Voor de beste ervaring schakelt u JavaScript in en gebruikt u een moderne browser!

dhr. dr. A.G.M. (Bram) Mellink

Nederlandse geschiedenis
Faculteit der Geesteswetenschappen
Capaciteitsgroep Geschiedenis
Fotograaf: Wouter Zaalberg

Bezoekadres
  • Kloveniersburgwal 48
  • Kamernummer: E 1.18
Postadres
  • Postbus 1610
    1000 BP Amsterdam
  • Profiel

    Bram Mellink is universitair docent en onderzoekt de opkomst van het neoliberalisme in Nederland. In de afgelopen dertig jaar heeft het marktdenken binnen de overheid een hoge vlucht genomen. In de zorg heet een patiënt inmiddels cliënt en zijn marktprikkels gewoon geworden. Scholen moeten excelleren, salarissen in de publieke sector zijn al dan niet 'marktconform', werklozen bevinden zich in-between jobs en de verzorgingsstaat werd een participatiesamenleving. In vrijwel al deze gevallen wordt marktwerking aangemoedigd door overheidsbeleid. Waar vindt het onderliggende geloof in de markt zijn oorsprong? Hoe werd dat marktgeloof vertaald naar beleid? En wat zijn de gevolgen van ons collectieve geloof in de markt? Daarover gaat Brams onderzoek, dat deel uitmaakt van het NWO-onderzoeksproject Market Makers. A political history of neoliberalism in the Netherlands (1945-2002).

    Bram werkt aan de UvA binnen de leerstoelgroep Nederlandse Geschiedenis en heeft een bijzondere belangstelling voor de geschiedenis van ideologie in relatie tot beleidsvorming, niet alleen op economisch, maar ook op cultureel terrein. Daarnaast is hij als postdoctoraal onderzoeker verbonden aan de Universiteit Utrecht. Eerder promoveerde hij op het proefschrift Worden zoals wij, over onderwijs en de opkomst van de geïndividualiseerde samenleving.

    Enkele publicaties

    Onderzoek en onderwijs

    • Marktdenken en de geschiedenis van het neoliberalisme in Nederland, West-Europa en de Verenigde Staten
    • Geschiedenis van de multiculturele samenleving en emancipatiedenken in Nederland en West-Europa
    • Geschiedenis van politieke ideeënvorming in relatie tot beleid
    • Trotse begeleider van de Grand Tour
  • Onderzoek

    Fundamenten van de vrijheid. Sociale zekerheid en de neoliberale onderstroom (1945-1975)

    Wie het woord ‘neoliberalisme’ hoort, denkt al gauw aan de financiële crisis, de Britse premier Margaret Thatcher of de vermeende afbraak van de verzorgingsstaat. Toch bestond de neoliberale beweging al voordat de verzorgingsstaat zelfs maar was opgebouwd.

    Het onderzoeksproject ‘Fundamenten van de vrijheid’ vestigt de aandacht op het vroege neoliberalisme in Nederland. Kort na de Tweede Wereldoorlog groeiden zelfbenoemde neoliberalen uit tot de voornaamste criticasters van de oprukkende verzorgingsstaat. Zij meenden dat een overheid die haar burgers van wieg tot graf verzorgde, een gevaarlijke hoeveelheid economische macht naar zich toetrok. Daarom zou het ideaal van de verzorgingsstaat – hoe goed bedoeld ook – uitmonden in de totalitaire staat. Tegenover de staat plaatsten de neoliberalen de markt. Via vrije concurrentie zou deze de machtsaanspraken van de ene partij over de andere dwarsbomen, en de vrijheid van allen verzekeren. Daarom moest de overheid de vrije concurrentie niet indammen of vrijlaten, maar actief bevorderen: een vrije samenleving vroeg om marktwerking.

    ‘Fundamenten van de vrijheid’ onderzoekt de geboorte van dit politieke ideaal in Nederland, zijn verspreiding en zijn invloed op beleid. Het gaat niet uit van een kant-en-klaar neoliberaal project, maar wil juist laten zien hoe botsende, maar resonerende ideeën bijdroegen aan de ontwikkeling van een neoliberaal gedachtengoed. Het project brengt in kaart hoe Nederlandse neoliberalen zich lieten inspireren door (vaak in het buitenland ontwikkelde) politieke ideeën, en brengt in kaart hoe deze ideeën zich in Nederland hebben verspreid. Bijzondere aandacht gaat uit naar de invloed van neoliberalen op sociaaleconomisch beleid, in het bijzonder op de terreinen van de bijstand, sociale woningbouw en de inrichting van de arbeidsmarkt.

