Docent / moderator: Gert-Jan Hospers (Universität Münster)

Beschrijving
In dit openingscollege introduceer je de centrale thema’s van de collegereeks De Leefbare Stad. Je verkent de stad als economisch en maatschappelijk systeem en bespreekt actuele ontwikkelingen in stedelijke groei, verdichting en mobiliteit. Daarnaast onderzoek je wat leefbaarheid betekent vanuit fysieke, sociale, economische en culturele perspectieven. Het college legt de inhoudelijke basis voor de verdiepende colleges en brengt samenhang aan tussen de verschillende invalshoeken.

Onderwerpen

• De stad als motor van economie en samenleving

• Trends in stedelijke ontwikkeling en mobiliteit

• Dimensies van stedelijke leefbaarheid

• Samenhang tussen psychologie, groen, gezondheid en mobiliteit (college's 2-5)

Leerdoelen
Na afloop van dit college;

• kun je verschillende dimensies van stedelijke leefbaarheid benoemen en relateren aan je eigen professionele context;

• kun je de grote trends in stedelijke ontwikkeling plaatsen in het perspectief van duurzaamheid en sociale cohesie;

• kun je gerichte vragen formuleren die de basis vormen voor colleges 2-5. 

Docent: Fiona de Vos (Programmamanager Masterclass Omgevingspsychologie)

Beschrijving
In dit college staat centraal hoe mensen hun stedelijke leefomgeving ervaren en hoe die ervaring gedrag, welzijn en sociale relaties beïnvloedt. Je verkent inzichten uit de omgevingspsychologie en onderzoekt hoe fysieke en sociale kenmerken van de stad bijdragen aan (on)tevredenheid, gezondheid en sociale cohesie. Het college verbindt wetenschappelijke kennis aan concrete voorbeelden uit de stedelijke praktijk.

Onderwerpen

· Hoe ervaren mensen hun leefomgeving? Fysische, sociale en psychologische factoren die tot tevredenheid of onvrede leiden.

· De invloed van de gebouwde omgeving op gedrag: groen, licht, geluid, openbare ruimte en veiligheid.

· Sociale cohesie en gezondheid: hoe design en stedelijk beleid kunnen bijdragen aan een voelbaar "we-gevoel" en mentaal welzijn.

· Praktijkvoorbeelden uit Nederlandse steden waar omgevingspsychologische principes hebben geleid tot betere leefbaarheid.

Leerdoelen: 

· Begrijpen hoe psychologische en omgevingsfactoren samen bepalen hoe bewoners hun stad beleven.

· Concrete design- en beleidsinterventies herkennen die aantoonbaar impact hebben op sociale cohesie en gezondheid.

· Dit toepassen in je eigen werk: hoe ziet u de omgeving door de ogen van bewoners?

Docent: Bas van de Griendt (Programmamanager Masterclass Duurzame Stad)

Beschrijving
Dit college richt zich op de rol van duurzaamheid en klimaatadaptatie in de leefbare stad. Je bespreekt actuele beleidskaders en onderzoekt hoe vergroening kan bijdragen aan leefbaarheid, gezondheid en stedelijke veerkracht. Daarbij is er aandacht voor de spanning tussen klimaatambities en andere ruimtelijke en maatschappelijke opgaven.

Onderwerpen

• Duurzaamheids- en klimaatbeleid in stedelijke context

• Vergroening, biodiversiteit en waterbeheer

• Klimaatmitigatie en klimaatadaptatie

• Praktijkvoorbeelden uit Nederlandse en Europese steden

Leerdoelen
Na afloop van dit college:

• kun je de hoofdlijnen van stedelijk klimaat- en duurzaamheidsbeleid duiden;

• herken je maatregelen die meerdere stedelijke doelen tegelijk ondersteunen;

• kun je kritisch reflecteren op uitvoerbaarheid en schaalbaarheid van vergroening.

Docent: Wouter van Gent (Universiteit van Amsterdam)

Beschrijving
In dit college onderzoek je de relatie tussen wonen, leefomgeving en gezondheid. Je verkent hoe fysieke en sociale kenmerken van buurten samenhangen met gezondheidsverschillen en sociale ongelijkheid. Het college laat zien hoe beleid, woningmarkt en stedelijke inrichting structureel doorwerkt in kansen en risico’s voor bewoners.

Onderwerpen

• De gezonde stad: fysieke en sociale determinanten

• Wonen, gezondheid en sociale ongelijkheid

• Stapeling van problemen in kwetsbare wijken

• Beleidsrollen van gemeenten, corporaties en zorg- en welzijnsorganisaties

Leerdoelen
Na afloop van dit college:

• kun je verbanden leggen tussen wonen, leefomgeving en gezondheid;

• herken je mechanismen van ongelijkheid in stedelijke contexten;

• kun je beleid beoordelen vanuit een gezondheids- en inclusieperspectief.

Docent: Arie Bleijenberg 

Beschrijving
Dit college richt zich op de transitie van mobiliteit en de gevolgen daarvan voor leefbaarheid en ruimtegebruik. Je onderzoekt hoe verstedelijking, technologische ontwikkelingen en veranderende mobiliteitspatronen het functioneren van steden beïnvloeden, en welke beleidskeuzes daadwerkelijk bijdragen aan bereikbaarheid en leefkwaliteit.

Onderwerpen

• Mobiliteit na het autotijdperk

• Verstedelijking, bereikbaarheid en ruimtegebruik

• Deelmobiliteit, openbaar vervoer en technologie

• Mobiliteit, klimaat en publieke ruimte

Leerdoelen
Na afloop van dit college:

• begrijp je hoe mobiliteitstransities samenhangen met stedelijke leefbaarheid;

• kun je dominante aannames in mobiliteitsbeleid kritisch analyseren;

• kun je alternatieve strategieën formuleren voor duurzame bereikbaarheid.

Begeleider: Katusha Sol Universiteit van Amsterdam

Beschrijving
In deze afsluitende workshop pas je de inzichten uit de collegereeks toe op een concrete stedelijke plek. Je werkt in groepen aan een placemaking-interventie en onderzoekt hoe beleid, ontwerp en participatie samen bijdragen aan betekenisvolle openbare ruimte.

• Kennismaking met placemaking: wat is het, waarom werkt het, en hoe zet je het in beweging in je eigen context?
• In kleinere groepen: deelnemers kiezen een concrete stedelijke plek en ontwerpen gezamenlijk een placemaking-interventie.
• Toepassen van inzichten: aan de hand van vragen reflecteren groepen op hoe inzichten uit alle vijf colleges (economie, psychologie, groen, gezondheid, mobiliteit) hun ontwerp sturen.
• Pitches en feedback: groepen presenteren hun interventie kort; gezamenlijke reflectie op wat het betekent voor eigen werkveld.
• Afsluiting: waarop let je voortaan wanneer je naar stedelijke plekken kijkt? Welke rol ga je spelen als maker van leefbare steden?

Leerdoelen
Na afloop van de workshop:

• kun je placemaking inzetten als methode binnen je eigen praktijk;

• kun je verschillende perspectieven integreren in een ruimtelijke interventie;

• heb je zicht op je eigen rol als professional in het vormgeven van leefbare steden.