De Grondwet geeft iedereen het recht op een eerlijk proces bij de rechter en het recht op rechtsbijstand, ook als iemand die bijstand zelf niet kan betalen. Die rechten zijn niet alleen van belang wanneer iemand voor de rechter wordt gedaagd, maar ook wanneer iemand zelf een keer vastloopt in een geschil, bijvoorbeeld met de overheid. 

Tegelijkertijd worden die grondrechten steeds meer een papieren werkelijkheid. Het wordt alsmaar moeilijker om een advocaat te vinden die toegang tot rechtsbescherming kan waarborgen of bijstand kan verlenen in een proces bij de rechter, als iemand die rechtsbijstand niet zelf kan betalen. Dit geldt ook voor mensen die niet voor zichzelf kunnen opkomen. En dit terwijl wet- en regelgeving zo ingewikkeld is geworden. De Staatscommissie Rechtsstaat (2024) benadrukte al dat burgers hierdoor niet beschermd zijn tegen de overheid en de belofte van de rechtsstaat niet waargemaakt wordt. 

In haar oratie laat Hulst aan de hand van empirische inzichten uit verschillende disciplines zien dat er aanleiding is anders te gaan denken over toegang tot het recht, ook voor groepen met lage inkomens. Onder meer door ook de effecten voor de bredere samenleving te betrekken van toegang tot het recht voor deze groepen. Vanuit sociaalwetenschappelijke inzichten bespreekt ze manieren om effectieve rechtsbescherming dichterbij te brengen. Daarmee biedt de oratie ook nieuwe perspectieven voor degenen binnen onder meer de overheid, rechtenfaculteiten, de advocatuur en de rechtspraak die willen begrijpen hoe zij kunnen bijdragen aan effectieve rechtsbescherming.

Prof. mr. dr. Liesbeth Hulst, bijzonder hoogleraar Toegang tot het Recht en Gesubsidieerde Rechtsbijstand: Wat is het recht nog meer?

Deze oratie is hier live te volgen.