    Door de geschiedenis van de vroege neoliberale beweging te plaatsen binnen het kader van de opkomende verzorgingsstaat onderzoekt ‘Fundamenten van de vrijheid’ de betekenis van ideeën voor politieke machtsvorming. Hiermee beoogt het ons begrip van wat politiek is te verruimen, door te laten zien hoe politieke invloed ook buiten de geijkte vorm van de politieke partij te gelde kan worden gemaakt.

  • Publicaties

    2019

    2018

    • Mellink, A. G. M. (2018). Neoliberalism incorporated: The early neoliberal contribution to the postwar reconstruction of the Netherlands (1945-1958). Manuscript submitted for publication.
    • Mellink, A. G. M. (2018). The Great Transformers: Neoliberals and Keynesians as ideological rivals during the trentes glorieuses (1945-1975). Manuscript in preparation.
    • Mellink, A. G. M., & Oudenampsen, M. (2018). Bureaucrats first: The leading role of policy makers in the Dutch paradigm-shift of the 1980s. Manuscript in preparation.

    2017

    2016

    2013

    2011

    2020

    • Mellink, B., & Zuidhof, P. W. (2020). Market Government: Neoliberalism and the transformative power of 1989. In E. Braat, & P. Corduwener (Eds.), 1989 and the West: Western Europe since the End of the Cold War (pp. 123-142). (Routledge Studies in Modern European History). London: Routledge. https://doi.org/10.4324/9781315146355 [details]

    2016

    • van 't Hul, L., & Mellink, B. (2016). Isaac Arend Diepenhorst: de ongrijpbare idealist. In A. Flipse (Ed.), Verder Kijken: hondervijfendertig jaar Vrije Universiteit Amsterdam in de samenleving: zesentwintig Portretten (pp. 203-209). Amsterdam: VU University Press. [details]

    2014

    • Mellink, B. (2014). Worden zoals wij: onderwijs en de opkomst van de geïndividualiseerde samenleving sinds 1945. Amsterdam: Wereldbibliotheek. [details]
    • Mellink, B. (2014). De emancipatiemonitor: homoseksuelen, moslims en de wording van het Nederlandse homonationalisme (1980-1990). In P. van Dam, B. Mellin, & J. Turpijn (Eds.), Onbehagen in de polder: Nederland in conflict sinds 1795 (pp. 63-88, 291-295). Amsterdam: Amsterdam University Press. [details]
    • Mellink, B. (2014). Verlangen naar voorbije tijden: het gekoesterde verleden en de inzet voor vernieuwing in het bijzonder onderwijs van de lange jaren vijftig (1945-1965). In P. van Dam, J. Kennedy, & F. Wielenga (Eds.), Achter de zuilen: op zoek naar religie in naoorlogs Nederland (pp. 179-200, 419-423). Amsterdam: AUP. [details]
    • Mellink, B. (2014). Von der Vergangenheit abgeschnitten: Die verlorene Aussagekraft des Schulkampfes im privaten Unterricht in den langen 1950er Jahren. In P. van Dam, & F. Wielenga (Eds.), Religion als Zündstoff: Gesellschaftliches und politisches Engagement in den Niederlanden seit 1945 (pp. 97-116). (Niederlande-Studien; No. 55). Münster/New York: Waxmann. [details]
    • van Dam, P., Mellink, B., & Turpijn, J. (2014). Onbehagen in de polder: Nederland in conflict sinds 1795. Amsterdam: Amsterdam University Press. [details]
    • van Dam, P., Mellink, B., & Turpijn, J. (2014). Inleiding. In P. van Dam, B. Mellink, & J. Turpijn (Eds.), Onbehagen in de polder: Nederland in conflict sinds 1795 (pp. 7-19, 281-282). Amsterdam: Amsterdam University Press. [details]

    2013

    • Mellink, B. (2013). De vergeten schoolstrijd: christelijke organisatievorming en het teken van Hardegarijp in de vroege jaren vijftig. In G. Harinck, & P. van Trigt (Eds.), 'In de vergifkast?': Protestantse organisaties tussen kerk en wereld (pp. 63-81). Zoetermeer: Meinema. [details]
    • Mellink, B. (2013). Waarom het christelijk onderwijs de jaren zestig overleefde: de raadselachtige secularisatie van Nederland in de jaren zestig. Tijdschrift voor Nederlandse Kerkgeschiedenis, 16(4), 140-146. [details]

