Met de Vici-subsidie kunnen de onderzoekers de komende vijf jaar een innovatieve onderzoekslijn ontwikkelen en een onderzoeksgroep verder uitbouwen. In totaal honoreert NWO in deze Vici-ronde 39 aanvragen.
De UvA-laureaten
- Prof. dr. Matthijs Brouwer (Amsterdam UMC/locatie AMC): Eenvoudige en snelle diagnostiek van encefalitis en meningitis (SPEED)
Herseninfecties zijn levensgevaarlijk. Ze kunnen echter moeilijk vast te stellen zijn, omdat artsen maar weinig diagnostische testen in het hersenvocht tot hun beschikking hebben. Hierdoor duurt het vaak te lang voordat de diagnose wordt gesteld en patiënten de goede behandeling krijgen. In dit project gaat Brouwer nieuwe, snelle, eenvoudige en betaalbare testen ontwikkeld om de diagnose eerder te stellen en daarmee de uitkomst van de patiënt te verbeteren.
- Dr. Jeroen den Dunnen (Amsterdam UMC/locatie AMC): Auto-immuniteit als sleutel tot het ontrafelen en behandelen van post-acute infectiesyndromen (ARISE)
Post-acute infectiesyndromen (PAIS) ontstaan na een infectie en kunnen maanden tot jaren klachten veroorzaken. Voorbeelden zijn long covid, het post-treatment Lyme disease syndrome (PTLDS) en het Q-koortsvermoeidheidssyndroom (QVS). Patiënten lijden aan ernstige vermoeidheid, geheugen- en concentratieproblemen en slaapproblemen, waardoor veel van hen arbeidsongeschikt raken. Wereldwijd gaat het om honderden miljoenen mensen, maar betrouwbare testen en behandelingen ontbreken. Den Dunnen gaat kijken of het afweersysteem een verkeerde reactie geeft en eigen cellen aanvalt. In bloedmonsters gaat hij specifieke auto-antilichamen opsporen die ziekte kunnen veroorzaken. Deze kennis kan leiden tot diagnostische testen en nieuwe therapieën.
- Dr. Willem Frankenhuis (Institute for Biodiversity and Ecosystem Dynamics): Mentale vermogens in stressvolle omgevingen: Een integratieve benadering
Opgroeien in een stressvolle leefomgeving kan een nadelige invloed hebben op de ontwikkeling van het leervermogen. Mensen kunnen echter ook intacte en zelfs versterkte vaardigheden ontwikkelen die nuttig zijn in een stressvolle context. Eerder onderzoek laat zien dat de inhoud van een taak (als de taak bijvoorbeeld met geld te maken heeft) de prestatie van mensen die opgroeien in een stressvolle omgeving kan verbeteren óf verminderen. Frankenhuis onderzoekt het effect van testinhoud voor drie vaardigheden die essentieel zijn voor doelgericht gedrag – aandacht, geheugen, en inhibitie – met taken die ontworpen zijn om dit tweeledige effect te verklaren. De bevindingen kunnen innovatieve aanknopingspunten bieden voor onderwijs, interventies, en beleid.
- Prof. dr. Josephine Hoegaerts (Amsterdam School for Regional, Transnational and European Studies): Democratie hardop: hoe 'gehoord worden' een politiek begrip werd in modern Europa
Maakt politieke participatie geluid? De meeste burgers stemmen in stilte, maar vinden het toch belangrijk om 'gehoord' te worden. In dit project onderzoekt Hoegaerts hoe de manier waarop mensen hun politieke mening uiten in Europa veranderd is, van het begin van de 19de eeuw tot nu. Zij gaat met name bestuderen hoe nieuwkomers in het politieke debat – arbeiders, vrouwen, radicalen – erin slaagden hun stem te laten horen, en hoe zij soms ook verandering hebben gebracht in de praktische, hoorbare aspecten van het moderne politieke bedrijf.
Nog twee UvA-gerelateerde toekenningen
Naast de vier bovenstaande toekenningen ontvangt ook prof. dr. Anja Spang, bijzonder hoogleraar Symbiose in Evolutie aan de UvA, een Vici-subsidie voor haar project ‘De evolutionaire geschiedenis van symbionten en de gevolgen voor het huidige leven op aarde’. Ze deed de aanvraag vanuit het NIOZ Koninklijk Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee.
Ook dr. Valeria Gazzola van Brain & Cognition aan de UvA, krijgt een Vici voor het project ‘Wat ons ervan weerhoudt anderen pijn te doen: inzichten uit hersenonderzoek’. Gazzola vroeg de subsidie aan vanuit het Nederlands Herseninstituut.