De kleine zwaan

Vogeltrek berust op een complex samenspel van aangeboren kennis, signalen uit de omgeving en, vooral bij langlevende soorten, sociaal leren en geheugen. Dit proefschrift onderzoekt hoe leren, socialiteit en gedragsflexibiliteit samen met snelle klimaatverandering het trekgedrag beïnvloeden van de kleine zwaan, een langlevende watervogel. De kleine zwaan verschuift geleidelijk zijn wintergebied onder invloed van steeds warmere winters, wat de soort geschikt maakt als studiesysteem.

Verschuiving van wintergebied

Het tracken van verwante individuen liet zien dat familiegroepen doorgaans intact blijven tot bijna een jaar na het uitkomen van de jongen. Vroegtijdige scheiding in het wintergebied, veroorzaakt door verstoring, leidde tot vertraagde voorjaarstrek en veel lagere overleving bij jongen, wat het belang van ouderlijke begeleiding onderstreept. Jonge vogels erfden winterplekken over van hun ouders, maar vertoonden ook grotere variatie dan volwassen dieren, waardoor zij de belangrijkste drijvende kracht blijken achter de huidige verschuiving van het wintergebied.

Populatieafname

Individuen pasten zowel hun herfsttrek als hun overwinteringslocaties aan op temperatuur, wat aangeeft dat populatieverschuivingen binnen individuele levens kunnen ontstaan en niet alleen over meerdere generaties. Ondanks deze gedragsflexibiliteit blijft het broedsucces van de kleine zwaan consequent laag, wat de voortdurende populatieafname veroorzaakt. Analyse van GPS-data liet zien dat veel volwassen vogels in het algemeen helemaal niet aan broeden begonnen. Dit suggereert dat andere factoren dan klimaatverandering, zoals ongunstige omstandigheden op pleisterplaatsen in het voorjaar of op de broedgebieden, de achteruitgang van de populatie aansturen.

Op zoek naar een proefschrift? Bekijk de database van UvA-DARE voor alle publicaties.

Deze promotie is hier live te volgen.