Voordat de Tweede Kamer over een wet besluit, kan zij een zogenoemde wetenschapstoets laten doen. Een kleine groep wetenschappers kijkt dan: past deze wet bij wat we weten uit onderzoek? Is de wet logisch en uitvoerbaar? Die toets wordt georganiseerd via Parlement & Wetenschap, een initiatief dat de brug slaat tussen wetenschap en politiek. Voor de draagmoederschapswet werd een commissie gevormd met drie experts: een jurist, een ethicus en Loes van Rijn-van Gelderen als pedagoog.

Van Rijn-van Gelderen: 'Toen ze me vroegen, dacht ik: de komende periode wordt heel druk, maar deze kans die ik niet wil laten gaan. Dit is waar ik mijn werk voor doe: écht impact maken.'

De beoordeling van het wetsvoorstel

De commissie las het wetsvoorstel, de uitgebreidere toelichting en eerdere rapporten.  Daarna schreven ze samen hun oordeel en aanbevelingen. De commissie was over het algemeen positief, vertelt Van Rijn-van Gelderen: 'Er was duidelijk lang aan de wet gewerkt en er was goed nagedacht over hoe draagmoederschap beter geregeld kan worden.' Toch formuleerden ze een aantal aandachtspunten:

1. Buitenlandse trajecten - De voorgestelde erkenning van buitenlandse geboorteakten maakt buitenlandse draagmoederschapstrajecten eigenlijk makkelijker dan binnenlandse, terwijl dat niet de bedoeling was.
2. Afstammingsinformatie - Een belangrijk punt voor de commissie is dat kinderen later kunnen achterhalen van wie ze afstammen. Bij zaaddonorkinderen veroorzaakt het regelmatig problemen als dit niet duidelijk is. De commissie vindt daarom dat de wet beter moet vastleggen dat kinderen recht hebben op deze informatie, en dat die informatie goed en veilig bewaard blijft.
3. Scheid begeleiding en toetsing - In de wet krijgt een counselor een dubbele rol: ouders begeleiden én beoordelen of er ernstige problemen zijn. In dat laatste geval moet de counselor naar de rechter stappen. De commissie heeft geadviseerd om deze rollen te scheiden: de Raad voor de Kinderbescherming zou meer de toetsende rol kunnen krijgen, terwijl de counselor er is om ouders te helpen in het traject.

Benieuwd naar de verdere resultaten van de wetenschapstoets? Lees hier het volledige advies van de commissie.

Wat gebeurt er met de resultaten van de wetenschapstoets?

Van Rijn-van Gelderen legt uit hoe de wetenschapstoets wordt gebruikt: 'In principe is de politiek niet verplicht om onze aanbevelingen over te nemen, maar ze hebben wel een wettelijke plicht om wetsvoorstellen goed te onderbouwen. In de praktijk betekent dit dat Kamerleden tijdens het debat over deze wet, zelf kunnen bepalen of ze de wetenschapstoets zwaar laten wegen of het - deels – naast zich neerleggen.' 

Waarom bezig blijven met de buitenwereld zo belangrijk is 

'Ik vind het heel  waardevol dat mijn expertise niet alleen in wetenschappelijke artikelen terechtkomt, maar ook in nationale wetten', vertelt Van Rijn-van Gelderen. Het is voor haar niet de eerste keer dat ze buiten haar wetenschappelijke bubbel treedt. Zo gaf ze bijvoorbeeld al interviews aan de Quest Online, het Parool en Ouders van nu. 'Ik vind het heel leuk om met mensen over de inhoud te praten op zo'n manier dat niet-experts het ook begrijpen. Dat vond ik in het begin heus wel spannend, maar het gevoel dat je werk écht gebruikt wordt is gewoon heel fijn. Voor mij weegt de meerwaarde van het delen van je kennis dus op tegen die spanning.'