Voor het eerst zijn medische gegevens gekoppeld aan landelijke arbeidsmarktdata van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Hierdoor konden de economische gevolgen van leven met hiv nauwkeurig in kaart worden gebracht.

De onderzoekers vergeleken 5.960 mensen met een hiv-diagnose tussen 2010 en 2022 met een controlegroep van 59.600 vergelijkbare personen uit de algemene bevolking.

Daling in werk en inkomen

Uit de analyse blijkt dat na een hiv-diagnose:

• de kans op  betaald werk met 4% daalt
• het aantal gewerkte uren met 5% afneemt
• het inkomen met 9% daalt
• de kans op een arbeidsongeschiktheids- of ziekte-uitkering met 46% stijgt

Gemiddeld verliezen mensen na een hiv-diagnose € 3.584 per jaar aan inkomen. Vóór de diagnose verdiende deze groep gemiddeld € 40.135 per jaar.

'Tot nu toe wisten we weinig over de economische gevolgen van leven met hiv,' zegt Andrei Tuiu, hoofonderzoeker en promovendus bij de UvA en SHM. 'Met deze studie leveren we de eerste concrete, kwantitatieve schattingen van de impact op werk en inkomen.'

Een late hiv-diagnose heeft meer impact

De onderzoekers keken ook naar verschillen tussen een tijdige en een late hiv-diagnose – wanneer het immuunsysteem al aanzienlijk is verzwakt. De effecten blijken in beide groepen aanwezig, maar zijn sterker bij de groep mensen met een late hiv-diagnose. Bij deze groep:

• daalt de kans op werk met 6% (tegenover 3% bij tijdige diagnose)
• nemen gewerkte uren sterker af (6% tegenover 5%)
• stijgt de kans op een arbeidsongeschiktheids- of ziekte-uitkering met 60% (tegenover 37%)

Het inkomensverlies bedraagt in beide groepen ongeveer 9% per jaar.

'De arbeidsmarktgevolgen zijn aanzienlijk, ongeacht het moment van diagnose, maar duidelijk groter bij mensen die laat worden gediagnosticeerd,' aldus Tuiu.

Brede maatschappelijke gevolgen

Volgens prof. dr. Marc van der Valk, mede-auteur en bestuurder van Stichting hiv monitoring (SHM) en internist-infectioloog bij Amsterdam UMC, laten de resultaten zien dat de impact van hiv verder reikt dan gezondheid alleen.

'Voor het eerst is de economische impact van leven met hiv in Nederland concreet en meetbaar in kaart gebracht. Opvallend is dat de gevonden effecten ook optreden bij mensen die tijdig worden gediagnosticeerd, aangezien in dat stadium van de infectie de effecten op de  lichamelijke gezondheid vaak beperkt zijn.'

De studie maakt volgens hem op deze manier heel duidelijk dat hiv ook minder zichtbare, maatschappelijke consequenties heeft. 'Daarom is het belangrijk dat de bevindingen breed worden gedeeld om het hiv-preventiebeleid en initiatieven voor vroege opsporing in Nederland te versterken.'

Prof. dr. M.P. (Menno) Pradhan van de UvA en VU School of Economics benadrukt tot slot het belang van samenwerking tussen disciplines: 'Dit onderzoek laat zien wat interdisciplinaire samenwerking kan opleveren. Door methoden uit de arbeidseconomie toe te passen op data van Stichting hiv monitoring – een organisatie met diepgaande kennis van de hiv-epidemie in Nederland – verkrijgen we nieuwe inzichten in de bredere gevolgen van leven met hiv.'

Publicatiedetails

Andrei Tuiu, Esmée Zwiers, Wendy Janssens, Vita Jongen, Ard van Sighem, Ferdinand Wit, Menno Pradhan, Marc van der Valk, 2026, 'Labor Market Outcomes of People with HIV Pre- and Post-Diagnosis in the Netherlands', Nature Communications , volume 17, Article number: 1110 (2026)