    2011

    • Mellink, A. G. M. (2011). Groeiende gemeenschapszin en de aftocht van het gezag: Feitse Boerwinkels 'Inclusief denken' als symptoom van de crisis in het hervormde protestantisme (1945-1970). Documentatieblad voor de Nederlandse Kerkgeschiedenis na 1800, 74, 48-63. [details]

    2010

    • Mellink, B. (2010). De wereld hervormd: de wortels van Boerwinkels inclusief denken. In W. Beekers (Ed.), Christelijk-sociaal in de jaren zestig (pp. 17-23). Amsterdam: Historisch Documentatiecentrum voor het Nederlandse Protestantisme (1800-heden), Vrije Universiteit. [details]

    2009

    • Mellink, B. (2009). Kennis en kennissen: een kleine geschiedenis van de Sociaal-Wetenschappelijke Raad (1959-2009). [Amsterdam]: Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen. [details]

    2018

    • Mellink, B. (2018). Van maakbare samenleving naar maakbare markt. In P. Slaman (Ed.), In de regel vrij: 100 jaar politiek rond onderwijs, cultuur en wetenschap (pp. 332-339). Den Haag: Ministerie van OCW. [details]

    2015

    • Mellink, A. G. M. (2015). De clash tussen vrijheid en gelijkheid in het onderwijs. In Omstreden vrijheid. Waartoe een vrije samenleving verplicht (pp. 185-200). Amsterdam: Van Gennep.

    2011

    • Mellink, B. (2011). De verborgen tradities van het politieke spel [Bespreking van: H. te Velde (2010) Van regentenmentaliteit tot populisme: politieke tradities in Nederland]. Tijdschrift voor Geschiedenis, 124(1), 119-120. [details]
    • Mellink, B. (2011). [Bespreking van: M. Fennema (2010) Geert Wilders: tovenaarsleerling; H. van Osch (2010) Bram Peper: man van contrasten]. Bijdragen en Mededelingen betreffende de Geschiedenis der Nederlanden, 126(4), 153-156. [details]

    2010

    • Mellink, B. (2010). De traditie getrouw: herstel en vernieuwing rondom de Tweede Wereldoorlog [Bespreking van: N. Beyens (2009) Overgangspolitiek: de strijd om de macht in Nederland en Frankrijk na de Tweede Wereldoorlog]. Tijdschrift voor Geschiedenis, 123(2), 312-313. [details]

    2009

    • Mellink, B. (2009). Politieke herfst van een onderwijsvernieuwer [Review of: C. Kirkels (2008) Architect van ondewijsvernieuwing: denken en daden van Gerrit Bolkestein 1871-1946]. Jaarboek Parlementaire Geschiedenis, 2009, 185-186. [details]

    2018

    • Mellink, A. G. M. (2018). The Responsible Society: On neoliberalism and Christian social thought. Paper presented at International Initiative for Promoting Political Economy, Pula, Croatia.
    • Mellink, A. G. M. (2018). Voor de doorbraak van het neoliberalisme: Neoliberalen in aanloop naar de jaren zeventig. Paper presented at Expert meeting Centrum Parlementaire Geschiedenis, Nijmegen, .

    Mediaoptreden

    • Mellink, B. (01-06-2016). Wat marktwerking met het Nederlandse onderwijs heeft gedaan. Wat marktwerking met het Nederlandse onderwijs heeft gedaan.
    • Mellink, B. (12-04-2016). Worden zoals wij. Dát is burgerschapsvorming in Nederland. Worden zoals wij. Dát is burgerschapsvorming in Nederland.
    • Mellink, B. (29-02-2016). Waarom de regering het onderwijs nooit met rust mag laten. Waarom de regering het onderwijs nooit met rust mag laten.
    • Mellink, B. (25-01-2016). Waarom maatwerk altijd tot meetwerk leidt [Web] De Correspondent. Waarom maatwerk altijd tot meetwerk leidt.

    Spreker

    • Zuidhof, P. W. (speaker) & Mellink, A. G. M. (speaker) (20-4-2017). Market government. Neoliberalism and the transformative power of 1989, Workshop '1989 and the West', Utrecht, Netherlands.
    This list of publications is extracted from the UvA-Current Research Information System. Questions? Ask the library or the Pure staff of your faculty / institute. Log in to Pure to edit your publications. Log in to Personal Page Publication Selection tool to manage the visibility of your publications on this list.
  • Nevenwerkzaamheden
    • Geen nevenwerkzaamheden