De nieuwe leden, gekozen door deskundige jury’s per wetenschappelijk domein, excelleren met hun onderzoek en hechten daarnaast groot belang aan hun maatschappelijke rol als wetenschapper. Op 28 september 2026 worden zij officieel geïnstalleerd.

De nieuwe KNAW-leden van de UvA:

Jan de Boer, hoogleraar Theoretische natuurkunde

Jan de Boer is een theoretisch natuurkundige en expert op het gebied van snaartheorie en quantumzwaartekracht. De fundamentele theoretische natuurkunde van dit moment is gebaseerd op twee fundamentele theorieën: enerzijds de quantummechanica en het daarop gebaseerde Standaardmodel dat het gedrag van de allerkleinste deeltjes voorspelt; anderzijds Einsteins Algemene Relativiteitstheorie die juist het allergrootste en -zwaarste beschrijft: zwarte gaten, zwaartekracht en zelfs het hele universum. De afgelopen decennia is de route naar de ‘quantumzwaartekracht’, een gecombineerde theorie die de natuur op alle schalen beschrijft, een extreem lastige gebleken. De Boer heeft in die zoektocht belangrijke puzzelstukken gevonden.

Veel van De Boers bijdragen maken deel uit van de zogeheten gauge-gravity-correspondence, een overeenkomst in de wiskunde van de twee theorieën, waarmee lastige problemen in de quantumzwaartekracht vertaald kunnen worden naar berekeningen die eenvoudiger op te lossen zijn.

Ook legde De Boer onverwachte verbanden met quantuminformatietheorie, de theorie van quantumcomputers, en met de vorming van ruimte en tijd. Deze concepten en theorieën zijn niet altijd gemakkelijk te vertalen voor buitenstaanders, maar De Boer heeft zich een uitstekende tolk getoond, bijvoorbeeld op het wetenschapspopularisatie-event Science & Cocktails, en tijdens het wetenschapsfilmfestival InScience in Nijmegen.

Tom van der Meer, hoogleraar Politicologie, in het bijzonder legitimiteit, ongelijkheid en burgerschap

De bekende politicoloog Tom van der Meer is als wetenschapper een van de leiders van zijn generatie. In zijn onderzoek richt hij zich op de wisselwerking tussen burger en staat. Hij onderzoekt met verschillende teams onderwerpen als legitimiteit, politiek vertrouwen, democratische waarden, socialisatie en kiesgedrag.

Van der Meer is een meester in data-analyse (landenvergelijkend en langlopend surveyonderzoek, experimenten, inhoudsanalyse, elite-interviews) om daar scherpe conclusies uit te trekken. Zo richtte hij de aandacht op politiek vertrouwen als reactie op de betrouwbaarheid van de overheid, en de gevolgen daarvan voor de democratie. Met deze aanpak wist hij een zeer succesvolle onderzoeksgroep op te bouwen. Zijn Handbook on political trust is een standaardwerk.

Daarnaast draagt Van der Meer bij aan het publieke debat via optredens in de media, en via opiniebijdragen en op sociale media. Hij is medeoprichter van het populaire politicologenblog www.stukroodvlees.nl, was lid van de Staatscommissie Parlementair Stelsel over de parlementaire democratie, en schreef populaire publieksboeken zoals Niet de kiezer is gek over de vermeende crisis van de democratie, en Waardenloze politiek over de noodzaak van conflict. Van der Meer maakt gedragswetenschappelijk onderzoek toegankelijk voor beleidsmakers, politici, journalisten en burgers. Vaak om diepere achtergronden inzichtelijk te maken, soms om te debunken, altijd om te verhelderen.

Esther Peeren, hoogleraar Cultural Analysis

Esther Peeren is een toonaangevend onderzoeker in de culturele analyse, een interdisciplinaire benadering die culturele uitingen duidt door theoretische perspectieven te combineren met tekstuele en visuele analyse. Zo analyseerde zij het geïdealiseerde beeld van het platteland in het tv-programma Boer Zoekt Vrouw, en in de Britse crime-serie Midsomer Murders. Hoe wordt de boer neergezet als een toonbeeld van mannelijkheid, en het platteland als ‘authentiek’ in tegenstelling tot de stad? Hoe heeft dit beeld invloed gehad op de grote publieke steun voor soms gewelddadige boerenprotesten? En wat krijgen we niet te zien in deze programma’s? Waar zijn bijvoorbeeld de arbeidsmigranten die veel laagbetaald agrarisch werk doen?

Nauwgezette close reading, voortbordurend op het werk van Mieke Bal, Jacques Derrida en Lauren Berlant, kan nieuw licht werpen op de wisselwerking tussen populaire cultuur en politieke en sociale debatten. Peeren introduceerde het concept van de ‘spectrale metafoor’, voor de ‘spook’-achtige status van bepaalde groepen in de samenleving: schoonmakers, arbeidsmigranten, asielzoekers. Mensen die er wel zijn maar wiens stemmen niet of nauwelijks gehoord worden.

Peerens monografieën, zoals The Spectral Metaphor, en artikelen worden breed gelezen en geciteerd. Als eerste hoogleraar Culturele analyse heeft Peeren het veld een stevige verankering gegeven en een internationaal perspectief gegeven, onder andere als directeur van de onderzoeksschool ASCA (Amsterdam School for Cultural Analysis).

Erik Plug, hoogleraar Intergenerational and family economics

Moeders verdienen gemiddeld minder dan vrouwen die geen kinderen krijgen, maar hoe komt dat? Is het omdat kinderen krijgen je carrière schaadt, of zijn vrouwen die graag kinderen willen minder ambitieus. Econoom Erik Plug is een meester in het vinden van originele methoden om antwoord te geven op dit soort lastige, maar maatschappelijk en economisch zeer relevante vragen.

Voor de moeder-salaris-vraag dook Plug bijvoorbeeld in Deense gegevens over IVF-behandelingen, die bij sommige vrouwen wél, en bij anderen niet lukken. De vrouwen die wel IVF-kinderen kregen, verdienden op den duur gemiddeld minder dan vrouwen bij wie het niet lukte. Vooral het krijgen van kinderen zelf lijkt dus schadelijk voor loopbaan en salarisopbouw, zelfs in een land met uitstekende kinderopvangvoorzieningen als Denemarken.

Met vergelijkbare methoden dook Plug in vraagstukken zoals waarom homoseksuelen minder verdienen, of waarom hoog-opgeleide ouders vaak hoog-opgeleide kinderen hebben. Het zijn juist dit soort vragen, die draaien om het onderscheid tussen nature en nurture waar Plugs creatieve aanpak buitengewoon succesvol is.