeger'Hans Mulder
Hans Mulder is conservator natuurhistorische collecties van het Allard Pierson, de collecties van de Universiteit van Amsterdam in de Artis Bibliotheek. Hij mag de statige boekenzaal van de uit 1868 daterende Artis Bibliotheek aan de Amsterdamse Plantage Middenlaan tot zijn werkplek rekenen. Na een sluiting van drie jaar zit hij er sinds maart weer. 'De fundering is hersteld, de muren zijn fris geschilderd én alle boeken zijn gerestaureerd. Maar binnen een paar dagen rook het hier gelukkig weer als vroeger', zegt Mulder.
Veilige haven
De periode dat de Artis Bibliotheek dicht was, viel deels samen met corona. Veel van zijn dagelijkse werkzaamheden kwamen daarmee te vervallen. En dus bleef er tijd over voor een boek: De ontdekking van de natuur. Voorafgaand aan de tijdelijke verhuizing had het Allard Pierson bovendien een groot aantal topstukken laten digitaliseren, waardoor Mulder ook thuis kon beschikken over de collectie. 'Ik schreef de verhalen op die ik doorgaans hier vertel aan bezoekers,' legt hij uit. Het resultaat is een chronologisch overzicht van hoe de West-Europese mens tussen 1500 en 1900 de natuur heeft ontdekt, beschreven en verbeeld.
'Ik had nooit verwacht dat het boek zo goed zou verkopen', zegt Mulder. 'Mede daarom besloot ik de opbrengst van de eerste 6500 exemplaren aan het Artisfonds te schenken. Ik vond namelijk dat het geld een veilige haven moest krijgen.'
Mulder heeft de smaak te pakken want begin dit jaar verschijnt de eerste aflevering van zijn nieuwe serie Natuur aan de Muur: 21 afbeeldingen met beschrijving die je aan de muur kunt hangen. 'De eerste aflevering heet Zoemers en kruipers en sluit aan bij de tentoonstelling Onderkruipsels in het Rijksmuseum. Ditmaal gaan de royalty's van de eerste druk naar het Fonds Artis Bibliotheek.'
'De Artis Bibliotheek betekent geluk voor mij'Florence Pieters
Fonds op de pof
Als we Mulder spreken aan de Plantage Middenlaan is ook Florence Pieters aanwezig, oud-conservator, gast-medewerker én initiatiefnemer van het Fonds Artis Bibliotheek. Meer dan dertig jaar werkte ze hier, tussen de oude boeken en prenten. 'Ik hou van deze plek', bekent ze. 'De Artis Bibliotheek betekent geluk voor mij. Ik wil dat het altijd blijft bestaan.'
Met het instellen van 'haar' fonds wilde Pieters zich blijvend verbinden aan de plek waarvan ze in 2000 afscheid nam. In 2008 - toen ze 65 werd - besloot ze om een fonds in te stellen, geïnspireerd door een gepensioneerde collega van de Scheikundebibliotheek, Joop Frankvoort. 'Zij had destijds een Circusfonds ingesteld ten behoeve van de Circuscollectie van de Universiteitsbibliotheek. Een bedrag van 30.000 euro mocht ze op afbetaling in zes jaarlijkse termijnen betalen. Zo kon het blijkbaar ook!'
Pieters besloot om 'haar' fonds niet op haar eigen naam te zetten, omdat ze hoopt met de naam Artis Bibliotheek meer bekendheid te krijgen. 'Het is een open fonds', legt ze uit, 'waarin iedereen kan storten.'
Arts en science
En dat gebeurt gelukkig ook. Zo financierde het Fonds Artis Bibliotheek al diverse bijzondere boeken voor de collectie. En werden alle boeken tussen 2011 en 2019 gerestaureerd. Ook werd in 2017 een speciaal symposium mee bekostigd ter ere van de 300-jarige sterfdag van Maria Sybillia Merian. 'Ze is de enige vrouw wier naam buiten op de gevel prijkt', licht Pieters de keuze toe. 'En ze was naast wetenschapper een geweldig kunstenaar.' Eind 17e eeuw bestudeerde ze planten en insecten en daar maakte ze prachtige afbeeldingen van.
Pieters werkte samen met Mulder aan het boek Changing the Nature of Art and Science waarin het werk van Maria Sybilla Merian centraal staat. Pieters: 'Het fonds legde de eerste 20 duizend euro neer, maar de royalty's gaan straks weer terug in het fonds.' Volgens Mulder raken ze hiermee aan de kernwaarden van de UvA, namelijk kunst en bètawetenschappen samenbrengen. 'Art en science, die hebben elkaars perspectief nodig. Net als dat in de tijd van Merian.'
Het Fonds Artis Bibliotheek is een zg. Fonds op Naam dat Florence Pieters in 2008 op afbetaling instelde. Het inleggeld bedroeg destijds 30.000 euro (dat is nu 50.000 euro), een bedrag dat Pieters jaarlijks met een vast bedrag aflost. Doordat het een open fonds is, geeft Pieters ook andere liefhebbers de kans om te schenken.