Kohnstammlezing José van Dijck: 'Digitale autonomie en het onderwijs in tijden van AI en Big Tech'
31 maart 2026
José van Dijck, universiteitshoogleraar Media en digitale samenleving aan de Universiteit Utrecht, hield dit jaar op 27 maart de Kohnstammlezing. In haar lezing getiteld ‘Digitale autonomie en het onderwijs’ besprak Van Dijck hoe de opmars van digitale technologieën in het onderwijs leidt tot nieuwe afhankelijkheden van die technologieën, en wat dat betekent voor de autonomie van leerlingen, leraren en onderwijsinstellingen. Je kunt de lezing nu teruglezen én terugkijken.
Digitale technologie doordringt het onderwijs, van rekenmachine tot AI-chatbots als Gemini en ChatGPT. Publiek onderwijs moet leerlingen leren omgaan met ICT-tools die taken overnemen, maar dit vergroot ook afhankelijkheid en tast mogelijk vaardigheden aan. In haar lezing onderzoekt Van Dijck wat deze afhankelijkheid betekent voor digitale autonomie op verschillende niveaus:
- Individueel en professioneel: de autonomie van leerlingen en leraren in het funderend onderwijs.
- Institutioneel: de mbo-school als lerende organisatie in relatie tot technologieleveranciers.
- Infrastructureel: de groeiende afhankelijkheid van Big Tech in het hoger onderwijs en manieren om onafhankelijkheid van onderwijs en onderzoek te versterken.
Benieuwd naar het hele verhaal van José van Dijck? De tekst en de opname van de lezing zijn nu beschikbaar!