Voor de beste ervaring schakelt u JavaScript in en gebruikt u een moderne browser!
Je gebruikt een niet-ondersteunde browser. Deze site kan er anders uitzien dan je verwacht.

AI duikt overal op in verkiezingscampagnes, maar dit wordt zelden vermeld

17 maart 2026

Ongeveer 90 procent van de AI-campagnecontent die in de Nederlandse gemeenteraadsverkiezingen tot nu toe is gebruikt, bevat geen enkele vermelding of label dat het om AI gaat. Dat blijkt uit de nieuwe CampAIgn Tracker waarmee onderzoekers van de Universiteit van Amsterdam de campagnes in 30 gemeenten op Facebook, Instagram, TikTok en X meten. Met de interactieve tool ‘AI of Niet?’ kun je ook testen of je AI-gegenereerde campagnebeelden herkent.

Al in de eerste tien dagen van de monitoring die 1 maart begon, vonden de onderzoekers 192 berichten met AI-gegenereerde beelden, variërend van realistische deepfakes tot gestileerde graphics. ‘De PVV is opnieuw de grootste producent, net als bij de landelijke verkiezingen,’ zegt onderzoeker politieke communicatie Fabio Votta, die het project coördineert.

Aantal AI-items per partij/groep

In totaal werd 90 procent van de AI-gegenereerde campagnecontent zonder enige vorm van label of disclosure geplaatst. De inhoud bestrijkt uiteenlopende onderwerpen, van immigratie tot persoonlijke profilering.

Hoe vaak is AI-gegenereerde content mét of zonder vermelding gepubliceerd?

Omdat generatieve AI-modellen steeds beter worden in het produceren van realistische beelden, is het belangrijk dat kiezers weten of beelden echt zijn of niet zodat ze niet worden misleid.

'De EU AI Act, die in augustus volledig van kracht wordt, verplicht het labelen van content die door AI is gemaakt. Op dit moment zien we echter dat het overgrote deel van het AI-campagnemateriaal helemaal geen vermelding bevat’, aldus Votta.

Wat de CampAIgn Tracker doet

De CampAIgn Tracker analyseert alle berichten op Facebook, Instagram, TikTok en X van politieke partijen en kandidaten in 30 Nederlandse gemeenten, aangevuld met berichten van nationale partijaccounts en geselecteerde influencers en commentatoren.

Het dashboard laat zien hoeveel AI-gegenereerde berichten door welke partijen worden verspreid, of AI-labels worden gebruikt, welke personen of groepen worden afgebeeld, welke politieke thema’s aan bod komen en of de toon van de berichten positief of negatief is.

De tracker meet tijdens de campagne voor de gemeenteraadsverkiezingen van 2026 en wordt continu bijgewerkt.

Verschil tussen steden

‘Voor het eerst volgen we het gebruik van AI in verkiezingscampagnes op lokaal niveau, waardoor we patronen tussen steden kunnen vergelijken,’ zegt Votta. ‘We zien bijvoorbeeld dat het gebruik van AI in vrijwel alle gemeenten voorkomt. Lelystad springt er wel uit met 46 AI-items, vrijwel allemaal afkomstig van PVV-kandidaten (37 van de 46). Steenbergen volgt met 12, allemaal afkomstig van één lokale partij (Volkspartij) die zogenoemde AI slop-content plaatst.’

Interactieve tool: AI of Niet?

Kun jij zien of een beeld door AI is gemaakt? Test je vaardigheden aan de hand van echte voorbeelden uit de Nederlandse gemeenteraadsverkiezingen op drie verschillende moeilijkheidsniveaus: Interactieve tool AI of Niet?

De CampAIgn Tracker maakt deel uit van het consortium Hybrid Election Integrity Observatory (HEIO), samen met Post-X Society, Trollrensics en AI Forensics. Neem voor vragen over AI en verkiezingen contact op met: Fabio Votta (f.a.votta@uva.nl), Teresa Weikmann (t.e.weikmann@uva.nl), Simon Kruschinski (simon.kruschinski@gesis.org) en Nicolas Mattis (n.m.mattis@uva.nl).